.
1- بەڕێوەبەری یانە Hemn Zanko لە کوردستان بە ئمێڵی ( hemn_kurdzhin@yahoo.com ) ..
ژمارەی مۆبایل ( 07812539505 ) .
2- بهڕێوهبهری گشتی ( ReKaN ) له ئهوروپا به ئیمێڵی ( Rekan_uk@hotmail.com ) ، ژماره تهلهفوونی( 00447754007706) .






بابهته گرنگهکانی بهکارهێنانی یانه















سوڕهتی النساء
سورهتی النساء ئایهتی (1 - 25)
بسم الله الرحمن الرحیم
يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ وَخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالًا كَثِيرًا وَنِسَاءً ۚ وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي تَسَاءَلُونَ بِهِ وَالْأَرْحَامَ ۚ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَيْكُمْ رَقِيبًا (النساء :١)
ئهی خهڵکینه خۆتان بپارێزن له(سزای) پهروهردگارتان ئهوهی که دروستی کردوون لهیهک کهسهوه(که ئادهمه) وه ههر له ئهویش هاوسهرهکهی درووست کردووه و بڵاوی کردۆتهوه لهو دووانه پیاوانی زۆر ههروهها ئافرهتان خۆتان بپارێزن لهو خوایهی که بهناوی ئهوهوه داوا دهکهن له یهکتر وه(خۆتان بپارێزن له بچڕاندنی) خزمایهتی بهڕاستی خوا ههمیشه چاودێره بهسهرتانهوه.
وَآتُوا الْيَتَامَىٰ أَمْوَالَهُمْ ۖ وَلَا تَتَبَدَّلُوا الْخَبِيثَ بِالطَّيِّبِ ۖ وَلَا تَأْكُلُوا أَمْوَالَهُمْ إِلَىٰ أَمْوَالِكُمْ ۚ إِنَّهُ كَانَ حُوبًا كَبِيرًا (النساء :٢)
بیدهنهوه به ههتیوان(دوای باڵغ بونیان) ماڵ و سامانیان وه پیس(له ماڵی خۆتان) مهگۆڕنهوه به پاک(له ماڵی ئهوان) وه ماڵهکانیان مهخۆن لهگهڵ ماڵهکانی خۆتان بێگومان ئهو خواردنه گوناهێکی گهورهیه.
وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَىٰ فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنَ النِّسَاءِ مَثْنَىٰ وَثُلَاثَ وَرُبَاعَ ۖ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تَعْدِلُوا فَوَاحِدَةً أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ ۚ ذَٰلِكَ أَدْنَىٰ أَلَّا تَعُولُوا (النساء :٣)
وه ئهگهر ترسان دادپهروهر نهبن له(مارهیی) ئهو ئافرهته بێ باوکانهدا(مارهیان مهکهن) ئهوه ماره بکهن لهو ئافرهتانهی حهڵاڵن بۆتان دوو دوو یا سیان سیان یا چوار چوار جا ئهگهر ترسان دادگهر نهبن ئهوه یهک ئافرهت(ماره بکهن له ئازادان) یان ئهو کهنیزهکانهی که موڵکتانن ئهوه نزیکتره که ستهم نهکهن یا ههژار نهکهون.
وَآتُوا النِّسَاءَ صَدُقَاتِهِنَّ نِحْلَةً ۚ فَإِنْ طِبْنَ لَكُمْ عَنْ شَيْءٍ مِنْهُ نَفْسًا فَكُلُوهُ هَنِيئًا مَرِيئًا (النساء :٤)
بیدهن به ئافرهتان(نهک کهس وکاریان) مارهییهکانیان وهک بهخشین نهک وهک کرێ ئینجا ئهگهر به دڵ پێیان خۆش بوو بهخشینی شتێک لهو(مارهیی یه) به ئێوه ئهوه ئێوه بیخۆن به خۆشی و حهڵاڵی نۆشی گیانتان بێ.
وَلَا تُؤْتُوا السُّفَهَاءَ أَمْوَالَكُمُ الَّتِي جَعَلَ اللَّهُ لَكُمْ قِيَامًا وَارْزُقُوهُمْ فِيهَا وَاكْسُوهُمْ وَقُولُوا لَهُمْ قَوْلًا مَعْرُوفًا (النساء :٥)
مهیدهنه گێل وکهم عهقڵهکان ماڵهکانتان له حاڵهتێکدا خوا ئهو(ماڵانه) ی بۆ کردوون بههۆی ڕاوهستانی ژیانتان (وه بێ عهقڵهکان) ڕۆزی و خۆراکیان بدهنێ لهو ماڵهو پۆشاکیان بۆ بکهن و گفتوگۆیان لهگهڵ بکهن به گفتوگۆیهکی باش.
وَابْتَلُوا الْيَتَامَىٰ حَتَّىٰ إِذَا بَلَغُوا النِّكَاحَ فَإِنْ آنَسْتُمْ مِنْهُمْ رُشْدًا فَادْفَعُوا إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ ۖ وَلَا تَأْكُلُوهَا إِسْرَافًا وَبِدَارًا أَنْ يَكْبَرُوا ۚ وَمَنْ كَانَ غَنِيًّا فَلْيَسْتَعْفِفْ ۖ وَمَنْ كَانَ فَقِيرًا فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوفِ ۚ فَإِذَا دَفَعْتُمْ إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ فَأَشْهِدُوا عَلَيْهِمْ ۚ وَكَفَىٰ بِاللَّهِ حَسِيبًا (النساء :٦)
ههتیوان تاقی بکهنهوه ههر کاتێک گهیشتنه(تهمهنی) ژن هێنان و شووکردن ئینجا ئهگهر ههستان کرد لهواندا ژیری(و پێگهیشتن) ئهوه سامان و ماڵهکانیان پێ بدهنهوه ماڵهکانیان مهخۆن به زیادهڕهوی و بهپهله نهوهک گهوره ببن (و لێتان وهرگرنهوه) وه ههر کهس لهسهرپهرشتیاری ههتیوان دهوڵهمهند بوو با خۆی بگرێتهوه له(خواردنی ماڵیان) وه ههر کهس لهوان ههژار بوو با(لێ ی) بخوات به ئهندازهی پێویست ئینجا ههر کات ماڵی ههتیوهکانتان دایهوه پێیان ئهوه شایهتیان لهسهر بگرن بهسه خوا بۆ لێپرسینهوهو(بهسهرتان)هوه.
لِلرِّجَالِ نَصِيبٌ مِمَّا تَرَكَ الْوَالِدَانِ وَالْأَقْرَبُونَ وَلِلنِّسَاءِ نَصِيبٌ مِمَّا تَرَكَ الْوَالِدَانِ وَالْأَقْرَبُونَ مِمَّا قَلَّ مِنْهُ أَوْ كَثُرَ ۚ نَصِيبًا مَفْرُوضًا (النساء :٧)
بۆ پیاوان ههیه بهشێک له ئهو(میراتهی) بهجێ ی دێڵن دایک و باوک و خزمه نزیکهکان وه بۆ ئافرهتانیش ههیه بهشێک له ئهو(میراتهی) بهجێ ی دێڵن دایک و باوک و خزمه نزیکهکان له ئهوهی(بهجێ ی دێڵن) کهم بێت یان زۆر بهبهشێکی بڕیار دراو.
وَإِذَا حَضَرَ الْقِسْمَةَ أُولُو الْقُرْبَىٰ وَالْيَتَامَىٰ وَالْمَسَاكِينُ فَارْزُقُوهُمْ مِنْهُ وَقُولُوا لَهُمْ قَوْلًا مَعْرُوفًا (النساء :٨)
جا ئهگهر کاتی دابهش کردنی(کهلهپورهکه) ئامادهبوون خزمه نزیکهکان(که میرات ناگرن له مردوو) و ههتیوو و ههژاره(بێگانه) کان ئهو لهو کهلهپووره بهشیان بدهن(ئهم بهش دانه سوننهته نهک واجب) وه قسهیان لهگهڵ بکهن به قسهکردنێکی جوان و چاک.
وَلْيَخْشَ الَّذِينَ لَوْ تَرَكُوا مِنْ خَلْفِهِمْ ذُرِّيَّةً ضِعَافًا خَافُوا عَلَيْهِمْ فَلْيَتَّقُوا اللَّهَ وَلْيَقُولُوا قَوْلًا سَدِيدًا (النساء :٩)
ئهوانهی سهرپهرشتیارن با بترسن ئهگهر بهجێ ی بهێڵن لهپاش خۆیانهوه (پاش مردن) منداڵانی لاواز(بچوک) دهترسن لێیان(بفهوتێن) دهبا لهخوا بترسن و قسهی ڕاست و ڕهوا بکهن.
إِنَّ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوَالَ الْيَتَامَىٰ ظُلْمًا إِنَّمَا يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ نَارًا ۖ وَسَيَصْلَوْنَ سَعِيرًا (النساء :١٠)
بهڕاستی ئهو کهسانهی که ماڵی ههتیوهکان دهخۆن بهستهم و ناڕهوا بهڕاستی ئهوانه بهس له سکی خۆیان ئاگر دهخۆن وه لهمهوپاش دهچنه ئاگرێکی بهتین و ههڵگیرساوهوه.
يُوصِيكُمُ اللَّهُ فِي أَوْلَادِكُمْ ۖ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ ۚ فَإِنْ كُنَّ نِسَاءً فَوْقَ اثْنَتَيْنِ فَلَهُنَّ ثُلُثَا مَا تَرَكَ ۖ وَإِنْ كَانَتْ وَاحِدَةً فَلَهَا النِّصْفُ ۚ وَلِأَبَوَيْهِ لِكُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا السُّدُسُ مِمَّا تَرَكَ إِنْ كَانَ لَهُ وَلَدٌ ۚ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ وَلَدٌ وَوَرِثَهُ أَبَوَاهُ فَلِأُمِّهِ الثُّلُثُ ۚ فَإِنْ كَانَ لَهُ إِخْوَةٌ فَلِأُمِّهِ السُّدُسُ ۚ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِي بِهَا أَوْ دَيْنٍ ۗ آبَاؤُكُمْ وَأَبْنَاؤُكُمْ لَا تَدْرُونَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ لَكُمْ نَفْعًا ۚ فَرِيضَةً مِنَ اللَّهِ ۗ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمًا (النساء :١١)
خوا ئامۆژگاریتان دهکات دهربارهی(کهلهپوری) ڕۆڵهکانتان بۆ نێرێک ههیه (له میرات) به وێنهی بهشی دوو مێ خۆ ئهگهر(منداڵهکانتان) تهنها ئافرهت بوون (دووان و) زیاد لهدووان ئهوا بۆیان ههیه دوو بهش له سێ بهشی ئهوهی مردووهکه بهجێ ی هێشتوه بهڵام ئهگهر یهک ئافرهت بوو ئهوه نیوهی (میراتهکهی) بۆ ههیه وه بۆ ههر کام له دایک و باوکی مردووهکه ههیه شهش یهک لهوهی که بهجێ ی هێشتوه ئهگهر مردووهکه منداڵی ههبوو بهڵام ئهگهر مردوهکه منداڵی نهبوو، و دایک و باوکی میرات گری بوون ئهوه سێ یهک بۆ دایکهکهیهتی لهپاش دهرکردنی وهسیهتێک وهسێتی پێ کرابێ (له لایهن مردووهکهوه) یان دانهوهی قهرزێک (که لهسهری بێت) باوکهکانتان و کوڕهکانتان نازانن کامهیان بهسوود ترن بۆتان ئهو دابهش کردنه له لایهن خواوه پێویست کراوه بهڕاستی خوا ههمیشه زانای دانایه.
۞ وَلَكُمْ نِصْفُ مَا تَرَكَ أَزْوَاجُكُمْ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُنَّ وَلَدٌ ۚ فَإِنْ كَانَ لَهُنَّ وَلَدٌ فَلَكُمُ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْنَ ۚ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِينَ بِهَا أَوْ دَيْنٍ ۚ وَلَهُنَّ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْتُمْ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَكُمْ وَلَدٌ ۚ فَإِنْ كَانَ لَكُمْ وَلَدٌ فَلَهُنَّ الثُّمُنُ مِمَّا تَرَكْتُمْ ۚ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ تُوصُونَ بِهَا أَوْ دَيْنٍ ۗ وَإِنْ كَانَ رَجُلٌ يُورَثُ كَلَالَةً أَوِ امْرَأَةٌ وَلَهُ أَخٌ أَوْ أُخْتٌ فَلِكُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا السُّدُسُ ۚ فَإِنْ كَانُوا أَكْثَرَ مِنْ ذَٰلِكَ فَهُمْ شُرَكَاءُ فِي الثُّلُثِ ۚ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصَىٰ بِهَا أَوْ دَيْنٍ غَيْرَ مُضَارٍّ ۚ وَصِيَّةً مِنَ اللَّهِ ۗ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَلِيمٌ (النساء :١٢)
بۆ ئێوه ههیه نیوهی ئهو(میراتهی) که ژنهکانتان بهجێ یان هێشتووه ئهگهر ئهو ژنانه منداڵیان نهبوو، جا ئهگهر منداڵیان ههبوو بۆ ئێوه ههیه چوار یهک لهوهی(ژنهکانتان) بهجێ یان هێشتووه لهپاش(دهرکردنی) وهسیهتێک که کردبێتیان یان قهرزێک (که لهسهریان بێت) بۆ(ژنهکانتان) ههیه چوار یهک لهوهی بهجێتان هێشتووه ئهگهر ئێوه منداڵتان نهبوو جا ئهگهر منداڵتان ههبوو ئهوه بۆ ئهوان ههیه ههشت یهک لهوهی بهجێتان هێشتووه لهپاش(دهرکردنی) وهسیهتێک که کردبێتتان یان دانهوهی قهرزێک(که لهسهرتان بێت) وه ئهگهر پیاوێک یان ئافرهتێک که میراتی لێ ئهگیرا (مردبوو) نه باوانی ههبوو نه منداڵ وه تهنها برایهک یان خۆشکێکی(له دایکهوه) ههبوو ئهوه بۆ ههر یهک لهو دووانه ههیه شهش یهک بهڵام ئهگهر ئهوان زیاتر بوون له برایهک یان خۆشکێک(ی دایکی) ئهو کاته ئهوانه ههموویان هاوبهشن له سێ یهک(ی میراتهکه) دا لهپاش (دهرکردنی) وهسیهتێک که کرابێت یان قهرزێک که(وهسێتهکه یا قهرزهکه بۆ میراتگران) بێ زیان بێ ئهمه بڕیاره له لایهن خواوه خواش زانای لهسهر خۆیه.
تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ ۚ وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا ۚ وَذَٰلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ (النساء :١٣)
ئهو(یاسایانه) سنورهکانی خودان ههر کهسێک گوێڕایهڵی خواو پێغهمبهرهکهی بێت(خوا) دهیخاته ناو بهههشتانێک که ڕووبارهکان دێن و دهچن بهژێریاندا تیایدا دهمێننهوه بهههمیشهیی وه ئهوهیه سهرکهوتنی زۆر گهوره.
وَمَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَيَتَعَدَّ حُدُودَهُ يُدْخِلْهُ نَارًا خَالِدًا فِيهَا وَلَهُ عَذَابٌ مُهِينٌ (النساء :١٤)
ههرکهسێکیش سهرپێچی خواو پێغهمبهرهکهی بکات و سنورهکانی(خوا) ببهزێنێت دهیخاته ئاگرێکهوه ههمیشه دهمێنێتهوه تیایدا وه سزایهکی ڕیسواکهری بۆ ههیه.
وَاللَّاتِي يَأْتِينَ الْفَاحِشَةَ مِنْ نِسَائِكُمْ فَاسْتَشْهِدُوا عَلَيْهِنَّ أَرْبَعَةً مِنْكُمْ ۖ فَإِنْ شَهِدُوا فَأَمْسِكُوهُنَّ فِي الْبُيُوتِ حَتَّىٰ يَتَوَفَّاهُنَّ الْمَوْتُ أَوْ يَجْعَلَ اللَّهُ لَهُنَّ سَبِيلًا (النساء :١٥)
ئهوانهی که کاری زۆر پیس و ناشرین(زینا) دهکهن له ئافرهتان(ی بڕوادار) تان ئهوه چوار شایهت له خۆتان لهسهریان بگرن ئینجا ئهگهر شایهتییان دا ئهوه ئهو(ژنه زیناکار) انه بهند بکهن له ماڵهکانتاندا ههتا(فریشتهی) مهرگ گیانیان دهکێشێت یان خوا ڕێگایهک (ی ڕزگار بوون) یان بۆ دائهنهێ.
وَاللَّذَانِ يَأْتِيَانِهَا مِنْكُمْ فَآذُوهُمَا ۖ فَإِنْ تَابَا وَأَصْلَحَا فَأَعْرِضُوا عَنْهُمَا ۗ إِنَّ اللَّهَ كَانَ تَوَّابًا رَحِيمًا (النساء :١٦)
وه ئهو دووانهی(کوڕو کچهی) ئهو کاره پیسه (زینا) دهکهن له ئێوه ئهوه ئازاریان بدهن جا ئهگهر گهڕانهوهو تهوبهیان لێکرد وه چاک بوون ئهوا وازیان لێ بێنن چونکه بهڕاستی خوا ههمیشه لێ بووردهی میهرهبانه.
إِنَّمَا التَّوْبَةُ عَلَى اللَّهِ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السُّوءَ بِجَهَالَةٍ ثُمَّ يَتُوبُونَ مِنْ قَرِيبٍ فَأُولَٰئِكَ يَتُوبُ اللَّهُ عَلَيْهِمْ ۗ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا (النساء :١٧)
بێگومان وهرگرتنی تهوبه لای خوا تهنها بۆ ئهوانهیه که گوناه دهکهن به نهفامی پاشان پهشیمان دهبنهوه به زوویی(پێش مردن) ئا ئهوانه خوا گهڕانهوهیان لێ وهردهگرێت خواش ههمیشه زانای دانایه.
وَلَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئَاتِ حَتَّىٰ إِذَا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ إِنِّي تُبْتُ الْآنَ وَلَا الَّذِينَ يَمُوتُونَ وَهُمْ كُفَّارٌ ۚ أُولَٰئِكَ أَعْتَدْنَا لَهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا (النساء :١٨)
پهشیمانی(وهرگرتن) نی یه بۆ ئهوانهی تاوانی زۆر دهکهن ههتا کاتی سهره مهرگی یهکێکیان دێ دهڵێت: بهڕاستی من ئێستا تهوبهم کرد وه بۆ ئهوانهش نی یه که دهمرن به بێ بڕوایی ئهوانهی(باسکران) ئامادهمان کردووه بۆیان سزایهکی ئازار دهر.
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا يَحِلُّ لَكُمْ أَنْ تَرِثُوا النِّسَاءَ كَرْهًا ۖ وَلَا تَعْضُلُوهُنَّ لِتَذْهَبُوا بِبَعْضِ مَا آتَيْتُمُوهُنَّ إِلَّا أَنْ يَأْتِينَ بِفَاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ ۚ وَعَاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ ۚ فَإِنْ كَرِهْتُمُوهُنَّ فَعَسَىٰ أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئًا وَيَجْعَلَ اللَّهُ فِيهِ خَيْرًا كَثِيرًا (النساء :١٩)
ئهی ئهوانهی که بڕواتان هێناوه حهڵاڵ نی یه بۆتان که ئافرهتان به زۆر(به ناچاری) به میراتی بهرن(بۆ خۆتان) وه بهرگری شوکردنیان لێ مهکهن بۆ ئهوهی ههندێ لهو(مارهیی یهی) که پێتان داون بیبهن (بۆ خۆ تان) مهگهر کاتێ که کردهوهیهکی زۆر ناشرین(زینا) به ئاشکرا بکهن وه ڕهفتاریان لهگهڵ بکهن بهچاکی(و ژیانیان لهگهڵ ببهنه سهر) جا ئهگهر حهزتان لێیان نهبوو(طهڵاقیان مهدهن) چونکه لهوانهیه ئێوه حهز نهکهن له شتێک و خوا لهودا دای نابێ چاکهیهکی زۆر.
وَإِنْ أَرَدْتُمُ اسْتِبْدَالَ زَوْجٍ مَكَانَ زَوْجٍ وَآتَيْتُمْ إِحْدَاهُنَّ قِنْطَارًا فَلَا تَأْخُذُوا مِنْهُ شَيْئًا ۚ أَتَأْخُذُونَهُ بُهْتَانًا وَإِثْمًا مُبِينًا (النساء :٢٠)
ئهگهر ویستتان گۆڕینی ژنێک له شوێن ژنێک(که حهزی لێ ناکهن) و دابێتتان به یهکێکیان ماڵێکی زۆر(به مارهیی) ئهوه مهی سهننهوه لێ ی هیچ شتێک(لهو ماڵه زۆره) ئایا ئهو(مارهیی یه) یان لێ ئهسهننهوه به بوختان کردن و تاوانێکی ئاشکرا(بهرامبهری ئافرهت) هکه.
وَكَيْفَ تَأْخُذُونَهُ وَقَدْ أَفْضَىٰ بَعْضُكُمْ إِلَىٰ بَعْضٍ وَأَخَذْنَ مِنْكُمْ مِيثَاقًا غَلِيظًا (النساء :٢١)
جا چۆنی وهری دهگرنهوه ؟ له کاتێکدا چونهته لای یهکتری(تێکهڵاوی ژن و مێردایهتیتان لهگهڵ یهک کردووه) وه ئهو ئافرهتانه وهریان گرتووه لێتان پهیمانێکی پته و بههێز (کهوا بهستنی نیکاح) ه.
وَلَا تَنْكِحُوا مَا نَكَحَ آبَاؤُكُمْ مِنَ النِّسَاءِ إِلَّا مَا قَدْ سَلَفَ ۚ إِنَّهُ كَانَ فَاحِشَةً وَمَقْتًا وَسَاءَ سَبِيلًا (النساء :٢٢)
پیاوهکان ماره مهکهن ئهو ئافرهتانهی که باوکهکانتان مارهیان کردوون مهگهر ئهوهی پێش لهم(حهرام کردنه) کرابێت بهڕاستی ئهو مارهکردنه کردهوهیهکی زۆر پیس و چهپهڵه زۆر بێزراو و ڕێبازێکی زۆر خراپ و بهده که گیراوهته بهر.
حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أُمَّهَاتُكُمْ وَبَنَاتُكُمْ وَأَخَوَاتُكُمْ وَعَمَّاتُكُمْ وَخَالَاتُكُمْ وَبَنَاتُ الْأَخِ وَبَنَاتُ الْأُخْتِ وَأُمَّهَاتُكُمُ اللَّاتِي أَرْضَعْنَكُمْ وَأَخَوَاتُكُمْ مِنَ الرَّضَاعَةِ وَأُمَّهَاتُ نِسَائِكُمْ وَرَبَائِبُكُمُ اللَّاتِي فِي حُجُورِكُمْ مِنْ نِسَائِكُمُ اللَّاتِي دَخَلْتُمْ بِهِنَّ فَإِنْ لَمْ تَكُونُوا دَخَلْتُمْ بِهِنَّ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ وَحَلَائِلُ أَبْنَائِكُمُ الَّذِينَ مِنْ أَصْلَابِكُمْ وَأَنْ تَجْمَعُوا بَيْنَ الْأُخْتَيْنِ إِلَّا مَا قَدْ سَلَفَ ۗ إِنَّ اللَّهَ كَانَ غَفُورًا رَحِيمًا (النساء :٢٣)
قهدهغه کراوه لهسهرتان (مارهکردنی) دایکانتان و کچهکانتان و خوشکهکانتان و پورهکانتان(که خوشکی باوکتانن) و پورهکانتان(که خوشکی دایکتانن) و کچانی برا و کچانی خوشك ئهو دایکانهتان که شیریان پێ داوون و خوشکهکانتان له شیرهوه و دایکی ژنهکانتان(خهسوو) و کچانی ژنانتان که له مێردی تریان بن ئهوانهی که له ماڵی ئێوهدا دهژین لهو ژنانهتانن که چوونهته لایان جا ئهگهر نهچووبونه لایان (دایکی کۆڵه بهسهکان) ئهوه هیچ گوناهێکتان لهسهر نی یه(له ماره کردنی کچهکانیاندا) وه (حهرامه بۆتان) هاوسهری کوڕهکانتان(بووك) ئهوانهی که له پشتی خۆتانن وه (قهدهغه کراوه لهسهرتان) کۆکردنهوهتان له نێوان دوو خوشك(له ماره کردندا) مهگهر ئهوهی پێش ئهم(حوکمه له نهفامی دا) کرابێ بێگومان خوا ههمیشه لێبوردهی میهرهبانه.
۞ وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ النِّسَاءِ إِلَّا مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ ۖ كِتَابَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ ۚ وَأُحِلَّ لَكُمْ مَا وَرَاءَ ذَٰلِكُمْ أَنْ تَبْتَغُوا بِأَمْوَالِكُمْ مُحْصِنِينَ غَيْرَ مُسَافِحِينَ ۚ فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنَّ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِيضَةً ۚ وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا تَرَاضَيْتُمْ بِهِ مِنْ بَعْدِ الْفَرِيضَةِ ۚ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمًا (النساء :٢٤)
ههروهها حهرام کراوه لێتان ئهوانهی که مێردیان ههیه له ئافرهتان جگه لهوانهی که بوونهته موڵکتان(کهنیزهك) ، (ئهو حوکمانه باسکران) پێویست کراوو نوسراوی خوایه له سهرتان وه بۆتان حهڵال کراوه بێجگه لهوانه(که باسکران ههمووی حهڵاڵه بۆتان تا چوار) که بهماڵهکانتان خوازبێنی(ئافرهتان) بکهن (به مهرجێ) که داوێن پاك بن و داوێن پیس نهبن جا ئهوهی که لهزهتتان لێ وهرگرت لهو ئافرهتانه(ی حهڵاڵن) ئهوا مارهیی یهکهیان پێ بدهن که فهرزکراوه لهسهرتان، تاوانتان لهسهر نی یه لهوهی که لهسهری پێك هاتن (لهگهڵ ژنهکانتان دا له کهمکردنهوهی مارهیی) له پاش دیاری کردنی مارهیی بهڕاستی خودا ههمیشه زانای کاردروسته.
دواترین جار دهستكاری كراوه لهلایهن ههواری خاڵی (2012-07-29 21:08:18)
لهسهر هێڵ نییه








سوڕهتی النساء ( 25 - 46)
وَمَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ مِنْكُمْ طَوْلًا أَنْ يَنْكِحَ الْمُحْصَنَاتِ الْمُؤْمِنَاتِ فَمِنْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ مِنْ فَتَيَاتِكُمُ الْمُؤْمِنَاتِ ۚ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِإِيمَانِكُمْ ۚ بَعْضُكُمْ مِنْ بَعْضٍ ۚ فَانْكِحُوهُنَّ بِإِذْنِ أَهْلِهِنَّ وَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ مُحْصَنَاتٍ غَيْرَ مُسَافِحَاتٍ وَلَا مُتَّخِذَاتِ أَخْدَانٍ ۚ فَإِذَا أُحْصِنَّ فَإِنْ أَتَيْنَ بِفَاحِشَةٍ فَعَلَيْهِنَّ نِصْفُ مَا عَلَى الْمُحْصَنَاتِ مِنَ الْعَذَابِ ۚ ذَٰلِكَ لِمَنْ خَشِيَ الْعَنَتَ مِنْكُمْ ۚ وَأَنْ تَصْبِرُوا خَيْرٌ لَكُمْ ۗ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ (النساء :٢٥)
وه ئهوهی له ئێوه نهیتوانی لهبهر ههژاری که ئافرهتانی ئازادی ئیماندار ماره بکات ئهوه با لهوانه ماره بکات که بوونهته موڵکتان له کهنیزهکه ئیماندارهکانتان وه خوا زاناتره به باوهڕهکهتان ههندێکتان له ههندێکی ترتان(ههمووتان نهوهی ئادهمن) لهبهر ئهوه مارهیان بکهن به ڕهزامهندی خاوهنهکانیان و مارهیی یهکهیان پێ بدهن بهشیوازێکی چاك له کاتێکدا ئهو کهنیزهکانه پاك داوێن بن، داوێن پیس(و زیناکاری به ئاشکرا) نهبن و دۆستیان نهبێ(به نهێنی بۆ زینا کردن) جا ئهگهر ئهو(کهنیزهکانه) شوویان کرد پاشان خراپهیهکی ئاشکرایان کرد(زینا) ئهوه نیوهی سزای ئافرهته ئازادهکانیان لهسهره(لێیان درێ که پهنجا جهڵده) ئهو(مارهکردنی کهنیزهکه) بۆ کهسێکه له ئێوه له تاوان کردن(زینا) بترسێ بهڵام ئهگهر ئارام بگرن(و کهنیزهك ماره نهکهن) چاکتر بۆتان خوا لێبوردهی بهبهزهیی یه.
يُرِيدُ اللَّهُ لِيُبَيِّنَ لَكُمْ وَيَهْدِيَكُمْ سُنَنَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَيَتُوبَ عَلَيْكُمْ ۗ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ (النساء :٢٦)
خوا دهیهوێت بۆتان ڕوون بکاتهوه وه ڕێنموونیتان بکات بۆ ڕێ و شوێنی ئهوانهی له پێش ئێوهوه بوون(له خوا ناسان) و لێتان خۆش ببێت وه خوا زانای کاردروسته.
وَاللَّهُ يُرِيدُ أَنْ يَتُوبَ عَلَيْكُمْ وَيُرِيدُ الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الشَّهَوَاتِ أَنْ تَمِيلُوا مَيْلًا عَظِيمًا (النساء :٢٧)
وه خوا دهیهوێت که لێتان ببورێت بهڵام ئهیانهوێ ئهوانهش که شوێن ئارهزووات کهوتوون که لاتان بدهن به لادانێکی گهوره.
يُرِيدُ اللَّهُ أَنْ يُخَفِّفَ عَنْكُمْ ۚ وَخُلِقَ الْإِنْسَانُ ضَعِيفًا (النساء :٢٨)
خوا دهیهوێت که ئهرکتان لهسهر سووك بکات چونکه ئادهمی به لاواز دروست کراوه.
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَأْكُلُوا أَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ إِلَّا أَنْ تَكُونَ تِجَارَةً عَنْ تَرَاضٍ مِنْكُمْ ۚ وَلَا تَقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ ۚ إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِكُمْ رَحِيمًا (النساء :٢٩)
ئهی ئهوانهی باوهڕتان هێناوه سامانی یهکتری مهخۆن لهنێوانتاندا به ناڕهوا مهگهر بازرگانی یهك بێت بهڕهزامهندی له نێوان خۆتان دا وه خۆتان مهکوژن(یان خۆتان مهفهوتێنن به تاوان) بهڕاستی خوا ههمیشه بهبهزهیی یه پێتان.
وَمَنْ يَفْعَلْ ذَٰلِكَ عُدْوَانًا وَظُلْمًا فَسَوْفَ نُصْلِيهِ نَارًا ۚ وَكَانَ ذَٰلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرًا (النساء :٣٠)
وه ههرکهسێک ئهوه بکات(واته یهکێك بکوژێت) بهدهست درێژی و ستهم ئهو لهمهودوا دهیخهینه ناو ئاگرهوه وه ئهوهش ههمیشه بۆ خوا ئاسانه.
إِنْ تَجْتَنِبُوا كَبَائِرَ مَا تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئَاتِكُمْ وَنُدْخِلْكُمْ مُدْخَلًا كَرِيمًا (النساء :٣١)
ئهگهر دوور بکهونهوه لهو تاوانه گهورانهی که لێتان قهدهغه کراوه ئهوه تاوانه بچووکهکانتان بۆ دهپۆشین وه دهتانخهینه شوێنێکی چاک و ڕێزدارهوه.
وَلَا تَتَمَنَّوْا مَا فَضَّلَ اللَّهُ بِهِ بَعْضَكُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ ۚ لِلرِّجَالِ نَصِيبٌ مِمَّا اكْتَسَبُوا ۖ وَلِلنِّسَاءِ نَصِيبٌ مِمَّا اكْتَسَبْنَ ۚ وَاسْأَلُوا اللَّهَ مِنْ فَضْلِهِ ۗ إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمًا (النساء :٣٢)
وه ئاوات مهخوازن بۆ ئهو پلهیهی که خوا باوی ههندێکتانی داوه بهسهر ههندێکی ترتاندا بۆ پیاوان بهش ههیه لهوهی بهدهستی ئههێنن وه بۆ ئافرهتانیش بهش ههیه لهوهی بهدهستی ئههێنن وه داوا لهخوا بکهن له بههرهو بهخششی خۆی بهڕاستی خوا ههمیشه به ههموو شتێك زانایه.
وَلِكُلٍّ جَعَلْنَا مَوَالِيَ مِمَّا تَرَكَ الْوَالِدَانِ وَالْأَقْرَبُونَ ۚ وَالَّذِينَ عَقَدَتْ أَيْمَانُكُمْ فَآتُوهُمْ نَصِيبَهُمْ ۚ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدًا (النساء :٣٣)
وه دامان ناوه بۆ ههموو(مردوویهك یان میراتێك) چهند میرات گرێك(که بهشێ ئهگرن) لهوهی که دایك و باوك و خزمانیان بهجێ یان هێشتووه وه ئهوانهش که پهیمانتان لهگهڵ گرێ داون(که میرات له یهکتربهرن) ئهوه بهشی خۆیانیان بدهنێ بهڕاستی خوا ههمیشه بهسهر ههموو شتێکدا ئاگادارو چاودێره.
الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّسَاءِ بِمَا فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ وَبِمَا أَنْفَقُوا مِنْ أَمْوَالِهِمْ ۚ فَالصَّالِحَاتُ قَانِتَاتٌ حَافِظَاتٌ لِلْغَيْبِ بِمَا حَفِظَ اللَّهُ ۚ وَاللَّاتِي تَخَافُونَ نُشُوزَهُنَّ فَعِظُوهُنَّ وَاهْجُرُوهُنَّ فِي الْمَضَاجِعِ وَاضْرِبُوهُنَّ ۖ فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ فَلَا تَبْغُوا عَلَيْهِنَّ سَبِيلًا ۗ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيًّا كَبِيرًا (النساء :٣٤)
پیاوان سهرپهرشتیارن(کاربهدهستن) بهسهر ئافرهتانهوه بههۆی ئهوهوه خوا باوی ههندێکیانی داوه بهسهر ههندێکیاندا ههروهها بههۆی ئهوهی که(پیاوان) له سامانهکانیان خهرج دهکهن جا ئافرهته چاکهکان(ئهوانهن) گوێڕایهڵانی بهردهوام(بۆ خواو پاشان مێردهکانیان) پارێزهرانی(داوێنی خۆیان و سامانی مێردهکانیانن) که مێردهکانیان له ماڵهوه نهبن بههۆی ئهوهی خوا فهرمانی پاراستنی داوه وه ئهو ئافرهتانهش که ئێوه دهترسن سهرپێچیتان بکهن ئهوه ئامۆژگاریان بکهن و جێگهیان لێ جیابکهنهوه(و لهگهڵیان مهخهون) و لێیان بدهن(لێدانێک که لهشی عهیب دار نهکات) جا ئهگهر گوێڕایهڵیان کردن ئهوه ئیتر هیچ ڕێگهیهك له دژیان مهگرنهبهر بهڕاستی خوا ههمیشه بهرز و بڵندی گهورهیه.
وَإِنْ خِفْتُمْ شِقَاقَ بَيْنِهِمَا فَابْعَثُوا حَكَمًا مِنْ أَهْلِهِ وَحَكَمًا مِنْ أَهْلِهَا إِنْ يُرِيدَا إِصْلَاحًا يُوَفِّقِ اللَّهُ بَيْنَهُمَا ۗ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيمًا خَبِيرًا (النساء :٣٥)
وه ئهگهر ترسان له تێکچونی نێوان(ژن و مێرد) ئهوه ناوبژیوانێك بنێرن له خزمی پیاوهکه و ناوبژیوانێك له خزمی ئافرهتهکه ئهگهر(دوو ناوبژیوانهکه) ئاشتییان بوێ خوا نێوان ژن و مێردهکه چاك دهکاتهوه بهڕاستی خوا ههمیشه زانای ئاگاداره.
۞ وَاعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا ۖ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا وَبِذِي الْقُرْبَىٰ وَالْيَتَامَىٰ وَالْمَسَاكِينِ وَالْجَارِ ذِي الْقُرْبَىٰ وَالْجَارِ الْجُنُبِ وَالصَّاحِبِ بِالْجَنْبِ وَابْنِ السَّبِيلِ وَمَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ ۗ إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ مَنْ كَانَ مُخْتَالًا فَخُورًا (النساء :٣٦)
بهس خوا بپهرستن، و هیچ شتێك مهکهن بههاوبهشی ههروهها لهگهڵ دایك و باوکتاندا چاك بن وه لهگهڵ خزم و نزیکان و ههتیوان و ههژاران و هاوسێی خزم و هاوسێی بێگانه یا دوور و هاوڕێی ههمیشهیی یا هاوڕێی سهفهر و ڕێبوار و ئهوانهی بوون به موڵکتان(چاك بن لهگهڵیاندا) بهڕاستی خوا خۆشی ناوێت ئهو کهسهی که خۆ بهزل زان و شانازی کهر بێ.
الَّذِينَ يَبْخَلُونَ وَيَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ وَيَكْتُمُونَ مَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ ۗ وَأَعْتَدْنَا لِلْكَافِرِينَ عَذَابًا مُهِينًا (النساء :٣٧)
ئهوانهی که چرووکن فهرمانیش دهکهن به خهڵکی بهچرووکی وه دهیشارنهوه ئهوهی خوا پێ ی بهخشیوون له بهخششی خۆی وه ئامادهمان کردوه بۆ بێ باوهڕان سزایهکی ڕیسواکهر.
وَالَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ رِئَاءَ النَّاسِ وَلَا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَلَا بِالْيَوْمِ الْآخِرِ ۗ وَمَنْ يَكُنِ الشَّيْطَانُ لَهُ قَرِينًا فَسَاءَ قَرِينًا (النساء :٣٨)
وه ئهوانهی ماڵهکانیان دهبهخشن لهبهر ڕوپامایی خهڵکی باوهڕیش ناهێنن نه بهخوا و نه بهڕۆژی دوایی وه ههر کهس شهیتان هاوڕێی بێت ئهوه(شهیتان) هاوڕێیهکی زۆر خراپه.
وَمَاذَا عَلَيْهِمْ لَوْ آمَنُوا بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَأَنْفَقُوا مِمَّا رَزَقَهُمُ اللَّهُ ۚ وَكَانَ اللَّهُ بِهِمْ عَلِيمًا (النساء :٣٩)
وه ئهوانه چ زیانێکیان دهکهوته سهر؟ ئهگهر باوهڕیان بهێنایه بهخوا وه بهڕۆژی دوایی وه بیان بهخشی یایه لهوهی که خوا پێ ی بهخشیبوون وه خوا ههمیشه زانایه پێیان.
إِنَّ اللَّهَ لَا يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ ۖ وَإِنْ تَكُ حَسَنَةً يُضَاعِفْهَا وَيُؤْتِ مِنْ لَدُنْهُ أَجْرًا عَظِيمًا (النساء :٤٠)
بهڕاستی خوا قورسایی گهردیلهیهك ستهم ناکات وه ئهگهر چاکهیهك ههبێت(خودا) چهندانهی دهکاتهوه و دهیبهخشێت له لایهن خۆیهوه پاداشتێکی گهوره.
فَكَيْفَ إِذَا جِئْنَا مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ بِشَهِيدٍ وَجِئْنَا بِكَ عَلَىٰ هَٰؤُلَاءِ شَهِيدًا (النساء :٤١)
ئینجا(حاڵی کافران) چۆن بێت کاتێک هێنامان له ههموو ئومهتێکدا شایهتێك(که پێغهمبهرهکهیانه) تۆیشمان هێنا(ئهی موحهممهد(صلی الله علیه وسلم)) بهشایهت بهسهر ئائهوانهوه.
يَوْمَئِذٍ يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَعَصَوُا الرَّسُولَ لَوْ تُسَوَّىٰ بِهِمُ الْأَرْضُ وَلَا يَكْتُمُونَ اللَّهَ حَدِيثًا (النساء :٤٢)
لهو ڕۆژهدا ئاوات دهخوازن ئهوانهی کافر بوون و سهرپێچی پێغهمبهریان کرد که زهوی یان بهسهردا تهخت بکرێ(واته بخرێنه ژێر زهوی و نههێنرێنه دهرهوه) وه(لهو ڕۆژهدا) هیچ قسهو باسێك لهخوا ناشارنهوه.
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَقْرَبُوا الصَّلَاةَ وَأَنْتُمْ سُكَارَىٰ حَتَّىٰ تَعْلَمُوا مَا تَقُولُونَ وَلَا جُنُبًا إِلَّا عَابِرِي سَبِيلٍ حَتَّىٰ تَغْتَسِلُوا ۚ وَإِنْ كُنْتُمْ مَرْضَىٰ أَوْ عَلَىٰ سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغَائِطِ أَوْ لَامَسْتُمُ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ ۗ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَفُوًّا غَفُورًا (النساء :٤٣)
ئهی کهسانێ که بڕواتان هێناوه نزیکی نوێژ مهبنهوه کاتێك ئێوه سهرخۆش بن ههتا بزانن چی دهڵێن وه ههروهها نزیکی(جێگای) نوێژ مهبنهوه له کاتێکدا لهشتان گرانه مهگهر تێپهڕبن (به مزگهوت دا) ههتا خۆتان دهشۆن وه ئهگهر ئێوه نهخۆش بوون یان لهسهفهردا بوون یان کهسێك له ئێوه هاتهوه له شوێنی دهست بهئاو گهیاندنهوه یان جووت بوون لهگهڵ خێزانهکانتاندا(یا لهیهك کهوتن لهگهڵ ئافرهتانی نامهحرهمدا) ئینجا ئاوتان دهست نهکهوت ئهوه به خۆڵێکی پاك تهیهموم بکهن جا بهو تۆزو خۆڵه ڕووخسار و دهستهکانتان تهیهموم بکهن بهڕاستی خوا ههمیشه سڕهرهوهی تاوانه و لێبووردهیه.
أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيبًا مِنَ الْكِتَابِ يَشْتَرُونَ الضَّلَالَةَ وَيُرِيدُونَ أَنْ تَضِلُّوا السَّبِيلَ (النساء :٤٤)
ئایا سهیری ئهوانهت نهکردووه که بهشێك له نامهکهیان پێ دراوه(که تهوراته) گومڕایی ههڵدهبژێرن(دهکڕن) وه دهیانهوێت ئێوهش له ڕێبازی ڕاست گومڕاببن.
وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِأَعْدَائِكُمْ ۚ وَكَفَىٰ بِاللَّهِ وَلِيًّا وَكَفَىٰ بِاللَّهِ نَصِيرًا (النساء :٤٥)
وه تهنها خوا چاك ئاگاداره به دوژمنهکانتان وه تهنها خوا بهسه دۆست بێت تهنها خواش بهسه یاریدهدهر بێت.
لهسهر هێڵ نییه








سوڕهتی النساء ( 46 - 66)
مِنَ الَّذِينَ هَادُوا يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ عَنْ مَوَاضِعِهِ وَيَقُولُونَ سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا وَاسْمَعْ غَيْرَ مُسْمَعٍ وَرَاعِنَا لَيًّا بِأَلْسِنَتِهِمْ وَطَعْنًا فِي الدِّينِ ۚ وَلَوْ أَنَّهُمْ قَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا وَاسْمَعْ وَانْظُرْنَا لَكَانَ خَيْرًا لَهُمْ وَأَقْوَمَ وَلَٰكِنْ لَعَنَهُمُ اللَّهُ بِكُفْرِهِمْ فَلَا يُؤْمِنُونَ إِلَّا قَلِيلًا (النساء :٤٦)
ههندێك له جوولهکهکان فهرموودهکانی خوا دهگۆڕن له شوێن و مهبهستی خۆی وه دهڵێن: بیستمان و سهرپێچیمان کرد ! ! گوێ بگره قهت گوێت لێ نهبێ ! ! وه دهڵێن(راعنا) چاك گوێمان بۆ بگره(بهڵام بهزمانی جوولهکه واته تۆ خراپترینمانی ئهوان ئهم مانایان مهبهست بوو) دهمیان لار دهکردهوه (بۆ ئهوهی مهبهسته خراپهکه بگهیهنێت) وه بۆ تانهو تهشهردان له ئایینی(ئیسلام) وه ئهگهر ئهوان بیان وتایه بیستمان و گوێڕایهڵین و(قسهمان) ببیستهو پهلهمان لێ مهکه ئهوه چاکترو ڕاست تربوو بۆیان بهڵام خوا نهفرینی لێ کردن بههۆی بێ باوهڕییهکهیانهوه بۆیه بڕوا ناهێنن کهمێکیان نهبێ.
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ آمِنُوا بِمَا نَزَّلْنَا مُصَدِّقًا لِمَا مَعَكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَطْمِسَ وُجُوهًا فَنَرُدَّهَا عَلَىٰ أَدْبَارِهَا أَوْ نَلْعَنَهُمْ كَمَا لَعَنَّا أَصْحَابَ السَّبْتِ ۚ وَكَانَ أَمْرُ اللَّهِ مَفْعُولًا (النساء :٤٧)
ئهی ئهوانهی که نامهتان پێ بهخشراوه بڕوا بهێنن بهو(قورئانه) ی ناردوومانهته خوارهوه که بهڕاست دانهری ئهو(تهوراته)ی ئێوهیه پێش ئهوهی ڕوخسارانێك ساف بکهین(له پێشهوه) ئینجا بیبهینه پشت سهریان یان نهفرهتیان لێ بکهین وهك چۆن نهفرهتمان کرد له خهڵکانی شهممه وه بڕیاری خوا ههمیشه بهدی دێت.
إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَٰلِكَ لِمَنْ يَشَاءُ ۚ وَمَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدِ افْتَرَىٰ إِثْمًا عَظِيمًا (النساء :٤٨)
بهڕاستی خوا خۆش نابێت گهر هاوبهشی بۆ دابنرێ، بێجگهلهوه خۆش ئهبێت لهههر گوناهێکی تر بۆ ههرکهسێك که بیهوێت، وه ههر کهسێك هاوبهش بۆ خوا دابنێت ئهوه بێگومان گوناهێکی زۆر گهورهی ههڵبهستووه.(
أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يُزَكُّونَ أَنْفُسَهُمْ ۚ بَلِ اللَّهُ يُزَكِّي مَنْ يَشَاءُ وَلَا يُظْلَمُونَ فَتِيلًا (النساء :٤٩)
ئایا سهیری ئهوانهت نهکردووه که خۆیان به پاك و چاك دهزانن (وانی یه) بهڵکو خوا ههر کهسێکی بوێت پاك و خاوێنی دهکات و کهمترین ستهمیان لێ ناکرێت (با به ئهندازهی ئهو دهزوه باریکهی ناوکی خورماش) بێت.
انْظُرْ كَيْفَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ ۖ وَكَفَىٰ بِهِ إِثْمًا مُبِينًا (النساء :٥٠)
سهیری بکهن چۆن بهدهم خواوه درۆ ههڵدهبهستن وه بهسه ئهو درۆیه که گوناهێکی ڕوون و ئاشکرایه.(
أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيبًا مِنَ الْكِتَابِ يُؤْمِنُونَ بِالْجِبْتِ وَالطَّاغُوتِ وَيَقُولُونَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا هَٰؤُلَاءِ أَهْدَىٰ مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا سَبِيلًا (النساء :٥١)
ئایا ئاوڕێکت نهداوهتهوه لهوانهی بهشێك له نامهی خواییان پێدراوه بڕوا ئههێنن بهشتی بێ نرخ و بهرنامهی غهیری خوا(به جادووگهران و بهشهیتان) وه ئهڵێن بهوانهی که بێ بڕوان ئهوانه ڕێبازیان ڕاستره لهوانهی که باوهڕیان هێناوه.(
أُولَٰئِكَ الَّذِينَ لَعَنَهُمُ اللَّهُ ۖ وَمَنْ يَلْعَنِ اللَّهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ نَصِيرًا (النساء :٥٢)
ئا ئهوانه کهسانێکن که خوا نهفرینی لێ کردوون ههر کهسێکیش خوا نهفرینی لێ بکات ئهوه ههرگیز دهست ناکهوێت بۆی هیچ یارمهتی دهرێ.
أَمْ لَهُمْ نَصِيبٌ مِنَ الْمُلْكِ فَإِذًا لَا يُؤْتُونَ النَّاسَ نَقِيرًا (النساء :٥٣)
ئایا ئهوانه(جوولهکهکان) بهشیان ههیه له دهسهڵاتی پاشایهتی(خاوهنێتی بوونهوهر) ؟(جا ئهگهر بیانبوایه) ئهو کاته به خهڵکی یان نهدهبهخشی(به ئهندازهی) توێکڵی دهنکه خورمایهك.
أَمْ يَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلَىٰ مَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ ۖ فَقَدْ آتَيْنَا آلَ إِبْرَاهِيمَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَآتَيْنَاهُمْ مُلْكًا عَظِيمًا (النساء :٥٤)
یان ئێرهیی(حهسوودی) دهبهن به خهڵکی ؟ لهسهر ئهوهی خوا پێ ی بهخشیوون(که پێغهمبهرێتی یه) له فهزڵ و بههرهی خۆی ئهوه بێگومان داومانه بهنهوهی ئیبراهیم کتێب و پێغهمبهرێتی ههروهها پێمان بهخشین دهسهڵاتێکی گهوره.(
فَمِنْهُمْ مَنْ آمَنَ بِهِ وَمِنْهُمْ مَنْ صَدَّ عَنْهُ ۚ وَكَفَىٰ بِجَهَنَّمَ سَعِيرًا (النساء :٥٥)
جا لهو خهڵکهدا ههبوو بڕوایان به(موحهممهد(صلی الله علیه وسلم)) هێنا ههشیان بوو بهرگری لێ کردووه وه دۆزهخ بهسه(بۆیان) که ئاگرێکی ههڵگیرساوه.(
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآيَاتِنَا سَوْفَ نُصْلِيهِمْ نَارًا كُلَّمَا نَضِجَتْ جُلُودُهُمْ بَدَّلْنَاهُمْ جُلُودًا غَيْرَهَا لِيَذُوقُوا الْعَذَابَ ۗ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَزِيزًا حَكِيمًا (النساء :٥٦)
بهڕاستی ئهوانهی بێ بڕوابوون به ئایهتهکانی ئێمه لهمهولا دهیانخهینه ناو ئاگرێك ههر کاتێك که پێستیان سووتا(برژا) بۆیان دهگۆڕین به پێستێکی تر بۆ ئهوهی سزاکه بچهژن بهڕاستی خوا ههمیشه زاڵی کاردروسته.(
وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَنُدْخِلُهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا ۖ لَهُمْ فِيهَا أَزْوَاجٌ مُطَهَّرَةٌ ۖ وَنُدْخِلُهُمْ ظِلًّا ظَلِيلًا (النساء :٥٧)
وه ئهوانهی باوهڕیان هێنا و کاری چاکهیان کرد لهمهولا دهیانخهینه چهند بهههشتێ که ڕووبارهکان دهچن بهژێریاندا دهمێننهوه تیایدا بهههمیشهیی بۆیان ههیه تیایدا هاوسهرانی پاك و خاوێن وه دهیانخهینه ژێرسێبهری چڕو بهردهوامه.(
۞ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الْأَمَانَاتِ إِلَىٰ أَهْلِهَا وَإِذَا حَكَمْتُمْ بَيْنَ النَّاسِ أَنْ تَحْكُمُوا بِالْعَدْلِ ۚ إِنَّ اللَّهَ نِعِمَّا يَعِظُكُمْ بِهِ ۗ إِنَّ اللَّهَ كَانَ سَمِيعًا بَصِيرًا (النساء :٥٨)
بهڕاستی خوا فهرمانتان پێ دهکات بهدانهوهی گشت سپاردهکان بۆ خاوهنهکانیان وه کاتێك دادوهریتان کرد له نێوان خهڵکیدا به داد حوکم بکهن بهڕاستی خوا به چاکی ئامۆژگاریتان دهکات بهڕاستی خوا ههمیشه بیسهری بینایه.(
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ ۖ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ۚ ذَٰلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا (النساء :٥٩)
ئهی کهسانێك که باوهڕتان هێناوه گوێڕایهڵی خوا و گوێڕایهڵی پێغهمبهر بن وه پاشانیش گوێڕایهڵی کار بهدهسته(عادیله) کانی خۆتان بن جا ئهگهر دوو بهرهکیتان ههبوو لهشتێکدا ئهوه بیگێڕنهوه بۆ لای خوا و پێغهمبهر(صلی الله علیه وسلم) ئهگهر ئێوه باوهڕتان ههیه به خواو به ڕۆژی دوایی ئهوه باشتره وه ئاکام و ئهنجامی چاکتره.(
أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يَزْعُمُونَ أَنَّهُمْ آمَنُوا بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَمَا أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ يُرِيدُونَ أَنْ يَتَحَاكَمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ وَقَدْ أُمِرُوا أَنْ يَكْفُرُوا بِهِ وَيُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَنْ يُضِلَّهُمْ ضَلَالًا بَعِيدًا (النساء :٦٠)
ئایا ئاوڕێکت نهداوهتهوه بهلای ئهوانهی وا خۆ نیشان دهدهن که بهڕاستی ئهوان باوهڕیان هێناوه بهوهی دابهزیوه بۆتۆ(که قورئانه) و بهوهش که پێش تۆ دابهزیوه(که تهوراته) دهیانهوێت که داد بهرن بۆ لای یهکێك که حوکم به بهرنامهی خوا ناکات له کاتێکدا بهڕاستی فهرمانیان پێ کراوه که بڕوایان پێی نهبێت وه شهیتان دهیهوێت که گومڕایان بکات به گومڕایی یهکی دوور له ڕاستی.
وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ تَعَالَوْا إِلَىٰ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ وَإِلَى الرَّسُولِ رَأَيْتَ الْمُنَافِقِينَ يَصُدُّونَ عَنْكَ صُدُودًا (النساء :٦١)
وه ئهگهر پێ یان بوترێ: وهرن بۆ لای ئهوهی خوا ناردوویهتیه خوارهوه، وه بۆ لای پێغهمبهر(صلی الله علیه وسلم) دهبینی( ئهی موحهممهد(صلی الله علیه وسلم)) دووڕووهکان ڕووت لێ وهردهگێڕن به وهرگهڕانێکی تهواو.
فَكَيْفَ إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ ثُمَّ جَاءُوكَ يَحْلِفُونَ بِاللَّهِ إِنْ أَرَدْنَا إِلَّا إِحْسَانًا وَتَوْفِيقًا (النساء :٦٢)
ئایا حاڵیان چۆن ئهبێت کاتێك بهسهرهاتێکی ناخۆشیان تووش بێت ؟ بههۆی ئهوهی دهسیان پێشی خستووه(کردوویانه) پاشان دێنهوه بۆ لات و سوێند دهخۆن بهخوا تهنها نیازی چاکه و یهك خستنهوهمان بووه کاتێك که حوکم دهبهین بۆ لای غهیری خوا.
أُولَٰئِكَ الَّذِينَ يَعْلَمُ اللَّهُ مَا فِي قُلُوبِهِمْ فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَعِظْهُمْ وَقُلْ لَهُمْ فِي أَنْفُسِهِمْ قَوْلًا بَلِيغًا (النساء :٦٣)
ئهوانه کهسانێکن خوا دهزانێت چی له دڵیاندا ههیه کهواته ڕوویان لێ وهرگێڕه وه ئامۆژگارییان بکه وه بڵێ پێیان دهربارهی خۆیان وتهیهکی ڕهوان و کاریگهر.
وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطَاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ ۚ وَلَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جَاءُوكَ فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ
لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّابًا رَحِيمًا (النساء :٦٤)
وه هیچ پێغهمبهرێکمان ڕهوانه نهکردووه تهنها بۆ ئهوه نهبێت گوێڕایهڵی بکرێت بهفهرمانی خوا وه بێگومان ئهگهر ئهوان کاتێ ستهمیان له نهفسی خۆیان کرد بهاتنایه بۆ لات و داوای لێ بوردنیان بکردایه له خوا پێغهمبهریش داوای لێ خۆش بوونی بۆ بکردنایه بێگومان دهیان بینی خوا پهشیمانی وهرگری بهبهزهیی یه.(
فَلَا وَرَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ حَتَّىٰ يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لَا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجًا مِمَّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُوا تَسْلِيمًا (النساء :٦٥)
نهخێر(وانی یه که خۆیان به باوهڕدار نیشان دهدهن) سوێند به پهروهردگارت بڕوا دارنین تا تۆ نهکهنه دادوهر لهههر ئاژاوه و دووبهرهکی یهکی نێوانیان دا لهپاشان ههست نهکهن له دهرونیاندا به هیچ بێزاری یهک لهو بڕیارهی تۆ داوته و مل کهچ نهکهن به مل کهچی یهکی تهواو.
دواترین جار دهستكاری كراوه لهلایهن ههواری خاڵی (2012-08-08 23:10:23)
لهسهر هێڵ نییه








سوڕهتی النساء ( 66 - 86)
وَلَوْ أَنَّا كَتَبْنَا عَلَيْهِمْ أَنِ اقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ أَوِ اخْرُجُوا مِنْ دِيَارِكُمْ مَا فَعَلُوهُ إِلَّا قَلِيلٌ مِنْهُمْ ۖ وَلَوْ أَنَّهُمْ فَعَلُوا مَا يُوعَظُونَ بِهِ لَكَانَ خَيْرًا لَهُمْ وَأَشَدَّ تَثْبِيتًا (النساء :٦٦)
وه بێگومان ئهگهر ئێمه پێویستمان بکردایه لهسهریان که یهکتری بکوژن(واته باوهڕداران بێ باوهڕان بکوژن) یان له ماڵهکانتان دهربچن ئهوهیان نهدهکرد کهمێکیان نهبێت وه ئهگهر بهڕاستی ئهوان کاریان بکردایه به پێ ی ئهو ئامۆژگارییانهی دهکران ئهوه باشتر بوو بۆیان وه دامهزراوتر دهبوون لهسهر ئایینهکهیان.
وَإِذًا لَآتَيْنَاهُمْ مِنْ لَدُنَّا أَجْرًا عَظِيمًا (النساء :٦٧)
جا ئهو کاته بێگومان پێمان دهبهخشین له لایهن خۆمانهوه پاداشتێکی گهوره.
وَلَهَدَيْنَاهُمْ صِرَاطًا مُسْتَقِيمًا (النساء :٦٨)
وه ڕێنموونیمان دهکردن بۆ ڕێگای ڕاست.
وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَالرَّسُولَ فَأُولَٰئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاءِ وَالصَّالِحِينَ ۚ وَحَسُنَ أُولَٰئِكَ رَفِيقًا (النساء :٦٩)
وه ههر کهسێك گوێڕایهڵی خواو پێغهمبهر بکات جا ئهوانه لهگهڵ کهسانێکن که خوا بههرهی ڕشتووه بهسهریاندا له پێغهمبهران و ڕاستگۆیان و شههیدان و پیاوچاکان وه ئهوانه چ هاوڕێ و هاوهڵێکی چاکن.
ذَٰلِكَ الْفَضْلُ مِنَ اللَّهِ ۚ وَكَفَىٰ بِاللَّهِ عَلِيمًا (النساء :٧٠)
ئهو بههرهیه تهنها له لایهن خواوهیه وه بهسه که خوا زانایه به ههموو شتێك.
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا خُذُوا حِذْرَكُمْ فَانْفِرُوا ثُبَاتٍ أَوِ انْفِرُوا جَمِيعًا (النساء :٧١)
ئهی کهسانێك که باوهڕتان هێناوه ئاگاداریی خۆتان وهرگرن ئهوسا تاقم تاقم هێرش بهرن و دهرچن بۆ جیهاد.
وَإِنَّ مِنْكُمْ لَمَنْ لَيُبَطِّئَنَّ فَإِنْ أَصَابَتْكُمْ مُصِيبَةٌ قَالَ قَدْ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيَّ إِذْ لَمْ أَكُنْ مَعَهُمْ شَهِيدًا (النساء :٧٢)
وه بێگومان له ناوتاندایه کهسی وا بهڕاستی خۆی دوا دهخات جا ئهگهر تووشی بهسهرهاتێکی خراپ هاتن دهڵێ بهڕاستی خوا بههرهی ڕشت بهسهرمدا که له گهڵیاندا ئاماده نهبووم.
وَلَئِنْ أَصَابَكُمْ فَضْلٌ مِنَ اللَّهِ لَيَقُولَنَّ كَأَنْ لَمْ تَكُنْ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُ مَوَدَّةٌ يَا لَيْتَنِي كُنْتُ مَعَهُمْ فَأَفُوزَ فَوْزًا عَظِيمًا (النساء :٧٣)
وه ئهگهر تووشی بههرهیهك بوون لهخواوه بێگومان دهڵێت وهك له نێوان ئێوه و ئهوان هیچ دۆستایهتی یهك نهبوو بێت ئهی خۆزگه لهگهڵ ئهواندا بوومایه تا قازانجێکی زۆر گهورهم بکردایه.
۞ فَلْيُقَاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يَشْرُونَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ ۚ وَمَنْ يُقَاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيُقْتَلْ أَوْ يَغْلِبْ فَسَوْفَ نُؤْتِيهِ أَجْرًا عَظِيمًا (النساء :٧٤)
کهواته با بجهنگێت لهڕێی خوادا کهسانێك که ژیانی دنیا دهفرۆشن به ڕۆژی دوایی جا ههرکهسێك بجهنگێت له ڕێی خوادا ئینجا بکوژرێ(شههیدببێ) یان زاڵ ببێ ئهوه دواتر پێ ی دهدهین پاداشتێکی گهوره.
وَمَا لَكُمْ لَا تُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَالْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الرِّجَالِ وَالنِّسَاءِ وَالْوِلْدَانِ الَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا أَخْرِجْنَا مِنْ هَٰذِهِ الْقَرْيَةِ الظَّالِمِ أَهْلُهَا وَاجْعَلْ لَنَا مِنْ لَدُنْكَ وَلِيًّا وَاجْعَلْ لَنَا مِنْ لَدُنْكَ نَصِيرًا (النساء :٧٥)
ئهوه چیتانه (بهچ بیانوویهك) جهنگ ناکهن له پێناوی خوادا و له پێناوی چهوساوهکان له پیاوان و ئافرهتان و منداڵان ئهوانهی که دهڵێن ئهی پهروهردگارمان ڕزگارمان کهی لهم شاره که خهڵکهکهی ستهمکارن وه لهلایهن خۆتهوه دڵسۆزێکمان بۆ بهدی بهێنه وه لهلایهن خۆتهوه بهدی بهێنه بۆمان یارمهتی دهرێك.
الَّذِينَ آمَنُوا يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ۖ وَالَّذِينَ كَفَرُوا يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ الطَّاغُوتِ فَقَاتِلُوا أَوْلِيَاءَ الشَّيْطَانِ ۖ إِنَّ كَيْدَ الشَّيْطَانِ كَانَ ضَعِيفًا (النساء :٧٦)
ئهو کهسانهی باوهڕیان هێناوه له پێناوی خوادا دهجهنگێن وه ئهوانهی بێ باوهڕان له پێناوی ناڕهوا(یان شهیتان) دا دهجهنگێن کهواته شهڕ بکهن لهگهڵ دۆستهکانی شهیتاندا بهڕاستی پیلانی شهیتان ههر لاواز بووه .
أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ قِيلَ لَهُمْ كُفُّوا أَيْدِيَكُمْ وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتَالُ إِذَا فَرِيقٌ مِنْهُمْ يَخْشَوْنَ النَّاسَ كَخَشْيَةِ اللَّهِ أَوْ أَشَدَّ خَشْيَةً ۚ وَقَالُوا رَبَّنَا لِمَ كَتَبْتَ عَلَيْنَا الْقِتَالَ لَوْلَا أَخَّرْتَنَا إِلَىٰ أَجَلٍ قَرِيبٍ ۗ قُلْ مَتَاعُ الدُّنْيَا قَلِيلٌ وَالْآخِرَةُ خَيْرٌ لِمَنِ اتَّقَىٰ وَلَا تُظْلَمُونَ فَتِيلًا (النساء :٧٧)
ئایا سهیری ئهو کهسانهت نه کردووه که پێیان وترا دهستان بگێڕنهوه (له جهنگ و کوشتار) و نوێژ بکهن و زهکات بدهن ؟ کهچی کاتێك جهنگیان لهسهر پێویست کرا یهکسهر دهستهیهکیان له خهڵکی دهترسان وهك ترسان له خودا بگره زیاتریش دهترسان دهیان وت ئهی پهروهردگاری ئێمه بۆچی جهنگت لهسهرمان پێویست کردووه خۆزگه دوات دهخستین(له جهنگ کردن) بۆ ماوهیهکی کهم بڵێ خۆشی و لهزهتی دنیا زۆر کهمه و ڕۆژی دوایی باشتره بۆ کهسێك لهخوا بترسێت وه ستهمتان لێ ناکرێت به (ئهندازهی) تاڵی ناوکه خورمایهك.
أَيْنَمَا تَكُونُوا يُدْرِكْكُمُ الْمَوْتُ وَلَوْ كُنْتُمْ فِي بُرُوجٍ مُشَيَّدَةٍ ۗ وَإِنْ تُصِبْهُمْ حَسَنَةٌ يَقُولُوا هَٰذِهِ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ ۖ وَإِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَقُولُوا هَٰذِهِ مِنْ عِنْدِكَ ۚ قُلْ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ ۖ فَمَالِ هَٰؤُلَاءِ الْقَوْمِ لَا يَكَادُونَ يَفْقَهُونَ حَدِيثًا (النساء :٧٨)
لهههر شوێنێك بن مردن پێتان دهگات با لهناو قهڵا و کۆشکی بهرزو قایمیشدا بن وه ئهگهر (ناپاکان) خۆشی و چاکه هاته ڕێیان دهڵێن ئهمه لهلایهن خواوهیه وه ئهگهر توشی ناخۆشی و خراپهیهك هاتن دهڵێن ئهمه لهلایهن تۆوهیه(ئهی موحهممهد(صلی الله علیه وسلم)) بڵێ: ههمووی له لایهن خواوهیه ئهوه ئهو خهڵکه چی یانه ؟ وهکو له هیچ قسهیهك تێ نهگهن وایه.
مَا أَصَابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللَّهِ ۖ وَمَا أَصَابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَ ۚ وَأَرْسَلْنَاكَ لِلنَّاسِ رَسُولًا ۚ وَكَفَىٰ بِاللَّهِ شَهِيدًا (النساء :٧٩)
ههر چاکهیهکت تووش بوو ئهوه له خواوهیه وه ههر خراپهیهکت تووش بوو ئهوه له خۆتهوهیه و ئێمه تۆمان ناردووه به فروستاده بۆ خهڵکی وه خوا بهسه شایهتی ئهوه بدات.
مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ ۖ وَمَنْ تَوَلَّىٰ فَمَا أَرْسَلْنَاكَ عَلَيْهِمْ حَفِيظًا (النساء :٨٠)
ههر کهسێك گوێڕایهڵی پێغهمبهر(صلی الله علیه وسلم) بکات ئهوه به ڕاستی گوێڕایهڵی خوای کردووه ههر کهسێکیش پشت ههڵبکات ئهوه ئێمه تۆمان ڕهوانه نهکردووه به چاودێر و پارێزهر بهسهریانهوه.
وَيَقُولُونَ طَاعَةٌ فَإِذَا بَرَزُوا مِنْ عِنْدِكَ بَيَّتَ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ غَيْرَ الَّذِي تَقُولُ ۖ وَاللَّهُ يَكْتُبُ مَا يُبَيِّتُونَ ۖ فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ ۚ وَكَفَىٰ بِاللَّهِ وَكِيلًا (النساء :٨١)
دووڕوهکان دهڵێن گوێڕایهڵین (مل کهچ و فهرمانبهردارین) بهڵام کاتێك لهلای تۆ دهرچوون کۆمهڵێك لهوان شهو دهکهنهوه به پیلان گێڕان به پێچهوانهی قسهکانی تۆ، وه خوا دهینووسێت ئهو(پیلانانهی) شهو کردوویانه کهواته وازیان لێ بێنهو پشت بهخوا ببهسته خوا بهسه پشتیوانت بێ.
أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ ۚ وَلَوْ كَانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللَّهِ لَوَجَدُوا فِيهِ اخْتِلَافًا كَثِيرًا (النساء :٨٢)
ئهوه بۆ بیر ناکهنهوه له قورئان ؟ خۆ ئهگهر له لایهن کهسێکی ترهوه بوایه جگهله خوا بێگومان دهیان بینی تیایدا جیاوازی زۆر.
وَإِذَا جَاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذَاعُوا بِهِ ۖ وَلَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَإِلَىٰ أُولِي الْأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ ۗ وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ لَاتَّبَعْتُمُ الشَّيْطَانَ إِلَّا قَلِيلًا (النساء :٨٣)
وه کاتێك ههواڵێکیان پێ بگات دهر بارهی ئاسایش و هێمنایهتی یان له بارهی ترسهوه بڵاوی دهکهنهوه بهڵام ئهگهر بیان گهڕانایهتهوه بۆ لای پێغهمبهر(صلی الله علیه وسلم) و بۆ لای کار بهدهستانی خۆیان ئهوه ئهوانهی ڕاستی ههواڵهکان دهردههێنن دهزانن ههواڵهکه(ڕاسته یان درۆیه) وه ئهگهر چاکهو بهزهیی خوا نهبوایه بهرامبهر به ئێوه بێگومان شوێن شهیتان دهکهوتن کهمێکتان نهبێت.
فَقَاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ لَا تُكَلَّفُ إِلَّا نَفْسَكَ ۚ وَحَرِّضِ الْمُؤْمِنِينَ ۖ عَسَى اللَّهُ أَنْ يَكُفَّ بَأْسَ الَّذِينَ كَفَرُوا ۚ وَاللَّهُ أَشَدُّ بَأْسًا وَأَشَدُّ تَنْكِيلًا (النساء :٨٤)
ئهی موحهممهد(صلی الله علیه وسلم) له پێناوی خوادا بجهنگێ تۆ تهنها ئهرکی خۆت لێ داوا کراوه(یا تۆ تهنها ئهرکی خۆت لهسهره) هانی بڕوادارانیش بده(بۆ جیهاد) ئومێده خوا بهرگری هێزی بێ باوهڕان بکات وه خوا بههێز ترهو تۆڵهی بهتین تره.
مَنْ يَشْفَعْ شَفَاعَةً حَسَنَةً يَكُنْ لَهُ نَصِيبٌ مِنْهَا ۖ وَمَنْ يَشْفَعْ شَفَاعَةً سَيِّئَةً يَكُنْ لَهُ كِفْلٌ مِنْهَا ۗ وَكَانَ اللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ مُقِيتًا (النساء :٨٥)
ههر کهسێ تکایهکی چاکه بکات بهشێکی له (پاداشتی) ئهو چاکهیه بۆ ههیه وه ههر کهسێ تکایهکی خراپه بکات ئهویش بهشێکی دهبێت له (سزای) ئهو خراپهیه وه خوا ههمیشه بهسهر ههموو شتێکدا به توانایه واته چاودێره.
لهسهر هێڵ نییه








سوڕهتی النساء ( 86 - 106)
وَإِذَا حُيِّيتُمْ بِتَحِيَّةٍ فَحَيُّوا بِأَحْسَنَ مِنْهَا أَوْ رُدُّوهَا ۗ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ حَسِيبًا (النساء :٨٦)
ههر کاتێك سڵاوێکتان لێ کرا ئهوه به چاکتر لهو سڵاوه سڵاو بکهن یان وهکو خۆی بیسهننهوه بێگومان خوا ههمیشه پرساو چاودێره بهسهر ههموو شتێکدا.
اللَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ۚ لَيَجْمَعَنَّكُمْ إِلَىٰ يَوْمِ الْقِيَامَةِ لَا رَيْبَ فِيهِ ۗ وَمَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللَّهِ حَدِيثًا (النساء :٨٧)
هیچ پهرستراوێك نی یه جگهله خوا، سوێند بهخوا بێگومان کۆتان دهکاتهوه بۆ(لێپرسینهوهی) ئهو ڕۆژی دواییهی که هیچ گومانی تێدا نی یه جا کێ لهخوا قسه(و بهڵێنی) ڕاست تره.
۞ فَمَا لَكُمْ فِي الْمُنَافِقِينَ فِئَتَيْنِ وَاللَّهُ أَرْكَسَهُمْ بِمَا كَسَبُوا ۚ أَتُرِيدُونَ أَنْ تَهْدُوا مَنْ أَضَلَّ اللَّهُ ۖ وَمَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ سَبِيلًا (النساء :٨٨)
ئهوه چیتانه دهربارهی دووڕوهکان بوونهته دوو دهسته له کاتێکدا خوا ئهوانهی گهڕاندۆتهوه بۆ بێ باوهڕی بههۆی کردهوهکانیانهوه ئایا دهتانهوێت ڕێنموونیی کهسێك بکهن که خوا گومڕای کردووه ؟ وه ههر کهسێ خوا گومڕای بکات ئهوه ههرگیز ناتوانی ڕێگای ڕاستی بۆ بدۆزیتهوه.
وَدُّوا لَوْ تَكْفُرُونَ كَمَا كَفَرُوا فَتَكُونُونَ سَوَاءً ۖ فَلَا تَتَّخِذُوا مِنْهُمْ أَوْلِيَاءَ حَتَّىٰ يُهَاجِرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ ۚ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَخُذُوهُمْ وَاقْتُلُوهُمْ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ ۖ وَلَا تَتَّخِذُوا مِنْهُمْ وَلِيًّا وَلَا نَصِيرًا (النساء :٨٩)
ئهوان ئاواته خوازن ئێوهش بێ باوهڕ بن وهك چۆن خۆیان بێ باوهڕ بوون تا ئێوه و ئهوان یهکسان بن کهواته ئهوان به دۆست و یارمهتی دهر ههڵ مهبژێرن ههتا ( پهشیمان دهبنهوهو) کۆچ دهکهن لهڕێ ی خوادا ئینجا ئهگهر ڕوویان وهرگێڕاو پشتیان ههڵکرد ئهوه ( بهدیل) بیانگرن و بیانکوژن لهههر شوێنێك تووشیان بوون وه هیچ دۆست و یارمهتی دهرێك لهوان ههڵ مهبژێرن.
إِلَّا الَّذِينَ يَصِلُونَ إِلَىٰ قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِيثَاقٌ أَوْ جَاءُوكُمْ حَصِرَتْ صُدُورُهُمْ أَنْ يُقَاتِلُوكُمْ أَوْ يُقَاتِلُوا قَوْمَهُمْ ۚ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ لَسَلَّطَهُمْ عَلَيْكُمْ فَلَقَاتَلُوكُمْ ۚ فَإِنِ اعْتَزَلُوكُمْ فَلَمْ يُقَاتِلُوكُمْ وَأَلْقَوْا إِلَيْكُمُ السَّلَمَ فَمَا جَعَلَ اللَّهُ لَكُمْ عَلَيْهِمْ سَبِيلًا (النساء :٩٠)
جگه لهوانهی پهیوهندی دهکهن به کهسانێکهوه که له نێوان ئێوه و ئهواندا پهیمان ههیه یان هاتوون بۆ لاتان لهسهر دڵیان ناڕهحهته(حهز ناکهن) لهوهی که جهنگتان له دژ بکهن یا جهنگ له دژی خزمهکانیان بکهن وه ئهگهر خوا بیویستایه زاڵی دهکردن بهسهرتاندا و جهنگیان دژتان دهکرد جا ئهگهر ئهوان کهنار گیربوون له ئێوه و جهنگیان له دژتان نهدهکرد و پێشنیاری ئاشتیان کرد بۆتان(مل کهچ بوون) ئهوه خوا ڕێگهی نهداوون که دهستیان بۆ بهرن و نابێ شهڕیان له دژ بکهن.
سَتَجِدُونَ آخَرِينَ يُرِيدُونَ أَنْ يَأْمَنُوكُمْ وَيَأْمَنُوا قَوْمَهُمْ كُلَّ مَا رُدُّوا إِلَى الْفِتْنَةِ أُرْكِسُوا فِيهَا ۚ فَإِنْ لَمْ يَعْتَزِلُوكُمْ وَيُلْقُوا إِلَيْكُمُ السَّلَمَ وَيَكُفُّوا أَيْدِيَهُمْ فَخُذُوهُمْ وَاقْتُلُوهُمْ حَيْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ ۚ وَأُولَٰئِكُمْ جَعَلْنَا لَكُمْ عَلَيْهِمْ سُلْطَانًا مُبِينًا (النساء :٩١)
لهمهولا کهسانێکی تر دهبینن دهیانهوێت له ئێوه ئهمین بن وه له هۆزهکهی خۆشیان ئهمین بن ههر کاتێك بانگ کرابن بۆ بێ باوهڕی و بت پهرستی گهڕاونهتهوه بۆی جا ئهگهر کهنار گیر نهبوون لێتان وه جڵهوی ئاشتیان نهدایه دهستتان وه دهستیان نهکێشایهوه(له جهنگ کردن) ئهوه به دیل بیانگرن و بیانکوژن له ههر شوێنێك که بهردهستتان کهوتن ئهوانهی (باسمان کرد) داومانه به ئێوه له دژیان دهسهڵاتی ئاشکرا.
وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ أَنْ يَقْتُلَ مُؤْمِنًا إِلَّا خَطَأً ۚ وَمَنْ قَتَلَ مُؤْمِنًا خَطَأً فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍ وَدِيَةٌ مُسَلَّمَةٌ إِلَىٰ أَهْلِهِ إِلَّا أَنْ يَصَّدَّقُوا ۚ فَإِنْ كَانَ مِنْ قَوْمٍ عَدُوٍّ لَكُمْ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍ ۖ وَإِنْ كَانَ مِنْ قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِيثَاقٌ فَدِيَةٌ مُسَلَّمَةٌ إِلَىٰ أَهْلِهِ وَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍ ۖ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيَامُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ تَوْبَةً مِنَ اللَّهِ ۗ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا (النساء :٩٢)
بۆ هیچ باوهڕدارێك ڕهوا نی یه باوهڕدارێك بکوژێت مهگهر به ههڵه وه ههر کهسێك ئیماندارێك به ههڵه بکوژێت ئهوه(لهسهریهتی) ئازاد کردنی کۆیلهیهکی باوهڕدار و (نرخی) خوێنێکیش بدات به کهس و کاری کوژراوهکه مهگهر بیبهخشن (له خوێنهکه بهخێری خۆیان) بهڵام ئهگهر کوژراوهکه له گهلێك بوو که دوژمنتان بوون(کافری شهڕ کهر بوون) وه کوژراوهکه ئیماندار بوو ئهوه(ههر لهسهریهتی) ئازاد کردنی بهندهیهکی ئیماندار وه ئهگهر(کوژراوهکه) له گهلێك بوو که له نێوان ئێوه و ئهواندا پهیمان ههبوو ئهوا(نرخی) خوێنێك بدهنه کهسی کوژراوهکه له گهڵ ئازاد کردنی کۆیلهیهکی ئیماندار جا ئهو(بکوژ) هی دهستی نهکهوت(یان نهی بوو) ئهوه(له سهریهتی) ڕۆژوو گرتنی دوو مانگ لهسهر یهك (ئهم بڕیاره) لێ بووردنه له لایهن خواوه، وه خوا ههمیشه زانای کاردروسته.
وَمَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا فَجَزَاؤُهُ جَهَنَّمُ خَالِدًا فِيهَا وَغَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِ وَلَعَنَهُ وَأَعَدَّ لَهُ عَذَابًا عَظِيمًا (النساء :٩٣)
وه ههر کهسێك ئیماندارێك بهدهس ئهنقهس بکوژێت ئهوه تۆڵهی ئهو کهسه دۆزهخه به ههمیشهیی تیایدا ئهبێت و خوا خهشمی لێگرتووه و نهفرینی لێ کردووه و سزایهکی گهورهی بۆ ئاماده کردووه.
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا ضَرَبْتُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَتَبَيَّنُوا وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقَىٰ إِلَيْكُمُ السَّلَامَ لَسْتَ مُؤْمِنًا تَبْتَغُونَ عَرَضَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَعِنْدَ اللَّهِ مَغَانِمُ كَثِيرَةٌ ۚ كَذَٰلِكَ كُنْتُمْ مِنْ قَبْلُ فَمَنَّ اللَّهُ عَلَيْكُمْ فَتَبَيَّنُوا ۚ إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا (النساء :٩٤)
ئهی کهسانێك که بڕواتان هێناوه کاتێك دهرچوون(بۆ جیهاد کردن) له ڕێگهی خوادا ههموو شتێك ڕوون بکهنهوه وه نهڵێن بهو کهسانهی که سڵاو(ی موسوڵمانانه) تان لێ دهکهن تۆ بڕوادار نیت ؟ به دوای شتوومهك و سامانی دنیای دا بگهڕێن ئهوه لای خوا دهسکهوتی زۆر ههیه ئێوهش لهمهوپێش ههروهها بوون (ئیمانهکهتان دهشاردهوه) ئینجا خوا منهتی نا بهسهرتاندا(بههێز و زاڵی کردن) دهی کهواته ههموو شتێك ڕوون بکهنهوه بهڕاستی خوا ههمیشه ئاگاداره بهوهی ئێوه دهیکهن.
لَا يَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ وَالْمُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ ۚ فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجَاهِدِينَ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ عَلَى الْقَاعِدِينَ دَرَجَةً ۚ وَكُلًّا وَعَدَ اللَّهُ الْحُسْنَىٰ ۚ وَفَضَّلَ اللَّهُ الْمُجَاهِدِينَ عَلَى الْقَاعِدِينَ أَجْرًا عَظِيمًا (النساء :٩٥)
یهکسان نین دانیشتوان(له جیهادی ڕێ ی خودا) له باوهڕداران جگه له خاوهن عوزرهکان(نهخۆش، کوێر، شهل) لهگهڵ تێکۆشهرانی ڕێگهی خوادا به ماڵ و گیانیان خوا باوی داوه تێکۆشهران به ماڵ و گیانیان بهسهر دانیشتوان(له جیهاد) دا به پلهیهك وه ههر یهك لهو دوو تاقمه خوا بهڵێنی پاداشتی زۆر چاکی پێ داوون(که بهههشته)، وه خوا ڕێزی تێکۆشهرانی داوه بهسهر دانیشتووهکاندا به پاداشتێکی گهوره.
دَرَجَاتٍ مِنْهُ وَمَغْفِرَةً وَرَحْمَةً ۚ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا (النساء :٩٦)
له لای(خوا) وه پلهی زۆر و لێ خۆش بوون و میهرهبانیان بۆ ههیه وه خوا ههمیشه لێبوردهی میهرهبانه.
إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ ظَالِمِي أَنْفُسِهِمْ قَالُوا فِيمَ كُنْتُمْ ۖ قَالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ ۚ قَالُوا أَلَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ وَاسِعَةً فَتُهَاجِرُوا فِيهَا ۚ فَأُولَٰئِكَ مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ ۖ وَسَاءَتْ مَصِيرًا (النساء :٩٧)
بهڕاستی ئهوانهی که فریشتهکان گیانیان دهکێشن له کاتێکدا که ستهمیان له خۆیان دهکرد(به کۆچ نهکردنیان) به تهشهرهوه پێیان دهڵێن(دهربارهی ئایینهکهتان) له چیدا بوون ؟! دهڵێن ئێمه چهوساوه بووین لهسهر زهوی دا(پێیان) دهڵێن مهگهر زهویی خوا فراوان نهبوو ؟. تا کۆچتان بکردایه تیایدا جا ئهوانه شوێنیان دۆزهخه ئای چ پاشه ڕۆژێکی خراپه.
إِلَّا الْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الرِّجَالِ وَالنِّسَاءِ وَالْوِلْدَانِ لَا يَسْتَطِيعُونَ حِيلَةً وَلَا يَهْتَدُونَ سَبِيلًا (النساء :٩٨)
بێجگه لهو چهوساوانهی که له پیاوان و ئافرهتان و له منداڵانن که توانای هیچ چارهیهکیان نی یه (لهبهر بێ هێزی و پیرییان) وه به هیچ شێوازێك ڕێ دهرناکهن.
فَأُولَٰئِكَ عَسَى اللَّهُ أَنْ يَعْفُوَ عَنْهُمْ ۚ وَكَانَ اللَّهُ عَفُوًّا غَفُورًا (النساء :٩٩)
ئا ئهوانه خوا لێ یان خۆش دهبێت وه خوا ههمیشه چاوپۆشیکهر و لێ خۆشبووه.
۞ وَمَنْ يُهَاجِرْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ يَجِدْ فِي الْأَرْضِ مُرَاغَمًا كَثِيرًا وَسَعَةً ۚ وَمَنْ يَخْرُجْ مِنْ بَيْتِهِ مُهَاجِرًا إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ ثُمَّ يُدْرِكْهُ الْمَوْتُ فَقَدْ وَقَعَ أَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ ۗ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا (النساء :١٠٠)
وه ههر کهسێك کۆچ بکات له ڕێ ی خوادا دهستی دهکهوێت له زهوی دا جێگه و ڕێگهی زۆر(که دوژمن پێی ناخۆشه) وه فراوانی(له رۆزی ژیاندا) وه ههر کهسێك له ماڵی خۆی دهرچێت وه کۆچ بکات بۆ لای خوا و پێغهمبهرهکهی پاشان مردن پێ ی بگات ئهوه بێگومان پاداشتی ئهو کهسه کهوتۆته سهر خوا وه خوا ههمیشه لێبوردهی به بهزهیی یه.
وَإِذَا ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلَاةِ إِنْ خِفْتُمْ أَنْ يَفْتِنَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا ۚ إِنَّ الْكَافِرِينَ كَانُوا لَكُمْ عَدُوًّا مُبِينًا (النساء :١٠١)
ههر کاتێك سهفهرتان کرد(و گهڕان) بهزهوی دا ئهوه هیچ گوناهێکتان لهسهر نی یه که ههندێ له نوێژهکان کورت بکهنهوه ئهگهر ترسان ئهوانهی بێ باوهڕن جهنگتان لهگهڵ بکهن به ڕاستی بێ باوهڕان ههمیشه بۆ ئێوه دوژمنێکی ڕوون و ئاشکران.
وَإِذَا كُنْتَ فِيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلَاةَ فَلْتَقُمْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ مَعَكَ وَلْيَأْخُذُوا أَسْلِحَتَهُمْ فَإِذَا سَجَدُوا فَلْيَكُونُوا مِنْ وَرَائِكُمْ وَلْتَأْتِ طَائِفَةٌ أُخْرَىٰ لَمْ يُصَلُّوا فَلْيُصَلُّوا مَعَكَ وَلْيَأْخُذُوا حِذْرَهُمْ وَأَسْلِحَتَهُمْ ۗ وَدَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ تَغْفُلُونَ عَنْ أَسْلِحَتِكُمْ وَأَمْتِعَتِكُمْ فَيَمِيلُونَ عَلَيْكُمْ مَيْلَةً وَاحِدَةً ۚ وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِنْ كَانَ بِكُمْ أَذًى مِنْ مَطَرٍ أَوْ كُنْتُمْ مَرْضَىٰ أَنْ تَضَعُوا أَسْلِحَتَكُمْ ۖ وَخُذُوا حِذْرَكُمْ ۗ إِنَّ اللَّهَ أَعَدَّ لِلْكَافِرِينَ عَذَابًا مُهِينًا (النساء :١٠٢)
کاتێك تۆ(ئهی موحهممهد(صلی الله علیه وسلم) له جهنگدا) له ناو بڕواداراندا بوویت و پێش نوێژیت بۆ کردن ئهوه با تاقمێك لهوان لهگهڵ تۆ نوێژ بکهن و با چهکهکانیان پێ بێت جا کاتێك سوژدهیان برد(ڕکاتێکیان تهواو کرد) با (بچنه دواوه) له پشتانهوه بن (پاسهوانتان بن) وه با تاقمهکهی تر بێن که نوێژیان نهکردوه(وپاسهوان بوون) و لهگهڵ تۆ نوێژ بکهن وه با وریای خۆیان بن و چهکهکانیشیان پێ بێت بێ باوهڕان ئاواته خوازن که ئێوه بێ ئاگا بن له چهکهکانتان و شت و مهکهکانتان تا پهلامارتان بدهن به پهلامارێکی یهکجارهکی(بدهن بهسهرتاندا) وه تاوانتان لهسهر نی یه ئهگهر بههۆی بارانهوه ناڕهحهت بوون یان نهخۆش بوون که چهکهکانتان دانێن بهڵام وریایی خۆتان بکهن بهڕاستی خوا ئامادهی کردوه بۆ بێ باوهڕان سزایهکی ڕیسواکهر.
فَإِذَا قَضَيْتُمُ الصَّلَاةَ فَاذْكُرُوا اللَّهَ قِيَامًا وَقُعُودًا وَعَلَىٰ جُنُوبِكُمْ ۚ فَإِذَا اطْمَأْنَنْتُمْ فَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ ۚ إِنَّ الصَّلَاةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتَابًا مَوْقُوتًا (النساء :١٠٣)
ئهنجا کاتێك نوێژهکانتان به جێ هێنا ئهوسا یادی خوا بکهن به پێوه و به دانیشتنهوه، وه لهسهر تهنیشتان(به پاڵکهوتنهوه) جا ههر کاتێك دڵ ئارام بوون(و ترس نهما) ئهو کاته نوێژهکانتان به ڕێك و پێكی بکهن بهڕاستی نوێژ ههمیشه لهسهر باوهڕداران فهرزکراوێکی کات بۆ دیاری کراوه.
وَلَا تَهِنُوا فِي ابْتِغَاءِ الْقَوْمِ ۖ إِنْ تَكُونُوا تَأْلَمُونَ فَإِنَّهُمْ يَأْلَمُونَ كَمَا تَأْلَمُونَ ۖ وَتَرْجُونَ مِنَ اللَّهِ مَا لَا يَرْجُونَ ۗ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا (النساء :١٠٤)
سست مهبن له بهدوا گهڕانی دوژمنتاندا(یان له بهدوا گهڕانی ئهو قهومه کافرانهدا) ئهگهر ئێوه ئێش و ئازارتان پێ بگات بێگومان ئهوانیش ئێش و ئازاریان پێ دهگات وهك چۆن ئێوه ئێش و ئازارتان پێ دهگات وه ئێوه ئومێد دهکهن له خوا ئهوهی ئهوان ئومێدی ناکهن(که پاداشت و سهرکهوتنه) وه بهڕاستی خوا ههمیشه زانای کار دروسته.
إِنَّا أَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ لِتَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ بِمَا أَرَاكَ اللَّهُ ۚ وَلَا تَكُنْ لِلْخَائِنِينَ خَصِيمًا (النساء :١٠٥)
بێگومان ئێمه دامان بهزاندۆته سهر تۆ ئهم قورئانه بهڕاستی بۆ ئهوهی بڕیار بدهی له نێوان خهڵکیدا بهو بڕیارهی که خوا نیشانی داویت وه بۆ ناپاکان مهبه به پارێزهر و داواچی.
لهسهر هێڵ نییه








سوڕهتی النساء ( 106 - 126)
وَاسْتَغْفِرِ اللَّهَ ۖ إِنَّ اللَّهَ كَانَ غَفُورًا رَحِيمًا (النساء :١٠٦)
داوای لێخۆش بوون له خوا بکه بهڕاستی خوا لێخۆش بووی به بهزهیی یه.
وَلَا تُجَادِلْ عَنِ الَّذِينَ يَخْتَانُونَ أَنْفُسَهُمْ ۚ إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ مَنْ كَانَ خَوَّانًا أَثِيمًا (النساء :١٠٧)
بهرگری مهکه لهوانهی ناپاکی دهکهن دهربارهی خۆیان بێگومان خوا خۆشی ناوێت ئهوانهی که بهردهوام زۆر ناپاك و گوناهبارن.
يَسْتَخْفُونَ مِنَ النَّاسِ وَلَا يَسْتَخْفُونَ مِنَ اللَّهِ وَهُوَ مَعَهُمْ إِذْ يُبَيِّتُونَ مَا لَا يَرْضَىٰ مِنَ الْقَوْلِ ۚ وَكَانَ اللَّهُ بِمَا يَعْمَلُونَ مُحِيطًا (النساء :١٠٨)
تاوانهکانی خۆیان دهشارنهوه له خهڵکی(له ترساندا) و نایشارنهوه له خوا(شهرم ناکهن له خوا) له کاتێکدا خوا له گهڵیاندایه کاتێ(که بهنهێنی) له شهودا تهگبیر دهکهن و قسهیهك دهکهن خوا پێ ی ڕازی نی یه وه خوا ههمیشه زاناو ئاگاداره به ههر کردهوهیهك که ئهوان دهیکهن.
هَا أَنْتُمْ هَٰؤُلَاءِ جَادَلْتُمْ عَنْهُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَمَنْ يُجَادِلُ اللَّهَ عَنْهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَمْ مَنْ يَكُونُ عَلَيْهِمْ وَكِيلًا (النساء :١٠٩)
ئیمانداران بێدار بن وا ئێوه بهرگریتان له ناپاکان کرد له ژیانی دنیادا دهی ئایا کێ بهرگرییان لێ دهکات(له سزای خوا) له ڕۆژی دوایی دا یان کێ کارو باریان دهگرێته دهست.
وَمَنْ يَعْمَلْ سُوءًا أَوْ يَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَّ يَسْتَغْفِرِ اللَّهَ يَجِدِ اللَّهَ غَفُورًا رَحِيمًا (النساء :١١٠)
وه ههرکهس کردهوهیهکی خراپ بکات یان ستهم لهخۆی بکات پاشان داوای لێخۆش بوون له خوا بکات دهبینێت خوا لێبوردهی میهرهبانه.
وَمَنْ يَكْسِبْ إِثْمًا فَإِنَّمَا يَكْسِبُهُ عَلَىٰ نَفْسِهِ ۚ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا (النساء :١١١)
وه ههر کهسێك گوناهێك (ی گهوره بکات) بێگومان(زیانی) ئهو گوناهه ههر بۆ خۆیهتی وهخوا ههمیشه زانای کاردرووسته.
وَمَنْ يَكْسِبْ خَطِيئَةً أَوْ إِثْمًا ثُمَّ يَرْمِ بِهِ بَرِيئًا فَقَدِ احْتَمَلَ بُهْتَانًا وَإِثْمًا مُبِينًا (النساء :١١٢)
وه ههر کهسێك گوناهێك بکات(بهههڵه) یان گوناهێك بکات (بهقهست) پاشان(ئهو تاوانه) بخاته سهر بێ تاوانێك ئهوه بێگومان خستویهتیه ئهستۆی خۆی(سزای) بوهتانێك و تاوانێکی ئاشکرا.
وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ وَرَحْمَتُهُ لَهَمَّتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ أَنْ يُضِلُّوكَ وَمَا يُضِلُّونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ ۖ وَمَا يَضُرُّونَكَ مِنْ شَيْءٍ ۚ وَأَنْزَلَ اللَّهُ عَلَيْكَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَعَلَّمَكَ مَا لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ ۚ وَكَانَ فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ عَظِيمًا (النساء :١١٣)
وه ئهگهر بهخشش و بهزهیی خوا بهسهرتهوه نه بوایه (ئهی موحهممهد(صلی الله علیه وسلم)) بێگومان دهستهیهك لهو ناپاکانه به نیاز بوون که گومڕات بکهن بهڵام ئهوانه بهس خۆیان گومڕا دهکهن وه ئهوانه هیچ زیانێ ناگهیهنن بهتۆ وه خوا ناردوێتی یه خوارهوه بۆ سهرت قورئان و دانایی وه ئهوهی که نهت ئهزانی فێری کردی وه ههمیشه بهخششی خوا بهسهر تۆوه زۆر گهورهیه.
۞ لَا خَيْرَ فِي كَثِيرٍ مِنْ نَجْوَاهُمْ إِلَّا مَنْ أَمَرَ بِصَدَقَةٍ أَوْ مَعْرُوفٍ أَوْ إِصْلَاحٍ بَيْنَ النَّاسِ ۚ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَٰلِكَ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ فَسَوْفَ نُؤْتِيهِ أَجْرًا عَظِيمًا (النساء :١١٤)
هیچ چاکهیهك نی یه له زۆربهی چپه و سرته کردنهکانیان دا مهگهر یهکێك فهرمان بکات به ماڵ بهخشین یان چاکه یان چاککردنی نێوان خهڵکی جا ههر کهسێك ئهوه بکات به نیازی ڕهزامهندی خوا ئهوه له داهاتوودا پێ ی دهبهخشین پاداشتی زۆر گهوره.
وَمَنْ يُشَاقِقِ الرَّسُولَ مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُ الْهُدَىٰ وَيَتَّبِعْ غَيْرَ سَبِيلِ الْمُؤْمِنِينَ نُوَلِّهِ مَا تَوَلَّىٰ وَنُصْلِهِ جَهَنَّمَ ۖ وَسَاءَتْ مَصِيرًا (النساء :١١٥)
وه ههر کهسێك دژایهتی پێغهمبهر(صلی الله علیه وسلم) بکات پاش ئهوهی که ڕێبازی ڕاستی بۆ ڕوون بوویهوهو شوێنی ڕێگایهکی تر بکهوێ بێجگه له ڕێگهی بڕواداران ڕووی وهردهگێڕین بۆ ئهو ڕێبازهی که ههڵی بژاردووهو دهیخهینه دۆزهخ ئای چ پاشه ڕۆژێکی خراپه.
إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَٰلِكَ لِمَنْ يَشَاءُ ۚ وَمَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا بَعِيدًا (النساء :١١٦)
بهڕاستی خوا خۆش نابێت لهوهی که هاوهڵی بۆ دابنرێت بهڵام جگه لهوه ههرچی بێت لێ ی خۆش دهبێت له ههر کهسێك(خوا) بیهوێت وه ههر کهسێك هاوهڵ بۆ خوا دابنێت ئهوه بهڕاستی گومڕا بووه به گومڕا بوونێکی دوور له ڕاستی.
إِنْ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ إِلَّا إِنَاثًا وَإِنْ يَدْعُونَ إِلَّا شَيْطَانًا مَرِيدًا (النساء :١١٧)
جگه لهخوا نزاو هاوار ناکهن(نایپهرستن جگه لهخوا) تهنها له چهند(بتێکی ناو لێنراوی) مێینهیه نهبێت وه نایپهرستن جگه له شهیتانی یاخی و سهرکهش نهبێ.
لَعَنَهُ اللَّهُ ۘ وَقَالَ لَأَتَّخِذَنَّ مِنْ عِبَادِكَ نَصِيبًا مَفْرُوضًا (النساء :١١٨)
که خوا نهفرینی لێ کردووه، وه(شهیتان) وتویهتی سوێند بێت ههڵ دهبژێرم(به بهندهی خۆم) له بهندهکانت دا بهشێکی دیاری کراو.
وَلَأُضِلَّنَّهُمْ وَلَأُمَنِّيَنَّهُمْ وَلَآمُرَنَّهُمْ فَلَيُبَتِّكُنَّ آذَانَ الْأَنْعَامِ وَلَآمُرَنَّهُمْ فَلَيُغَيِّرُنَّ خَلْقَ اللَّهِ ۚ وَمَنْ يَتَّخِذِ الشَّيْطَانَ وَلِيًّا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَقَدْ خَسِرَ خُسْرَانًا مُبِينًا (النساء :١١٩)
سوێند بێت گومڕایان دهکهم و به ئاوات و خهیاڵی درۆینه سهرگهرمیان دهکهم وه فهرمانیان پێ دهدهم جا بێگومان ئهوانیش گوێچکهی ئاژهڵهکان دهبڕن وه فهرمانیان پێ دهدهم ئهوسا ئهوانیش دروست کراوی خوا دهگۆڕن وه ههر کهسێك شهیتان بکات به دۆستی خۆی بێجگه لهخوا ئهوه بێگومان زیانی لێ کهوتووه به زیانێکی دیارو ئاشکرا.
يَعِدُهُمْ وَيُمَنِّيهِمْ ۖ وَمَا يَعِدُهُمُ الشَّيْطَانُ إِلَّا غُرُورًا (النساء :١٢٠)
شهیتان بهڵێنیان پێ دهدات و ئاوات و ئومێدیان دهخاته بهر دڵنیابن شهیتان هیچ بهڵێنێکیان پێ نادات جگه له خهڵهتاندن نهبێت.
أُولَٰئِكَ مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَلَا يَجِدُونَ عَنْهَا مَحِيصًا (النساء :١٢١)
ئهوانه شوێن و جێگهیان دۆزهخه و هیچ شوێنی ڕاکردن و لادانیان دهست ناکهوێت لێ ی.
وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَنُدْخِلُهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا ۖ وَعْدَ اللَّهِ حَقًّا ۚ وَمَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللَّهِ قِيلًا (النساء :١٢٢)
وه ئهو کهسانهی باوهڕیان هێناوه و کردهوه چاکهکانیان کردووه له داهاتوویهکی نزیکدا دهیانخهینه بهههشتانێك که ڕووبارهکان بهژێر دهرهختهکانیان دا دهڕۆن دهمێننهوه تیایدا به ههمیشهیی بهڵێنی خوایه و ڕاسته(بهدی دههێنرێت) وه کێ له خوا ڕاست بێژتره.
لَيْسَ بِأَمَانِيِّكُمْ وَلَا أَمَانِيِّ أَهْلِ الْكِتَابِ ۗ مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ وَلَا يَجِدْ لَهُ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلِيًّا وَلَا نَصِيرًا (النساء :١٢٣)
بهرزی و پاداشت نه به ئارهزووی ئێوهیه و نه به ئارهزووی خاوهن کتێبهکانه ههر کهسێك خراپهیهك بکات پاداشتی دهدرێتهوه، وه دهستی ناکهوێت بێجگه لهخوا هیچ دۆست و یارمهتی دهرێك.
وَمَنْ يَعْمَلْ مِنَ الصَّالِحَاتِ مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَىٰ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولَٰئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ وَلَا يُظْلَمُونَ نَقِيرًا (النساء :١٢٤)
کهسێکیش کردهوه چاکهکان جێ بهجێ بکات له نێر یان له مێ له ههمان کاتدا ئهو کهسه بڕوادار بێت ئهوه ئهوانه دهچنه بهههشتهوه و بچووکترین ستهمیان لێ ناکرێت هێندهی توێکڵی ناوکه خورمایهك.
وَمَنْ أَحْسَنُ دِينًا مِمَّنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ وَاتَّبَعَ مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا ۗ وَاتَّخَذَ اللَّهُ إِبْرَاهِيمَ خَلِيلًا (النساء :١٢٥)
کێ ئایینی چاکتر و جوانتره(وه کێ دیندارتره) له کهسێك که ڕووی خۆی یهکلا کردبێتهوه بۆ خوا له ههمان کاتدا ئهو کهسه چاکه کار بێت و شوێنی ئایینی ئیبراهیم کهوتبێ بهڕاستی و پاکی(که به ویستی خۆی له بهتاڵ لای داوه بۆ لای ڕاست) وه خوا ئیبراهیمی ههڵبژارد به دۆست و خۆشهویستی خۆی.
لهسهر هێڵ نییه








سوڕهتی النساء ( 126 - 151)
وَلِلَّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ ۚ وَكَانَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ مُحِيطًا (النساء :١٢٦)
تهنها بۆ خوایه ههرچی له ئاسمانهکان و زهوی دا ههیه، وه خوا بهردهوام ئاگاداری ههموو شتێکه.
وَيَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ ۖ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِيهِنَّ وَمَا يُتْلَىٰ عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ فِي يَتَامَى النِّسَاءِ اللَّاتِي لَا تُؤْتُونَهُنَّ مَا كُتِبَ لَهُنَّ وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ وَالْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الْوِلْدَانِ وَأَنْ تَقُومُوا لِلْيَتَامَىٰ بِالْقِسْطِ ۚ وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ كَانَ بِهِ عَلِيمًا (النساء :١٢٧)
وه(ئهی موحهممهد(صلی الله علیه وسلم)) پرسیارت لێ دهکهن دهربارهی ئافرهتان بڵێ خوا وهڵامتان دهداتهوه دهربارهیان وه ئهوهی بهسهرتاندا دهخوێنرێتهوه له قورئاندا(وهڵامێکه) له بارهی کچانی ههتیوهوه ئهوانهی پێ یان نادهن ئهوهی نووسراوه بۆیان(واته میراتی باوکیان) وه حهز ناکهن مارهیان بکهن(لهبهر میراتهکهشیان ناهێڵن شوو بکهن) وه لهبارهی ئهو مناڵانهی که بێ دهسهڵاتن وه(خوا فهرمان دهدات) به دادگهری لهگهڵ ههتیوان دا بجوڵێنهوه وه ههر کردهوهیهکی باش بکهن ئهوه بێگومان خوا به ئاگایه لێ ی.
وَإِنِ امْرَأَةٌ خَافَتْ مِنْ بَعْلِهَا نُشُوزًا أَوْ إِعْرَاضًا فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا أَنْ يُصْلِحَا بَيْنَهُمَا صُلْحًا ۚ وَالصُّلْحُ خَيْرٌ ۗ وَأُحْضِرَتِ الْأَنْفُسُ الشُّحَّ ۚ وَإِنْ تُحْسِنُوا وَتَتَّقُوا فَإِنَّ اللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا (النساء :١٢٨)
وه ئهگهر ئافرهتێك ترسا له گوێ پێ نهدان یا پشت ههڵکردنی مێردهکهی ئهوه ههردووکیان هیچ گوناهێکیان لهسهر نی یه که ئاشتهواییهکی چاك بکهن له نێوان خۆیاندا ههر ئاشتهوایی و یهك کهوتن چاکتره ههر چهنده چروکی و ڕهزیلی تێکهڵاوی دهرونهکان کراوه، وه ئهگهر چاکه کارو پارێزکار بن ئهوه دڵنیا بن بهڕاستی خوا ههمیشه به ئاگایه لهوهی که دهیکهن.
وَلَنْ تَسْتَطِيعُوا أَنْ تَعْدِلُوا بَيْنَ النِّسَاءِ وَلَوْ حَرَصْتُمْ ۖ فَلَا تَمِيلُوا كُلَّ الْمَيْلِ فَتَذَرُوهَا كَالْمُعَلَّقَةِ ۚ وَإِنْ تُصْلِحُوا وَتَتَّقُوا فَإِنَّ اللَّهَ كَانَ غَفُورًا رَحِيمًا (النساء :١٢٩)
ئێوه ههرگیز ناتوانن داد پهروهر بن له نێوان ژنهکانتان دا ههر چهنده سوور بن(ههوڵ بدهن) جا کهواته به تهواوی خوار مهبنهوه(له هاوسهری یهکێکیان) بهو هۆیهوه واز بهێنن لهوی تریان وهك ههڵبهستراو(نه ئهوهیه مێردی ههبێت نه بهڕهڵاش کرابێت) وه ئهگهر بسازێن و پارێزکار بن ئهوه بهڕاستی خوا ههمیشه لێبوردهی میهرهبانه.
وَإِنْ يَتَفَرَّقَا يُغْنِ اللَّهُ كُلًّا مِنْ سَعَتِهِ ۚ وَكَانَ اللَّهُ وَاسِعًا حَكِيمًا (النساء :١٣٠)
وه ئهگهر لێك جیابوونهوه پهروهردگار ههریهکهیان(لهوی تر) بێ ئاتاج دهکات بهڕهحمی خۆی وه خوا ههمیشه بههره فراوان و کاردروسته.
وَلِلَّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ ۗ وَلَقَدْ وَصَّيْنَا الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَإِيَّاكُمْ أَنِ اتَّقُوا اللَّهَ ۚ وَإِنْ تَكْفُرُوا فَإِنَّ لِلَّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ ۚ وَكَانَ اللَّهُ غَنِيًّا حَمِيدًا (النساء :١٣١)
وه بۆ خوایه ههرچی له ئاسمانهکان و زهوی دایه سوێند بهخوا بهڕاستی ئێمه ئامۆژگاریمان کردوون ئهوانهی که نامهیان پێدراوه له پێش ئێوهدا ههروهها ئێوهش که له خوا بترسن وه ئهگهر بێ باوهڕ بن ئهوه بهڕاستی ههر هی خوایه ههرچی له ئاسمانهکان و زهوی دایه وه خوا ههمیشه دهوڵهمهند و سوپاس کراوه.
وَلِلَّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ ۚ وَكَفَىٰ بِاللَّهِ وَكِيلًا (النساء :١٣٢)
وه تهنها بۆ خوایه ههرچی له ئاسمانهکان و زهوی دایه تهنها خوا بهسه پێ سپێراو و چاودێر بێت.
إِنْ يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ أَيُّهَا النَّاسُ وَيَأْتِ بِآخَرِينَ ۚ وَكَانَ اللَّهُ عَلَىٰ ذَٰلِكَ قَدِيرًا (النساء :١٣٣)
ئهگهر خوا بیهوێت ناتانهێڵێ ئهی خهڵکینه وه دهستهیهکی تر دههێنێت وه خوا ههردهم بهسهر ئهوهدا به توانایه.
مَنْ كَانَ يُرِيدُ ثَوَابَ الدُّنْيَا فَعِنْدَ اللَّهِ ثَوَابُ الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ ۚ وَكَانَ اللَّهُ سَمِيعًا بَصِيرًا (النساء :١٣٤)
ههر کهسێك پاداشتی دنیای دهوێت ئهوهی لای خوایه پاداشتی دنیا و دواڕۆژ وه ههمیشه خوا بیسهری بینایه.
۞ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ شُهَدَاءَ لِلَّهِ وَلَوْ عَلَىٰ أَنْفُسِكُمْ أَوِ الْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ ۚ إِنْ يَكُنْ غَنِيًّا أَوْ فَقِيرًا فَاللَّهُ أَوْلَىٰ بِهِمَا ۖ فَلَا تَتَّبِعُوا الْهَوَىٰ أَنْ تَعْدِلُوا ۚ وَإِنْ تَلْوُوا أَوْ تُعْرِضُوا فَإِنَّ اللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا (النساء :١٣٥)
ئهی کهسانێك که باوهڕتان هێناوه بهردهوام زۆر دادگهر بن لهبهر خوا شایهتی بدهن با شایهتی یهکه دژ به خۆشتان بێت یان دژی باوك و دایك و خزمه نزیکهکانتان بێت ئهگهر(شایهتی لهسهر دراوهکه) دهوڵهمهند بێت یان ههژار(شایهتیهکه ههر بدهن) چونکه خوا بهوان له پێشتره(و قازانجیان چاکتر دهزانێت) کهواته شوێن ئارهزوو مهکهون بۆ ئهوهی له ههق لانهدهن وه ئهگهر(شایهتیهکه) پێچهوانه بدهن یا نهیدهن و گوێی نهدهنێ ئهوه بهڕاستی خوا ههمیشه به کارهکانتان ئاگاداره.
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا آمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَالْكِتَابِ الَّذِي نَزَّلَ عَلَىٰ رَسُولِهِ وَالْكِتَابِ الَّذِي أَنْزَلَ مِنْ قَبْلُ ۚ وَمَنْ يَكْفُرْ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا بَعِيدًا (النساء :١٣٦)
ئهی کهسانێك که باوهڕتان هێناوه بهردهوام بن لهسهر باوهڕ به خوداو پێغهمبهرهکهی و بهو قورئانهی ناردوویهتیه خوارهوه، بۆ فروستادهکهی وه بهو کتێبانهش که پێشتر ناردوویهتیه خوارهوه، وه ههر کهسێك بێ باوهڕ بێت بهخوا و به فریشتهکانی و به کتێبهکانی و پێغهمبهرهکانی و ڕۆژی دوایی ئهوه بهڕاستی گومڕا بووه به گومڕایی یهکی زۆر دوور(له ڕاستی) ی.
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا ثُمَّ كَفَرُوا ثُمَّ آمَنُوا ثُمَّ كَفَرُوا ثُمَّ ازْدَادُوا كُفْرًا لَمْ يَكُنِ اللَّهُ لِيَغْفِرَ لَهُمْ وَلَا لِيَهْدِيَهُمْ سَبِيلًا (النساء :١٣٧)
بێگومان ئهوانهی بڕوایان هێناوه پاشان بێ باوهڕ بوونهتهوه دواتر باوهڕیان هێناوه ئهوسا بێ باوهڕ بوونهتهوه پاشان له بێ بڕوایی دا زیادتر ڕۆچوون خوا ههرگیز لێیان خۆش نابێت وه ڕێنمایی یان ناکات بۆ ڕێگای ڕاست.
بَشِّرِ الْمُنَافِقِينَ بِأَنَّ لَهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا (النساء :١٣٨)
موژده بده به دوو ڕووهکان بهوهی که بهڕاستی سزایهکی به ئازاریان بۆ ههیه.
الَّذِينَ يَتَّخِذُونَ الْكَافِرِينَ أَوْلِيَاءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِينَ ۚ أَيَبْتَغُونَ عِنْدَهُمُ الْعِزَّةَ فَإِنَّ الْعِزَّةَ لِلَّهِ جَمِيعًا (النساء :١٣٩)
ئهوانهی که بێ باوهڕان به دۆست و خۆشهویستی خۆیان دادهنێن بێجگه له ئیمانداران ئایا به تهمان سهربهرزیان لای ئهوان دهست کهوێ ؟ (بۆچونێکی ههڵهیه) چونکه بهڕاستی سهربهرزی و باڵا دهستی ههمووی بۆ خوایه.
وَقَدْ نَزَّلَ عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ أَنْ إِذَا سَمِعْتُمْ آيَاتِ اللَّهِ يُكْفَرُ بِهَا وَيُسْتَهْزَأُ بِهَا فَلَا تَقْعُدُوا مَعَهُمْ حَتَّىٰ يَخُوضُوا فِي حَدِيثٍ غَيْرِهِ ۚ إِنَّكُمْ إِذًا مِثْلُهُمْ ۗ إِنَّ اللَّهَ جَامِعُ الْمُنَافِقِينَ وَالْكَافِرِينَ فِي جَهَنَّمَ جَمِيعًا (النساء :١٤٠)
وه بێگومان خوا ناردوویهتیه خوارهوه بۆتان له قورئاندا ههر کاتێك بیستان ئایهتهکانی(بهڵگهکانی) خوا بڕوایان پێ ناکرێت و گاڵتهیان پێ دهکرێت ئهوه دامهنیشن له گهڵیاندا تا دهچنه ناو باسێکی ترهوه(و باسهکه دهگۆڕن) بێگومان ئهگهر دانیشتن له گهڵیاندا(و هاوبهشیان بکهن) ئهوه ئێوهش وهك ئهوانن بهڕاستی خوا کۆکهرهوهی دووڕوهکان و بێ باوهڕهکانیشه به تێکڕا له دۆزهخدا.
الَّذِينَ يَتَرَبَّصُونَ بِكُمْ فَإِنْ كَانَ لَكُمْ فَتْحٌ مِنَ اللَّهِ قَالُوا أَلَمْ نَكُنْ مَعَكُمْ وَإِنْ كَانَ لِلْكَافِرِينَ نَصِيبٌ قَالُوا أَلَمْ نَسْتَحْوِذْ عَلَيْكُمْ وَنَمْنَعْكُمْ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ ۚ فَاللَّهُ يَحْكُمُ بَيْنَكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ۗ وَلَنْ يَجْعَلَ اللَّهُ لِلْكَافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلًا (النساء :١٤١)
دووڕوهکان ئهوانهی چاوهڕوانی(سهر ئهنجامی) ئێوه دهکهن جا ئهگهر بۆ ئێوه بوو سهرکهوتن له لای خواوه دهڵێن مهگهر ئێمه لهگهڵ ئێوه نهبووین ؟ بهڵام ئهگهر بێ بڕوایان بهشێکیان(له سهرکهوتن) ههبوو ئهڵێن ئایا ئێمه زاڵمان نهکردن بهسهر ئهوان دا ؟ و ئێوهمان نه پاراست له ئیمانداران ؟ (کهواته بهشمان بدهن) جا خوا له ڕۆژی دواییدا بڕیاری یهکجاری دهدات له نێوانتان دا وه ههرگیز خوا(بهڵگهی) کافران بهسهر ئیمانداران(ی ڕاستهقینه) دا سهرناخات(لهم جیهان) هدا.
إِنَّ الْمُنَافِقِينَ يُخَادِعُونَ اللَّهَ وَهُوَ خَادِعُهُمْ وَإِذَا قَامُوا إِلَى الصَّلَاةِ قَامُوا كُسَالَىٰ يُرَاءُونَ النَّاسَ وَلَا يَذْكُرُونَ اللَّهَ إِلَّا قَلِيلًا (النساء :١٤٢)
بهڕاستی دووڕووهکان دهیانهوێت خوا بخهڵهتێنن کهچی خوا خهڵهتێنهری ئهوانه ههر کاتێکیش ههستن بۆ نوێژ به تهمهڵی و سستی ههڵدهستن ڕوپامایی بۆ خهڵکی ئهکهن وه یادی خوا ناکهن کهمێك نهبێت.
مُذَبْذَبِينَ بَيْنَ ذَٰلِكَ لَا إِلَىٰ هَٰؤُلَاءِ وَلَا إِلَىٰ هَٰؤُلَاءِ ۚ وَمَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ سَبِيلًا (النساء :١٤٣)
دوو دڵ و دڵه ڕاوکێیانه لهو نێوان(کوفر و باوهڕ) هدا نه لای بڕوادارانن وه نه لای بێ باوهڕانن وه ههر کهسێك خوا گومڕای بکات ئهوه ههرگیز ڕێگهیهکی ڕاستی بۆ نادۆزێتهوه بیگهیهنێ به مهبهست.
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا الْكَافِرِينَ أَوْلِيَاءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِينَ ۚ أَتُرِيدُونَ أَنْ تَجْعَلُوا لِلَّهِ عَلَيْكُمْ سُلْطَانًا مُبِينًا (النساء :١٤٤)
ئهی ئهوانهی که بڕواتان هێناوه بێ بڕواکان مهکهنه دۆستی خۆتان له بری ئیمانداران ئایا (بهم کاره) دهتانهوێت بیدهن بهخوا بهڵگهیهکی ڕوون له دژی خۆتان ؟ .
إِنَّ الْمُنَافِقِينَ فِي الدَّرْكِ الْأَسْفَلِ مِنَ النَّارِ وَلَنْ تَجِدَ لَهُمْ نَصِيرًا (النساء :١٤٥)
با بزانن بهڕاستی دووڕووهکان له خانهو تهبهقی ههره ژێرهوهی ئاگردان وه ههرگیز ڕزگار کهرێکت بۆ ئهوان دهست ناکهوێت.
إِلَّا الَّذِينَ تَابُوا وَأَصْلَحُوا وَاعْتَصَمُوا بِاللَّهِ وَأَخْلَصُوا دِينَهُمْ لِلَّهِ فَأُولَٰئِكَ مَعَ الْمُؤْمِنِينَ ۖ وَسَوْفَ يُؤْتِ اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ أَجْرًا عَظِيمًا (النساء :١٤٦)
جگه لهوانهی دهگهڕێنهوه و خۆیان چاك دهکهن و دهست دهگرن به(ئایینی) خواوه و ئایینهکهیان پاك و خاوێن دهکهن بۆ خوا جا ئهوانه(ی ئهو مهرجانهیان به جێ هێنا) لهگهڵ ئیمانداراندا دهبن بێگومان له داهاتوودا خوا دهیبهخشێ به ئیمانداران پاداشتێکی زۆر گهوره.
مَا يَفْعَلُ اللَّهُ بِعَذَابِكُمْ إِنْ شَكَرْتُمْ وَآمَنْتُمْ ۚ وَكَانَ اللَّهُ شَاكِرًا عَلِيمًا (النساء :١٤٧)
ئایا خوا چ ئیشێکی ههیه به سزادانتان ئهگهر سوپاسی بکهن وه باوهڕی پێ بێنن وه خوا ههمیشه پێزانی سوپاسه و زانایه.
۞ لَا يُحِبُّ اللَّهُ الْجَهْرَ بِالسُّوءِ مِنَ الْقَوْلِ إِلَّا مَنْ ظُلِمَ ۚ وَكَانَ اللَّهُ سَمِيعًا عَلِيمًا (النساء :١٤٨)
خوا پێ ی خۆش نی یه ئاشکرا کردنی قسهی نا بهجێ و خراپ مهگهر کهسێك ستهمی لێکرابێ(بۆی دروسته خراپهی ستهمکار ئاشکرا کات) وه خوا ههمیشه بیسهری زانایه.
إِنْ تُبْدُوا خَيْرًا أَوْ تُخْفُوهُ أَوْ تَعْفُوا عَنْ سُوءٍ فَإِنَّ اللَّهَ كَانَ عَفُوًّا قَدِيرًا (النساء :١٤٩)
ئهگهر خێر و چاکه دهرخهن(به ئاشکرا بیکهن) یان بیشارنهوه یان ببورن له خراپهیهك ئهوه بێگومان خوا ههمیشه لێبوردهی به توانایه.
إِنَّ الَّذِينَ يَكْفُرُونَ بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ وَيُرِيدُونَ أَنْ يُفَرِّقُوا بَيْنَ اللَّهِ وَرُسُلِهِ وَيَقُولُونَ نُؤْمِنُ بِبَعْضٍ وَنَكْفُرُ بِبَعْضٍ وَيُرِيدُونَ أَنْ يَتَّخِذُوا بَيْنَ ذَٰلِكَ سَبِيلًا (النساء :١٥٠)
بهڕاستی ئهوانهی بێ باوهڕن به خواو پێغهمبهرهکانی وه دهیانهوێ جیاوازی بخهنه نێوان خواو پێغهمبهرهکانی وه دهڵێن باوهڕ به ههندێك(له پێغهمبهران) دههێنین وه باوهڕ ناهێنن به ههندێکی تریان و دهیانهوێ لهو نێوانهدا ڕێگهیهك بدهنهبهر.
لهسهر هێڵ نییه








سوڕهتی النساء ( 151 - كۆتایی)
أُولَٰئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ حَقًّا ۚ وَأَعْتَدْنَا لِلْكَافِرِينَ عَذَابًا مُهِينًا (النساء :١٥١)
ئا ئهوانه بهڕاستی بێ باوهڕی تهواون وه ئامادهمان کردووه بۆ بێ باوهڕان سزایهکی ڕیسواکهر.
وَالَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ وَلَمْ يُفَرِّقُوا بَيْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ أُولَٰئِكَ سَوْفَ يُؤْتِيهِمْ أُجُورَهُمْ ۗ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا (النساء :١٥٢)
وه ئهوانهی بڕوایان هێناوه به خواو پێغهمبهرهکانی وه هیچ جیاوازی یهکیان نهخسته نێوان هیچ کام لهو پێغهمبهرانه ئا ئهوانه له داهاتوودا خوا پاداشتیان دهداتهوه وه خوا ههمیشه لێبوردهی میهرهبانه.
يَسْأَلُكَ أَهْلُ الْكِتَابِ أَنْ تُنَزِّلَ عَلَيْهِمْ كِتَابًا مِنَ السَّمَاءِ ۚ فَقَدْ سَأَلُوا مُوسَىٰ أَكْبَرَ مِنْ ذَٰلِكَ فَقَالُوا أَرِنَا اللَّهَ جَهْرَةً فَأَخَذَتْهُمُ الصَّاعِقَةُ بِظُلْمِهِمْ ۚ ثُمَّ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْهُمُ الْبَيِّنَاتُ فَعَفَوْنَا عَنْ ذَٰلِكَ ۚ وَآتَيْنَا مُوسَىٰ سُلْطَانًا مُبِينًا (النساء :١٥٣)
ئهی موحهممهد(صلی الله علیه وسلم)خاوهن نامهکان داوات لێ دهکهن که بۆیان بێنیته خوارهوه پهڕاوێك له ئاسمانهوه جا بهڕاستی داوایان کرد له مووسا گهورهتر لهوه وتیان خوامان نیشان بده به ئاشکرا جا بروسکهیهك لێ ی دان و گرتنی بههۆی ستهم کردنیانهوه پاشان گوێرهکهیهکیان کرد به پهرستراوی خۆیان پاش ئهوهی بۆیان هات بهڵگه ئاشکراکان ئینجا ئێمه چاوپۆشیمان لهوهش کرد(لهو گوێرهکه پهرستیهیان) وه بهخشیمان به مووسا موعجیزهو بهڵگهی ئاشکرا تا باوهڕ بێنن.
وَرَفَعْنَا فَوْقَهُمُ الطُّورَ بِمِيثَاقِهِمْ وَقُلْنَا لَهُمُ ادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا وَقُلْنَا لَهُمْ لَا تَعْدُوا فِي السَّبْتِ وَأَخَذْنَا مِنْهُمْ مِيثَاقًا غَلِيظًا (النساء :١٥٤)
وه بهرزمان کردهوه بهسهر سهریانهوه (کێوی طور) بههۆی پهیمان دانیانهوه، وه وتمان پێ یان بچنه ژوورهوه له دهرگای(قودسهوه) بهمل کهچی وه وتمان پێ یان دهست درێژی مهکهن له شهمماندا(به ڕاوکردن) و وهرمان گرت لێیان پهیمانێکی بههێزو پتهو.
فَبِمَا نَقْضِهِمْ مِيثَاقَهُمْ وَكُفْرِهِمْ بِآيَاتِ اللَّهِ وَقَتْلِهِمُ الْأَنْبِيَاءَ بِغَيْرِ حَقٍّ وَقَوْلِهِمْ قُلُوبُنَا غُلْفٌ ۚ بَلْ طَبَعَ اللَّهُ عَلَيْهَا بِكُفْرِهِمْ فَلَا يُؤْمِنُونَ إِلَّا قَلِيلًا (النساء :١٥٥)
جا بههۆی ههڵوهشاندنهوهی پهیمانیان وه بههۆی بڕوا نههێنانیان به ئایهتهکانی خوا وه کوشتنی پێغهمبهرانیان به ناڕهوا(وهك زهکهریا و یهحیا) وه بههۆی ئهو وتهیهیان: ئێمه دڵمان داپۆشراوه(نهخێر وانیه) بهڵکو خودا مۆری ناوه بهسهر دڵهکانیان دا بههۆی باوهڕ نههێنانیانهوه، کهواته باوهڕ ناهێنن مهگهر کهمێکیان نهبێت.
وَبِكُفْرِهِمْ وَقَوْلِهِمْ عَلَىٰ مَرْيَمَ بُهْتَانًا عَظِيمًا (النساء :١٥٦)
وه بههۆی بڕوا نههێنانیانهوه وه قسهکردنیان له دژی مهریهم که بوختانێکی زۆر گهوره بوو.
وَقَوْلِهِمْ إِنَّا قَتَلْنَا الْمَسِيحَ عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ رَسُولَ اللَّهِ وَمَا قَتَلُوهُ وَمَا صَلَبُوهُ وَلَٰكِنْ شُبِّهَ لَهُمْ ۚ وَإِنَّ الَّذِينَ اخْتَلَفُوا فِيهِ لَفِي شَكٍّ مِنْهُ ۚ مَا لَهُمْ بِهِ مِنْ عِلْمٍ إِلَّا اتِّبَاعَ الظَّنِّ ۚ وَمَا قَتَلُوهُ يَقِينًا (النساء :١٥٧)
وه بههۆی ئهوهی که وتیان بێگومان ئێمه مهسیح عیسای کوڕی مهریهممان کوشت که پێغهمبهری خوایه له کاتێکدا نهشیان کوشتبوو وه ههڵیشیان نهواسی بوو بهڵکو لێیان گۆڕدرا وه بێگومان ئهوانهی دووبهرهکیان تێ کهوت دهربارهی عیسا له گوماندان له کوشتنهکهیدا هیچ زانینێکیان دهربارهی نی یه جگه له شوێن کهوتنی گومان نهبێت وه بهڕاستی و بێگومان نهیان کوشتبوو.
بَلْ رَفَعَهُ اللَّهُ إِلَيْهِ ۚ وَكَانَ اللَّهُ عَزِيزًا حَكِيمًا (النساء :١٥٨)
وانی یه بهڵکو خوا بهرزی کردهوه بۆ لای خۆی وه خوا ههمیشه زاڵی کار دروسته.
وَإِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ ۖ وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيدًا (النساء :١٥٩)
وه هیچ کهسێك نی یه له نامهدارهکان مهگهر بڕوای پێ دێنێ(به عیسا) پێش مردنی وه له ڕۆژی دوایشدا(عیسا) دهبێ به شایهت به سهریانهوه.
فَبِظُلْمٍ مِنَ الَّذِينَ هَادُوا حَرَّمْنَا عَلَيْهِمْ طَيِّبَاتٍ أُحِلَّتْ لَهُمْ وَبِصَدِّهِمْ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ كَثِيرًا (النساء :١٦٠)
بههۆی ستهم کردنهوه له لایهن جوولهکهکانهوه حهراممان کرد لێیان چهند خۆراکێکی پاك و خاوێن که حهڵاڵ کرابوو بۆیان وه بههۆی زۆر بهرههڵستی کردنیان له ڕێگهی خوا.
وَأَخْذِهِمُ الرِّبَا وَقَدْ نُهُوا عَنْهُ وَأَكْلِهِمْ أَمْوَالَ النَّاسِ بِالْبَاطِلِ ۚ وَأَعْتَدْنَا لِلْكَافِرِينَ مِنْهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا (النساء :١٦١)
وه بههۆی سوود وهرگرتنیانهوه که بیگومان لێیان قهدهغه کرابوو وه بههۆی سامان و ماڵی خهڵکی خواردنیانهوه به ناڕهوا وه ئامادهمان کردووه بۆ بێ بڕواکانیان سزایهکی زۆر به ئازار.
لَٰكِنِ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ مِنْهُمْ وَالْمُؤْمِنُونَ يُؤْمِنُونَ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَمَا أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ ۚ وَالْمُقِيمِينَ الصَّلَاةَ ۚ وَالْمُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَالْمُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ أُولَٰئِكَ سَنُؤْتِيهِمْ أَجْرًا عَظِيمًا (النساء :١٦٢)
بهڵام دامهزراوان(ڕۆچوان) له زانیاریدا لهوان(جوولهکه) و باوهڕدارهکان بڕوایان ههیه بهوهی نێردراوهته خوارهوه بۆ سهر تۆ وه بهوهش پێش تۆ نێردراوهته خوارهوه، وه بهجێ هێنهرانی نوێژ و زهکات دهران و باوهڕداران به خوا و به ڕۆژی دوایی ئهوانه له داهاتوویهکی نزیکدا پێیان دهبهخشین پاداشتێکی زۆر گهوره.
۞ إِنَّا أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ كَمَا أَوْحَيْنَا إِلَىٰ نُوحٍ وَالنَّبِيِّينَ مِنْ بَعْدِهِ ۚ وَأَوْحَيْنَا إِلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ وَالْأَسْبَاطِ وَعِيسَىٰ وَأَيُّوبَ وَيُونُسَ وَهَارُونَ وَسُلَيْمَانَ ۚ وَآتَيْنَا دَاوُودَ زَبُورًا (النساء :١٦٣)
بهڕاستی ئێمه نیگامان بۆ کردووی وهك چۆن نیگامان کرد بۆ نووح و بۆ پێغهمبهرهکانی پاش ئهو وه نیگامان کرد بۆ ئیبراهیم و ئیسماعیل و ئیسحاق و یهعقوب و نهوهکانی یهعقوب وه عیسا و ئهیوب و یونس و هاروون و سولهیمان وه زهبوریشمان بهخشی به داوود.
وَرُسُلًا قَدْ قَصَصْنَاهُمْ عَلَيْكَ مِنْ قَبْلُ وَرُسُلًا لَمْ نَقْصُصْهُمْ عَلَيْكَ ۚ وَكَلَّمَ اللَّهُ مُوسَىٰ تَكْلِيمًا (النساء :١٦٤)
وه پێغهمبهرانێك بێگومان بهسهرهاتهکانیانمان گێڕاوهتهوه بۆت لهمهوپێش وه پێغهمبهرانێك بهسهرهاتهکانیانمان نه گێڕاوهتهوه بۆت وه خوا قسهی کرد لهگهڵ مووسا به قسه کردن.
رُسُلًا مُبَشِّرِينَ وَمُنْذِرِينَ لِئَلَّا يَكُونَ لِلنَّاسِ عَلَى اللَّهِ حُجَّةٌ بَعْدَ الرُّسُلِ ۚ وَكَانَ اللَّهُ عَزِيزًا حَكِيمًا (النساء :١٦٥)
پێغهمبهران(مان ناردووه) که موژده دهرن و ترسێنهرن بۆ ئهوهی بۆ خهڵکی نهبێت بهڵگه بهسهر خواوه دوای(ناردنی) پێغهمبهران وه خوا ههمیشه زاڵی کار دروسته.
لَٰكِنِ اللَّهُ يَشْهَدُ بِمَا أَنْزَلَ إِلَيْكَ ۖ أَنْزَلَهُ بِعِلْمِهِ ۖ وَالْمَلَائِكَةُ يَشْهَدُونَ ۚ وَكَفَىٰ بِاللَّهِ شَهِيدًا (النساء :١٦٦)
بهڵام خوا شایهتی دهدات به(ڕاستیهتی) ئهو قورئانهی ناردویهتیه خوارهوه بۆت به زانینی خۆی ناردویهتیه خوارهوه و فریشتهکانیش شایهتی ئهدهن وه خوا بهسه شایهت بێت.
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَصَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ قَدْ ضَلُّوا ضَلَالًا بَعِيدًا (النساء :١٦٧)
بهڕاستی ئهوانهی که بێ باوهڕ بوون و بهرههڵستی ڕێگای خوایان کرد بێگومان ئهوانه گومڕا بوون به گومڕابوونێکی له ڕادهبهدهر.
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَظَلَمُوا لَمْ يَكُنِ اللَّهُ لِيَغْفِرَ لَهُمْ وَلَا لِيَهْدِيَهُمْ طَرِيقًا (النساء :١٦٨)
به ڕاستی ئهوانهی بڕوایان نههێنا وه ستهمیان کرد خوا لێیان خۆش نابێت ڕێنموونیشیان ناکات بۆ هیچ ڕێگایهك.
إِلَّا طَرِيقَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا ۚ وَكَانَ ذَٰلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرًا (النساء :١٦٩)
بێجگه له ڕێگهی دۆزهخ ئهمێننهوه تیایدا به ههمیشهیی و بێ بڕانهوه وه ئهوهی باس کرا لای خوا ئاسانه.
يَا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَكُمُ الرَّسُولُ بِالْحَقِّ مِنْ رَبِّكُمْ فَآمِنُوا خَيْرًا لَكُمْ ۚ وَإِنْ تَكْفُرُوا فَإِنَّ لِلَّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۚ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا (النساء :١٧٠)
ئهی خهڵکینه بێگومان پێغهمبهر هێناویهتی بۆتان ڕاستی و ڕهوا له لایهن پهروهردگارتانهوه کهواته ئێوهش باوهڕ بهێنن چاکتره بۆتان وه ئهگهر باوهڕ نههێنن ئهوا بێگومان ههرچی له ئاسمانهکان و زهوی دا ههیه هی خوایه وه خوا ههمیشه زانای دانایه واته کاردروسته.
يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لَا تَغْلُوا فِي دِينِكُمْ وَلَا تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ إِلَّا الْحَقَّ ۚ إِنَّمَا الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ رَسُولُ اللَّهِ وَكَلِمَتُهُ أَلْقَاهَا إِلَىٰ مَرْيَمَ وَرُوحٌ مِنْهُ ۖ فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ ۖ وَلَا تَقُولُوا ثَلَاثَةٌ ۚ انْتَهُوا خَيْرًا لَكُمْ ۚ إِنَّمَا اللَّهُ إِلَٰهٌ وَاحِدٌ ۖ سُبْحَانَهُ أَنْ يَكُونَ لَهُ وَلَدٌ ۘ لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ ۗ وَكَفَىٰ بِاللَّهِ وَكِيلًا (النساء :١٧١)
ئهی خاوهن پهڕاوه ئاسمانی یهکان زیاده ڕهوی مهکهن له ئایینهکهتاندا وه مهڵێن له بارهی خواوه بێجگه له ڕاستی بێگومان مهسیح عیسای کوڕی مهریهم تهنها پێغهمبهری خوایه(دروستی کردوه به) وتهی خۆی(ببه) به(جیبرییل دا) ناردی بۆ مهریهم و(عیسا) گیانێکه له لایهن خواوه بهخشراوه کهواته بڕوا بهێنن به خواو پێغهمبهرانی وه مهڵێن(خواکانمان) سیانن (الله ، عیسی ، مریم)، (لهو وتهیه) کۆتایی بهێنن چاکتره بۆتان بێگومان خوا پهرستراوێکی تهنهایه پاك و بێگهردی بۆ خوا لهوهی ڕۆڵهی ههبێت ههر هی خوایه ههرچی له ئاسمانهکان و ههرچی لهزهوی دایه وه خوا بهسه چاودێربێ و ههموو شتێکی بدرێته دهست.
لَنْ يَسْتَنْكِفَ الْمَسِيحُ أَنْ يَكُونَ عَبْدًا لِلَّهِ وَلَا الْمَلَائِكَةُ الْمُقَرَّبُونَ ۚ وَمَنْ يَسْتَنْكِفْ عَنْ عِبَادَتِهِ وَيَسْتَكْبِرْ فَسَيَحْشُرُهُمْ إِلَيْهِ جَمِيعًا (النساء :١٧٢)
ههرگیز مهسیح لاریی نی یه(ناڕازی نی یه) لهوهی بهندهی خوا بێت ههروهها فریشته نزیکهکانیش وه ههر کهس به بهندایهتی خوا ڕازی نهبێت وه خۆی به گهوره دابنێ ئهوه له داهاتوودا ههموویان کۆدهکاتهوه لای خۆی.
فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فَيُوَفِّيهِمْ أُجُورَهُمْ وَيَزِيدُهُمْ مِنْ فَضْلِهِ ۖ وَأَمَّا الَّذِينَ اسْتَنْكَفُوا وَاسْتَكْبَرُوا فَيُعَذِّبُهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا وَلَا يَجِدُونَ لَهُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلِيًّا وَلَا نَصِيرًا (النساء :١٧٣)
جا ئهوانهی که بڕوایان هێناوه و کردهوه چاکهکانیان کردوه ئهوا پاداشتیان دهداتهوه و بۆیان زیادیش دهکات له بههرهی خۆی بهڵام ئهوانهی لاریی یان کرد(له بهندایهتی ئهو) وه خۆیان به گهوره زانی ئهوه خوا سزایان دهدات به سزایهکی به ئازار وه جگه لهخوا دهستیان ناکهوێت هیچ دۆست و پشت گیرێك واته سهرخهرێك.
يَا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَكُمْ بُرْهَانٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكُمْ نُورًا مُبِينًا (النساء :١٧٤)
ئهی خهڵکینه بهڕاستی بۆتان هات بهڵگهی ئاشکرا له پهروهردگارتانهوه، وه ناردمانه خوارهوه بۆتان ڕووناکی یهکی ئاشکراکهر واته قورئان.
فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَاعْتَصَمُوا بِهِ فَسَيُدْخِلُهُمْ فِي رَحْمَةٍ مِنْهُ وَفَضْلٍ وَيَهْدِيهِمْ إِلَيْهِ صِرَاطًا مُسْتَقِيمًا (النساء :١٧٥)
جا ئهوانهی باوهڕیان بهخوا هێناوه و پشتیان بهو بهستووه ئهوه بێگومان دهیان خاته ناو بهزهیی خۆیهوهو بههرهو چاکه(ی خۆیهوه) وه ڕێنماییان دهکات بۆ لای خۆی که ڕێگای ڕاسته.
يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلَالَةِ ۚ إِنِ امْرُؤٌ هَلَكَ لَيْسَ لَهُ وَلَدٌ وَلَهُ أُخْتٌ فَلَهَا نِصْفُ مَا تَرَكَ ۚ وَهُوَ يَرِثُهَا إِنْ لَمْ يَكُنْ لَهَا وَلَدٌ ۚ فَإِنْ كَانَتَا اثْنَتَيْنِ فَلَهُمَا الثُّلُثَانِ مِمَّا تَرَكَ ۚ وَإِنْ كَانُوا إِخْوَةً رِجَالًا وَنِسَاءً فَلِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ ۗ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ أَنْ تَضِلُّوا ۗ وَاللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ (النساء :١٧٦)
ئهی موحهممهد(صلی الله علیه وسلم) داوای فتوات لێ دهکهن بڵێ خوا فتواتان بۆ دهدات دهربارهی کهلاله(کهسێکه نهوهو کوڕ و باوك و باپیری نهبێت) ئهگهر پیاوێك مردوو منداڵی نهبوو تهنها خوشکێکی ههبوو ئهوه نیوهی میراتی برا مردووهکهی دهکهوێ وه(ئهگهر ئافرهتێ بمرێ و تهنها برایهکی ههبێ) ئهو(برایه) میراتی خوشکه مردووهکهی ههمووی دهبات ئهگهر خوشکه مردووهکهی منداڵی نهبێت بهڵام ئهگهر دوو خوشك بوون(دوا برا مردووه کهیان) ئهوا دوو سێ یهکی میراتی براکهیان دهبهن وه ئهگهر میراتگرهکان چهند خوشك و برایهك بوون، پیاوان و ئافرهتان ئهوه بۆ ههر نێرینهیهك ئهندازهی بهشی دوو مێینه ههیه خوا بۆتان ڕوون دهکاتهوه تا گومڕا نهبن وه خوا به ههموو شتێك زانایه.
[b]كۆتایی سوڕهتی النساء[/b]
لهسهر هێڵ نییه








سورهتی المائدة
سوڕهتی المائدة ( 1 - 31)
بسم الله الرحمن الرحیم
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَوْفُوا بِالْعُقُودِ ۚ أُحِلَّتْ لَكُمْ بَهِيمَةُ الْأَنْعَامِ إِلَّا مَا يُتْلَىٰ عَلَيْكُمْ غَيْرَ مُحِلِّي الصَّيْدِ وَأَنْتُمْ حُرُمٌ ۗ إِنَّ اللَّهَ يَحْكُمُ مَا يُرِيدُ (المائدة :١)
ئهی بڕواداران بهڵێنهکانتان ببهنه سهر حهڵاڵ کراوه بۆتان (گۆشتی) ئاژهڵ و چوارپێ (مهڕ و بزن و وشتر و ڕهشه وڵاغ) بێجگه لهوهی که دهخوێنرێتهوه به سهرتان دا (حهرامن) دروست نی یه ڕاو بکهن له کاتێکدا ئێوه له ئیحرام دابن بهڕاستی خوا ههرچی بوێت بڕیاری بۆ دهدات.
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُحِلُّوا شَعَائِرَ اللَّهِ وَلَا الشَّهْرَ الْحَرَامَ وَلَا الْهَدْيَ وَلَا الْقَلَائِدَ وَلَا آمِّينَ الْبَيْتَ الْحَرَامَ يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنْ رَبِّهِمْ وَرِضْوَانًا ۚ وَإِذَا حَلَلْتُمْ فَاصْطَادُوا ۚ وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ أَنْ صَدُّوكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ أَنْ تَعْتَدُوا ۘ وَتَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوَىٰ ۖ وَلَا تَعَاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ ۚ وَاتَّقُوا اللَّهَ ۖ إِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ (المائدة :٢)
ئهی ئهوانهی بڕواتان هێناوه ڕێ مهگرن له دروشمهکانی خوا (ههڵی مهوهشێننهوه) و جهنگ مهکهن له مانگه قهدهغه کراوهکان دا وه ڕێ مهگرن لهو قوربانیانهی به دیاری دههێنرێن بۆ مهککه و (ڕێ مهگرن و زیان مهدهن) لهو قوربانیانهی ملوانکهیان له مل کراوه (دیاری کراون بۆ نهزر) وه مهشکێنن ڕێزی ئهوانهی نیازی ماڵی خوا دهکهن به تهمای بههرهمهندی و ڕهزامهندی پهروهردگاریانن وه کاتێك ئیحرامتان شکاند ئهوه (دروسته) ڕاو بکهن با خهشم و قینتان له کۆمهڵێك واتان لێ نهکات لهبهر ئهوهی بهرگرییان کردن له مزگهوتی حهرام(کهعبه) که دهست درێژی بکهن وه کۆمهکی یهکتری بکهن لهسهر چاکه و پارێزگاری وه کۆمهکی یهکتر مهکهن لهسهر تاوان و دهست درێژی و له خوا بترسن بێگومان خوا تۆڵهی بهتینه.
حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَالدَّمُ وَلَحْمُ الْخِنْزِيرِ وَمَا أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ وَالْمُنْخَنِقَةُ وَالْمَوْقُوذَةُ وَالْمُتَرَدِّيَةُ وَالنَّطِيحَةُ وَمَا أَكَلَ السَّبُعُ إِلَّا مَا ذَكَّيْتُمْ وَمَا ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ وَأَنْ تَسْتَقْسِمُوا بِالْأَزْلَامِ ۚ ذَٰلِكُمْ فِسْقٌ ۗ الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِ ۚ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا ۚ فَمَنِ اضْطُرَّ فِي مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجَانِفٍ لِإِثْمٍ ۙ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ (المائدة :٣)
له سهرتان یاساغ کراوه(گۆشتی) مردارهوه بوو وه خوێن وه گۆشتی بهراز و ئهو ئاژهڵهی له کاتی سهر بڕیندا ناوی غهیری خوای لێ برابێ و ئاژهڵی خنکاو(و خنکێنراو) وه ئهوهی که لێ ی درابێ تا گیانی دهرچوبێ وه ئهوهی له بهرزی کهوتبێته خوارهوهو مردبێ وه شۆق لێدراو(که بهو شۆق لێدانه مردبێ) وه ئهوهی دڕنده لێ ی خواردبێ بێجگه ئهوهی(پێش مردن) سهرتان بڕی بێ ههروهها(یاساغ کراوه له سهرتان) ئهو ئاژهڵهی لهسهر بهرد سهر بڕابێ(نصب: چهند بهردێ بوون له دهوری کهعبه به پیرۆز سهیر دهکران و له لایان دا ئاژهڵیان سهر دهبڕی) و داواکردنی بهش بهخت(و نیاز گرتنهوه) به تیرو پشك(ئهنجام دانی) ئهمانه ههمووی له فهرمان دهرچوون و تاوانه ئهوانهی بڕوایان نههێناوه ئهمڕۆ نائومێد بوون له ئاینهکهتان کهواته لێیان مهترسن تهنها له من بترسن ئهمڕۆ ئایینهکهتانم تهواو(کامڵ) کردوه بۆتان و چاکهو بههرهی خۆم به تهواوی ڕشتووه بهسهرتاندا و ڕازی بووم که ئیسلام ئایینتان بێت جا ههر کهس ناچار بوو له برسیهتیدا بێ ئهوهی نیهتی گوناه کردنی ههبێ(لهو گۆشتانه بخوات گوناهی ناگات) ئهوه بهڕاستی خوا لێخۆش بووی به بهزهیی یه.
يَسْأَلُونَكَ مَاذَا أُحِلَّ لَهُمْ ۖ قُلْ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَاتُ ۙ وَمَا عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوَارِحِ مُكَلِّبِينَ تُعَلِّمُونَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَكُمُ اللَّهُ ۖ فَكُلُوا مِمَّا أَمْسَكْنَ عَلَيْكُمْ وَاذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهِ ۖ وَاتَّقُوا اللَّهَ ۚ إِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسَابِ (المائدة :٤)
ئهی موحهممهد(صلی الله علیه وسلم) پرسیارت لێ دهکهن چی حهڵاڵ کراوه بۆیان ؟ بڵێ حهڵاڵ کراوه بۆتان ههموو خۆراکه پاکهکان وه (نێچیری) ئهو باڵندهو تانجی و سهگه ڕاو کهرانهی که فێری ڕاوتان کردوون فێری ڕاویان ئهکهن لهوهی خوا فێری کردوون دهبخۆن لهوانهی بۆتان دهگرن و ناوی خوای لهسهر بێنن(کاتێ تانجی یهکهی تێ بهرئهدهن و کاتێ دهیخۆن) و له خوا بترسن بێگومان خوا لێپرسینهوهی خێرایه.
الْيَوْمَ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَاتُ ۖ وَطَعَامُ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ حِلٌّ لَكُمْ وَطَعَامُكُمْ حِلٌّ لَهُمْ ۖ وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ الْمُؤْمِنَاتِ وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكُمْ إِذَا آتَيْتُمُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ مُحْصِنِينَ غَيْرَ مُسَافِحِينَ وَلَا مُتَّخِذِي أَخْدَانٍ ۗ وَمَنْ يَكْفُرْ بِالْإِيمَانِ فَقَدْ حَبِطَ عَمَلُهُ وَهُوَ فِي الْآخِرَةِ مِنَ الْخَاسِرِينَ (المائدة :٥)
ئهمڕۆ حهڵاڵ کراوه بۆتان خۆراکه پاك و خاوێنهکان وه خۆراکی ئهوانهی نامهیان پێ دراوه حهڵاڵه بۆتان وه خۆراکی ئێوهش حهڵاڵه بۆ ئهوان وه ئافرهتانی(ئازادی) داوێن پاك له ئیمانداران(حهڵاڵه بۆتان) ههروهها ئافرهتانی (ئازادی) داوێن پاك له نامهدارانی پێش ئێوه ئهگهر ئێوه مارهیی یهکانیان بدهنێ(حهڵاڵن بۆتان) ئێوه دهبێ داوێن پاك بن داوێن پیس نهبن(به ئاشکرا) و دۆستی ژێر به ژێرتان نهبێ(بۆ داوێن پیسی) وه ئهوهی بێ باوهڕ بێ به ئیمان و شهریعهت ئهوه بێگومان کردهوهکانی ههڵدهوهشێتهوه وه له ڕۆژی دوایی دا یهکێکه له ڕهنج بێبهران.
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلَاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ وَامْسَحُوا بِرُءُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ ۚ وَإِنْ كُنْتُمْ جُنُبًا فَاطَّهَّرُوا ۚ وَإِنْ كُنْتُمْ مَرْضَىٰ أَوْ عَلَىٰ سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغَائِطِ أَوْ لَامَسْتُمُ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ مِنْهُ ۚ مَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ وَلَٰكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ وَلِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ (المائدة :٦)
ئهی ئهوانهی باوهڕ دارن ئهگهر ههستان بۆ نوێژ کردن ئهوه دهم و چاوتان بشۆن ههروهها دهستهکانتان تا ئانیشکهکانتان وه دهستی تهڕ بهێنن بهسهرتان دا وه پێکانتان(بشۆن) تا ههر دوو قوله پێتان وه ئهگهر لهش گران بوون ئهوه خۆتان خاوێن بکهنهوه (خۆتان بشۆن) وه ئهگهر نهخۆش بوون یان له سهفهردا بوون یان کهسێکتان هاتهوه له شوێنی پێویستی سهرئاو یان جووت بوون(یا پێستان بهر یهك کهوت) لهگهڵ خێزانهکانتاندا و ئاوتان دهست نهکهوت ئهوه تهیهموم بکهن به خۆڵیکی پاك جا دهست بهێنن به دهم و چاو و دهستهکانتان دا بهو تۆز و خۆڵه پاکه خوا نایهوێ هیچ جۆره تهنگی و ناڕهحهتیهك له سهرتان دابنێ بهڵکو ئهیهوێ پاکتان بکاتهوه و چاکه و بههرهی خۆی تهواو بکات بهسهرتانهوه بهڵکو سوپاسی بکهن.
وَاذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَمِيثَاقَهُ الَّذِي وَاثَقَكُمْ بِهِ إِذْ قُلْتُمْ سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا ۖ وَاتَّقُوا اللَّهَ ۚ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ (المائدة :٧)
یادی چاکه و بههرهی خوا بکهنهوه بهسهرتانهوه، وه ئهو پهیمانهی که دایمهزراندن پێ ی کاتێ که وتتان بیستمان و گوێڕایهڵ بووین له خوا بترسن بهڕاستی خوا چاك ئاگاداره بهوهی له سینگهکاندایه.
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ لِلَّهِ شُهَدَاءَ بِالْقِسْطِ ۖ وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَىٰ أَلَّا تَعْدِلُوا ۚ اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَىٰ ۖ وَاتَّقُوا اللَّهَ ۚ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ (المائدة :٨)
ئهی ئهوانهی باوهڕتان هێناوه زۆر به ڕێکوپێکی ههستن به ئهنجام دانی فهرمانهکانی خوا شایهتی دهربن به دادو ڕاستی با ڕق و کینهتان له دهستهو کۆمهڵێك هانتان نهدا لهسهر ئهوهی ڕاست نهڕۆن و دادگهر نهبن، دادگهر بن ئهوه نزیکتره له پارێزکاریهوه وه له خوا بترسن بێگومان خوا ئاگایه به کردهوهکانتان.
وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ ۙ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَأَجْرٌ عَظِيمٌ (المائدة :٩)
خوا بهڵێنی داوه بهوانهی بڕوایان هێناوه و کردهوهی چاکهکانیان کردوه، بۆیان ههیه لێخۆش بوون و پاداشتێکی گهوره.
وَالَّذِينَ كَفَرُوا وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا أُولَٰئِكَ أَصْحَابُ الْجَحِيمِ (المائدة :١٠)
وه ئهوانهی بڕوایان نههێنا وه ئایهتهکانی ئێمهیان بهدرۆ دائهنا ئهوانه هاوڕێ ی ئاگری دۆزهخن.
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ هَمَّ قَوْمٌ أَنْ يَبْسُطُوا إِلَيْكُمْ أَيْدِيَهُمْ فَكَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنْكُمْ ۖ وَاتَّقُوا اللَّهَ ۚ وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ (المائدة :١١)
ئهی ئهوانهی بڕواتان هێناوه یادی چاکهو بههرهی خوا بکهنهوه بهسهرتانهوه کاتێ کۆمهڵێك نیازیان کرد که دهست درێژ بکهن بۆتان خوایش بهرگری دهست درێژی ئهوانی لێکردن وه له خوا بترسن وه با بڕواداران ههرپشت بهخوا ببهستن.
۞ وَلَقَدْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَبَعَثْنَا مِنْهُمُ اثْنَيْ عَشَرَ نَقِيبًا ۖ وَقَالَ اللَّهُ إِنِّي مَعَكُمْ ۖ لَئِنْ أَقَمْتُمُ الصَّلَاةَ وَآتَيْتُمُ الزَّكَاةَ وَآمَنْتُمْ بِرُسُلِي وَعَزَّرْتُمُوهُمْ وَأَقْرَضْتُمُ اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا لَأُكَفِّرَنَّ عَنْكُمْ سَيِّئَاتِكُمْ وَلَأُدْخِلَنَّكُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ ۚ فَمَنْ كَفَرَ بَعْدَ ذَٰلِكَ مِنْكُمْ فَقَدْ ضَلَّ سَوَاءَ السَّبِيلِ (المائدة :١٢)
سوێند بهخوا، بهڕاستی خوا پهیمانی بههێزی وهرگرت له نهوهی ئیسرائیل و ههڵمان بژارد لهوان دوانزه چاودێر وه خوا فهرمووی بێگومان من له گهڵتانم سوێند بهخوا ئهگهر بهڕێکی نوێژ بهجێ بهێنن و زهکات بدهن و باوهڕ بهێنن به نێرراوهکانم وه یارمهتی یان بدهن و ڕێزیان بگرن وه قهرز بدهن به( بهندهکانی) خوا به قهرزدانێکی جوان و چاك ئهوه بێگومان گوناه و خراپهکانتان ئهسڕمهوه وه ئهتان خهمه بهههشتانێك که ڕووبارهکان دێن و دهچن بهژێریاندا ئینجا له پاش ئهو مهرج و پهیمانه ههر کهس له ئێوه بێ بڕوا ببێ ئهوه بێگومان ڕێگای ڕاستی ون کردوه.
فَبِمَا نَقْضِهِمْ مِيثَاقَهُمْ لَعَنَّاهُمْ وَجَعَلْنَا قُلُوبَهُمْ قَاسِيَةً ۖ يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ عَنْ مَوَاضِعِهِ ۙ وَنَسُوا حَظًّا مِمَّا ذُكِّرُوا بِهِ ۚ وَلَا تَزَالُ تَطَّلِعُ عَلَىٰ خَائِنَةٍ مِنْهُمْ إِلَّا قَلِيلًا مِنْهُمْ ۖ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاصْفَحْ ۚ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ (المائدة :١٣)
ئینجا بههۆی(پاش گهز بوونهوهو) ههڵوهشاندنهوهیان بۆ پهیمانهکهیان نهفرهتمان لێ کردن وه دڵهکانیانمان گێڕا به دڵێکی ڕهق و وشك وتهو فهرموودهی خوا لادهدهن له شوێنهکانی خۆی وه له بیریان کرد بهشێکی زۆر لهوهی کا ئامۆژگاری کرابوون پێ ی بێ کۆتایی و دواهاتن(بهردهوام) ئاگادار ئهبی بهسهر ناپاکی و کردهوهی ناپاکیانهوه مهگهر کهمێك لهوان نهبێت جا ببوره لێیان و چاو پۆشی بکه بهڕاستی خوا چاکهکارانی خۆش دهوێ.
وَمِنَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّا نَصَارَىٰ أَخَذْنَا مِيثَاقَهُمْ فَنَسُوا حَظًّا مِمَّا ذُكِّرُوا بِهِ فَأَغْرَيْنَا بَيْنَهُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ إِلَىٰ يَوْمِ الْقِيَامَةِ ۚ وَسَوْفَ يُنَبِّئُهُمُ اللَّهُ بِمَا كَانُوا يَصْنَعُونَ (المائدة :١٤)
وه لهوانهی که دهیان وت ئێمه گاوورین بهڵێن و پهیمانی بههێزمان لێ وهرگرتن بهڵام بهشێکی گهوره لهوهی که ئامۆژگاری کران پێ ی (لهسهر زمانی عیسا) له بیریان چوو بههۆی ئهوهوه دوژمنایهتی و کینه بهریمان خسته نێوانیان تا ڕۆژی دوایی وه لهمهودوا خوا ههواڵیان پێ دهدات بهوهی که دهیان کرد (له جیهان) دا.
يَا أَهْلَ الْكِتَابِ قَدْ جَاءَكُمْ رَسُولُنَا يُبَيِّنُ لَكُمْ كَثِيرًا مِمَّا كُنْتُمْ تُخْفُونَ مِنَ الْكِتَابِ وَيَعْفُو عَنْ كَثِيرٍ ۚ قَدْ جَاءَكُمْ مِنَ اللَّهِ نُورٌ وَكِتَابٌ مُبِينٌ (المائدة :١٥)
ئهی نامه دارهکان بێگومان نێرراومان هاتووه بۆ ئێوه ڕوونی دهکاتهوه بۆتان زۆری لهوهی که ئێوه دهتان شاردهوه له کتێب (ی تهورات و ئینجیل) وه چاو پۆشی دهکات له زۆرێك لهوانه بێگومان بۆتان هاتووه له لایهن خواوه ڕووناکی یهکی گهورهو نامهیهکی ڕوون کهرهوه.
يَهْدِي بِهِ اللَّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوَانَهُ سُبُلَ السَّلَامِ وَيُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِهِ وَيَهْدِيهِمْ إِلَىٰ صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ (المائدة :١٦)
خوا ڕێنوونی کهسێکی پێ دهکات شوێن ڕهزامهندی ئهو بکهوێ بۆ ڕێگهکانی ئارامی و ئاشتی وه دهریان دههێنێ له تاریکی یهکان بۆ ناو ڕووناکی به مهیل و فهرمانی خۆی وه ڕێنموونیان دهکات بۆ ڕێگای ڕاست.
لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ ۚ قُلْ فَمَنْ يَمْلِكُ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا إِنْ أَرَادَ أَنْ يُهْلِكَ الْمَسِيحَ ابْنَ مَرْيَمَ وَأُمَّهُ وَمَنْ فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا ۗ وَلِلَّهِ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا ۚ يَخْلُقُ مَا يَشَاءُ ۚ وَاللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ (المائدة :١٧)
سوێند بهخوا بهڕاستی بێ باوهڕ بوون ئهوانهی که وتیان بهڕاستی خوا ههر مهسیحی(عیسا) کوڕی مهریهمه(ئهی موحهممهد(صلی الله علیه وسلم)) بڵێ ئهوه کێ دهتوانێ ڕێ ی هیچ شتێ بگرێ لهخوا ئهگهر بیهوێ مهسیحی کوڕی مهریهم لهناو بهرێ ههروهها دایکی و ههرچی کهسیش له زهویی دا ههیه وه ههر بۆ خوایه خاوهن دارێتی ئاسمانهکان و زهوی و ههرچی وا له نێوانیاندا دروست ئهکاو دایئههێنێ ههرچی بیهوێ وه خوا بهسهر ههموو شتێکدا به توانایه.
وَقَالَتِ الْيَهُودُ وَالنَّصَارَىٰ نَحْنُ أَبْنَاءُ اللَّهِ وَأَحِبَّاؤُهُ ۚ قُلْ فَلِمَ يُعَذِّبُكُمْ بِذُنُوبِكُمْ ۖ بَلْ أَنْتُمْ بَشَرٌ مِمَّنْ خَلَقَ ۚ يَغْفِرُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَشَاءُ ۚ وَلِلَّهِ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا ۖ وَإِلَيْهِ الْمَصِيرُ (المائدة :١٨)
جوولهکهو گاوورهکان دهیان وت ئێمه کوڕان و خۆشهویستانی خواین بڵێ دهی بۆچی سزاتان دهدات بههۆی گوناهه کانتانهوه (نهخێر ڕاست نی یه) بهڵکو ئێوه مرۆڤێکن لهو مرۆڤانهی که خوا دروستی کردون خۆش ئهبێ لهههر کهس بیهوێ و سزای ههرکهسیش ئهدات که بیهوێ و ههر بۆ خوایه موڵکی ئاسمانهکان و زهوی وه ههرچی وا له نێوانیاندا وه ههر بۆ لای ئهویشه گهڕانهوه.
يَا أَهْلَ الْكِتَابِ قَدْ جَاءَكُمْ رَسُولُنَا يُبَيِّنُ لَكُمْ عَلَىٰ فَتْرَةٍ مِنَ الرُّسُلِ أَنْ تَقُولُوا مَا جَاءَنَا مِنْ بَشِيرٍ وَلَا نَذِيرٍ ۖ فَقَدْ جَاءَكُمْ بَشِيرٌ وَنَذِيرٌ ۗ وَاللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ (المائدة :١٩)
ئهی نامهدارهکان بێگومان نێرراوهکهمان هات بۆ ناوتان(بهرنامهی خوا) ڕوون دهکاتهوه بۆتان پاش ماوهیهك له ناردنی پێغهمبهران لهبهر ئهوهی نهڵێن: نههات بۆ لامان هیچ مژدهدهر و ترسێنهرێك ئهوهتا بێگومان مژدهدهر و ترسێنهرتان بۆ هاتووه وه خوا به تواناو دهسهڵات داره بهسهر ههموو شتێکدا.
وَإِذْ قَالَ مُوسَىٰ لِقَوْمِهِ يَا قَوْمِ اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ جَعَلَ فِيكُمْ أَنْبِيَاءَ وَجَعَلَكُمْ مُلُوكًا وَآتَاكُمْ مَا لَمْ يُؤْتِ أَحَدًا مِنَ الْعَالَمِينَ (المائدة :٢٠)
باسی ئهو کاته بکه که مووسا فهرمووی به گهلهکهی ئهی گهلهکهم بیری چاکه و بههرهی خوا بکهنهوه بهسهرتانهوه کاتێ که پێغهمبهرانی تێدا ههڵخستوون وه چهندینی کردوون به پادشا وه شتێکی پێ بهخشیوون که نهی بهخشیووه به هیچ کهس له جیهانیان.
دواترین جار دهستكاری كراوه لهلایهن ههواری خاڵی (2012-08-11 23:38:27)
لهسهر هێڵ نییه








سوڕهتی المائدة ( 21 - 41)
يَا قَوْمِ ادْخُلُوا الْأَرْضَ الْمُقَدَّسَةَ الَّتِي كَتَبَ اللَّهُ لَكُمْ وَلَا تَرْتَدُّوا عَلَىٰ أَدْبَارِكُمْ فَتَنْقَلِبُوا خَاسِرِينَ (المائدة :٢١)
ئهی گهلهکهم بچنه ناو ئهو خاکه پیرۆزهی (پاك کراوه له بت پهرستی) که خوا بڕیاری داوه بۆتان وه پاشهوپاش وهرنهگهڕێنهوه له ئایینهکهتان (ئهگهر بگهڕێنهوه) ئهوه به زیانباری و نائومێدی ئهگهڕێنهوه.
قَالُوا يَا مُوسَىٰ إِنَّ فِيهَا قَوْمًا جَبَّارِينَ وَإِنَّا لَنْ نَدْخُلَهَا حَتَّىٰ يَخْرُجُوا مِنْهَا فَإِنْ يَخْرُجُوا مِنْهَا فَإِنَّا دَاخِلُونَ (المائدة :٢٢)
وتیان ئهی مووسا بهڕاستی گهلێکی زۆردار و ستهمکار لهو شارهدایه وه ئێمه ههرگیز ناچینه ناوی تا ئهوان لێ ی دهرنهچن ئینجا ئهگهر ئهوان لێ ی دهرچوون ئهوکاته بێگومان ئێمه تێ ی ئهچین.
قَالَ رَجُلَانِ مِنَ الَّذِينَ يَخَافُونَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمَا ادْخُلُوا عَلَيْهِمُ الْبَابَ فَإِذَا دَخَلْتُمُوهُ فَإِنَّكُمْ غَالِبُونَ ۚ وَعَلَى اللَّهِ فَتَوَكَّلُوا إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ (المائدة :٢٣)
وتیان: دوو پیاو لهوانهی له خوا دهترسان وه خوا چاکهی ئیمانی ڕشت بوو بهسهریاندا بدهن بهسهریاندا له قاپی شارهوه بچنه ژوورهوه جا ئهگهر چوونه ناویهوه ئهوه بهڕاستی ئێوه زاڵ دهبن بهسهریاندا وهپشت ههر بهخوا ببهستن ئهگهر ئێوه باوهڕدارن.
قَالُوا يَا مُوسَىٰ إِنَّا لَنْ نَدْخُلَهَا أَبَدًا مَا دَامُوا فِيهَا ۖ فَاذْهَبْ أَنْتَ وَرَبُّكَ فَقَاتِلَا إِنَّا هَاهُنَا قَاعِدُونَ (المائدة :٢٤)
ووتیان ئهی مووسا بهڕاستی ئێمه ههرگیز ناچینه ناو ئهو شاره تا ئهوان تێیدابن کهواته بڕۆ خۆت و پهروهرگارت لهدژیان جهنگ بکهن بێگومان ئێمه لێره دانیشتووین.
قَالَ رَبِّ إِنِّي لَا أَمْلِكُ إِلَّا نَفْسِي وَأَخِي ۖ فَافْرُقْ بَيْنَنَا وَبَيْنَ الْقَوْمِ الْفَاسِقِينَ (المائدة :٢٥)
مووسا وتی ئهی پهروهرگارم بهڕاستی من خاوهنی هیچ کهسێك نیم بێجگه لهخۆم و براکهم نهبێت کهواته جیایی بخهره نێوان ئێمهو ئهو گهلهی که لهسنووری خوا دهرچوون.
قَالَ فَإِنَّهَا مُحَرَّمَةٌ عَلَيْهِمْ ۛ أَرْبَعِينَ سَنَةً ۛ يَتِيهُونَ فِي الْأَرْضِ ۚ فَلَا تَأْسَ عَلَى الْقَوْمِ الْفَاسِقِينَ (المائدة :٢٦)
خوا فهرمووی بهڕاستی ئهو(خاکه پیرۆزه) قهدهغه کراوه لهسهریان ماوهی چل ساڵ بهسهرگهردانی دهخولێنهوه بهسهر زهویدا بۆیه خهم مهخۆ لهسهر ئهو گهلهی کهله سنووری خوا دهرچوون.
۞ وَاتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ ابْنَيْ آدَمَ بِالْحَقِّ إِذْ قَرَّبَا قُرْبَانًا فَتُقُبِّلَ مِنْ أَحَدِهِمَا وَلَمْ يُتَقَبَّلْ مِنَ الْآخَرِ قَالَ لَأَقْتُلَنَّكَ ۖ قَالَ إِنَّمَا يَتَقَبَّلُ اللَّهُ مِنَ الْمُتَّقِينَ (المائدة :٢٧)
ئهی موحهممهد(صلی الله علیه وسلم) بخوێنهرهوه بهسهریاندا ههواڵی دوو کوڕهکهی ئادهم که حهق و ڕاسته کاتێ ههردووکیان دووجۆره قوربانی یان کرد ئینجا له یهکێکیان وهرگیرا وه لهوی تریان وه نهگیرا (ئهوهیان لێی گیرا نهکرا) وتی بێگومان دهبێ ههر بتکوژم ئهویش وتی خوا (قوربانی) تهنها لهپارێزکاران گیرا دهکات.
لَئِنْ بَسَطْتَ إِلَيَّ يَدَكَ لِتَقْتُلَنِي مَا أَنَا بِبَاسِطٍ يَدِيَ إِلَيْكَ لِأَقْتُلَكَ ۖ إِنِّي أَخَافُ اللَّهَ رَبَّ الْعَالَمِينَ (المائدة :٢٨)
سوێند بهخوا ئهگهر تۆ دهستم بۆ درێژکهی بۆ ئهوهی بمکوژی من دهست درێژ ناکهم بۆ تۆ بۆ ئهوهی بتکوژم بهڕاستی من لهخوا ئهترسم که پهروهرگاری ههموو جیهانیانه.
إِنِّي أُرِيدُ أَنْ تَبُوءَ بِإِثْمِي وَإِثْمِكَ فَتَكُونَ مِنْ أَصْحَابِ النَّارِ ۚ وَذَٰلِكَ جَزَاءُ الظَّالِمِينَ (المائدة :٢٩)
بهڕاستی من دهمهوێت که تۆ بگهڕێیتهوه(بۆ لای خوا) بهگوناهی من و خۆیشتهوه ئهوسا تۆ لههاوهڵانی دۆزهخ دهبیت ههر ئهوهش پاداشتی ستهم کارانه.
فَطَوَّعَتْ لَهُ نَفْسُهُ قَتْلَ أَخِيهِ فَقَتَلَهُ فَأَصْبَحَ مِنَ الْخَاسِرِينَ (المائدة :٣٠)
ئینجا دهرونی (ئهو تاوانباره) هانی دا بۆ کوشتنی براکهی و کوشتنی به هۆی یهوه چووه ڕیزی زیان باران.
فَبَعَثَ اللَّهُ غُرَابًا يَبْحَثُ فِي الْأَرْضِ لِيُرِيَهُ كَيْفَ يُوَارِي سَوْءَةَ أَخِيهِ ۚ قَالَ يَا وَيْلَتَا أَعَجَزْتُ أَنْ أَكُونَ مِثْلَ هَٰذَا الْغُرَابِ فَأُوَارِيَ سَوْءَةَ أَخِي ۖ فَأَصْبَحَ مِنَ النَّادِمِينَ (المائدة :٣١)
پاشان خوا قهله ڕهشێکی نارد لهزهویدا چاڵی ههڵئهکهند(بۆ قهله ڕهشێکی مردارهوه بوو) بۆ ئهوهی نیشانی بدات که چۆن لهشی براکهی بشارێتهوه وتی ئای داخی سهختم بۆ من دهسته پاچهبووم لهوهی وهك ئهم قهله ڕهشهبم ؟ تا تهرم و عهورهتی براکهم بشارمهوه ئهوسا چووه ڕیزی پهشیمان بوانهوه.
مِنْ أَجْلِ ذَٰلِكَ كَتَبْنَا عَلَىٰ بَنِي إِسْرَائِيلَ أَنَّهُ مَنْ قَتَلَ نَفْسًا بِغَيْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسَادٍ فِي الْأَرْضِ فَكَأَنَّمَا قَتَلَ النَّاسَ جَمِيعًا وَمَنْ أَحْيَاهَا فَكَأَنَّمَا أَحْيَا النَّاسَ جَمِيعًا ۚ وَلَقَدْ جَاءَتْهُمْ رُسُلُنَا بِالْبَيِّنَاتِ ثُمَّ إِنَّ كَثِيرًا مِنْهُمْ بَعْدَ ذَٰلِكَ فِي الْأَرْضِ لَمُسْرِفُونَ (المائدة :٣٢)
ههر لهبهر ئهوه(ی که لهو داستانهدا باسکرا) پێویستمان کرد لهسهر نهوهی ئیسرائیل که بێگومان بڕیار ئهمهیه ئهوهی تهنیا کهسێك بکوژێت له تۆڵهی کهسێکی کوژراودا نهبێت یان خراپهکاری و ئاژاوهیی بنێتهوه لهسهر زهوی دا ئهوه وهك ئهوه وایه ههموو خهڵکی کوشتبێ ئهوهش بێ تاوانێك ڕزگارکات له کوژران ئهوه وهك ئهوه وایه ههموو ئادهمی ڕزگار کردبێت و زیندووی کردبنهوه سوێند بهخوا بێگومان، فروستادهکانمان هاتن بۆلایان به بهڵگه ڕوونهکانهوه کهچی له پاش ئهوه زۆرێك لهوانه زیاده ڕهوی یان کرد له زهوی دا.
إِنَّمَا جَزَاءُ الَّذِينَ يُحَارِبُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَيَسْعَوْنَ فِي الْأَرْضِ فَسَادًا أَنْ يُقَتَّلُوا أَوْ يُصَلَّبُوا أَوْ تُقَطَّعَ أَيْدِيهِمْ وَأَرْجُلُهُمْ مِنْ خِلَافٍ أَوْ يُنْفَوْا مِنَ الْأَرْضِ ۚ ذَٰلِكَ لَهُمْ خِزْيٌ فِي الدُّنْيَا ۖ وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ (المائدة :٣٣)
بهڕاستی تۆڵهی ئهوانهی که جهنگ و دوژمنایهتی ئهکهن لهگهڵ خواو پێغهمبهرهکهیدا وه ههوڵ ئهدهن له زهوی دا خراپه بڵاو بکهنهوه (ئهوه تۆڵهیان) ئهوهیه بکوژرێن یا ههڵبواسرێن به دارا یان دهست و قاچیان ببڕدرێت به پێچهوانهوه(ڕاست و چهپ) یان دوور بخرێنهوه له وڵات ئهمه زهبونی و ئابڕو بردنیانه له جیهاندا له دوا ڕۆژیشدا بۆیان ههیه سزایهکی گهوره.
إِلَّا الَّذِينَ تَابُوا مِنْ قَبْلِ أَنْ تَقْدِرُوا عَلَيْهِمْ ۖ فَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ (المائدة :٣٤)
بێجگه لهوانهی تهوبهیان کردووه له پێش ئهوهی دهسهڵاتتان ببێت بهسهریاندا تا بزانن که بهڕاستی خوا لێبوردهی میهرهبانه.
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ وَجَاهِدُوا فِي سَبِيلِهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ (المائدة :٣٥)
ئهی ئهوانهی بڕواتان هێناوه له خوا بترسن بگهڕێن بهدوای ههموو هۆکارێکدا که نزیکتان بخاتهوه له خوا وه تێ بکۆشن و خهبات بکهن له ڕێگهی خوادا به ئومێدی ڕزگار بوونتان.
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ أَنَّ لَهُمْ مَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا وَمِثْلَهُ مَعَهُ لِيَفْتَدُوا بِهِ مِنْ عَذَابِ يَوْمِ الْقِيَامَةِ مَا تُقُبِّلَ مِنْهُمْ ۖ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ (المائدة :٣٦)
بهڕاستی ئهوانهی که لهجیهاندا بێ بڕوا بوون ئهگهر ببنه خاوهنی ههرچی له زهوی دایه ههمووی ئهوهندهی تریشی لهگهڵ بێت بۆ ئهوهی خۆی پێ بکڕنهوه و ڕزگارکهن له سزای ڕۆژی دوایی لێ یان وهرناگیرێ وه بۆیان ههیه سزایهکی به ئازار.
يُرِيدُونَ أَنْ يَخْرُجُوا مِنَ النَّارِ وَمَا هُمْ بِخَارِجِينَ مِنْهَا ۖ وَلَهُمْ عَذَابٌ مُقِيمٌ (المائدة :٣٧)
دهیانهوێ له ئاگری دۆزهخ بێنه دهرهوه بهڵام ههرگیز دهرچوونیان لێی(ئاگری دۆزهخ) نی یه و سزای بهردهوامیان بۆ ههیه.
وَالسَّارِقُ وَالسَّارِقَةُ فَاقْطَعُوا أَيْدِيَهُمَا جَزَاءً بِمَا كَسَبَا نَكَالًا مِنَ اللَّهِ ۗ وَاللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ (المائدة :٣٨)
پیاو و ئافرهتی دز دهستیان ببڕن له تۆڵهی ئهو دزیهی کردویانه ئهمه تۆڵهو تهمێ کردنێکه له لایهن خواوه، وه خوا باڵا دهستی کار دروسته.
فَمَنْ تَابَ مِنْ بَعْدِ ظُلْمِهِ وَأَصْلَحَ فَإِنَّ اللَّهَ يَتُوبُ عَلَيْهِ ۗ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ (المائدة :٣٩)
جا ههر کهس تۆبهی کرد له پاش ستهمهکهی (دزیهکهی) وه کردهوهی چاکی کرد و باش بوو ئهوه بێگومان خوا تۆبهکهی لێ وهردهگرێ بهڕاستی خوا لێبوردهی میهرهبانه.
أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ لَهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ يُعَذِّبُ مَنْ يَشَاءُ وَيَغْفِرُ لِمَنْ يَشَاءُ ۗ وَاللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ (المائدة :٤٠)
ئایا نهت زانیوه که ههر بۆ خوایه خاوهنێتی ئاسمانهکان و زهوی سزای ههر کهسێك دهدات که بیهوێ وه ئهبوورێ له ههر کهس خۆی بیهوێ وه خوا بهسهر ههموو شتێکدا به توانا و دهسهڵاتداره.
لهسهر هێڵ نییه






دەستەکانت خۆش بێت بەڕێز خوای گەورە پاداشتی باخێرت باتەوە

لهسهر هێڵ نییه








زۆر سوپاس هاوڕێی ئازیزم kashweest22 دهستهكانی تۆش خۆش بێت
لهسهر هێڵ نییه








سوڕهتی المائدة ( 41 - 61)
۞ يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ لَا يَحْزُنْكَ الَّذِينَ يُسَارِعُونَ فِي الْكُفْرِ مِنَ الَّذِينَ قَالُوا آمَنَّا بِأَفْوَاهِهِمْ وَلَمْ تُؤْمِنْ قُلُوبُهُمْ ۛ وَمِنَ الَّذِينَ هَادُوا ۛ سَمَّاعُونَ لِلْكَذِبِ سَمَّاعُونَ لِقَوْمٍ آخَرِينَ لَمْ يَأْتُوكَ ۖ يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ مِنْ بَعْدِ مَوَاضِعِهِ ۖ يَقُولُونَ إِنْ أُوتِيتُمْ هَٰذَا فَخُذُوهُ وَإِنْ لَمْ تُؤْتَوْهُ فَاحْذَرُوا ۚ وَمَنْ يُرِدِ اللَّهُ فِتْنَتَهُ فَلَنْ تَمْلِكَ لَهُ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا ۚ أُولَٰئِكَ الَّذِينَ لَمْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يُطَهِّرَ قُلُوبَهُمْ ۚ لَهُمْ فِي الدُّنْيَا خِزْيٌ ۖ وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ (المائدة :٤١)
ئهی پێغهمبهر(صلی الله علیه وسلم) غهم بارت نهکات ئهوانهی که پێشبڕکێ دهکهن له بێ بڕوایی دا لهوانهی بهدهم ئهڵێن بڕوامان هێناوه کهچی دڵهکانیان بڕوای نههێناوه ههروهها لهوانهش که جوولهکهن زۆر گوێ قوڵاخن بۆ درۆ زۆر گوێ له مشتی دهستهیهکی ترن که نههاتوون بۆ لای تۆ وتهکانی(تهورات) دهگۆڕن له پاش ئهوهی خوا له شوێنی خۆی دایناون ئهڵێن ئهگهر ئهمه(ی ئێمه) تان پێ گوترا (له لایهن موحهممهد(صلی الله علیه وسلم)) ئهوه وهری گرن ئهگهر له ئهمه(ی ئێمه) تان پێ نهگوترا ئهوا خۆتان بپارێزن وه ههر کهسێك خوا بیهوێ کافرو گومڕای بکات ئهوه تۆ له بهرامبهر خوادا هیچت پێ ناکرێ بۆی ئهوانه کهسانێکن که خوا نهی ویستووه دڵهکانیان پاك بکاتهوه له دنیادا سهر شۆڕدهبن وه له ڕۆژی دوایشدا ئامادهیه بۆیان سزایهکی زۆر گهوره.
سَمَّاعُونَ لِلْكَذِبِ أَكَّالُونَ لِلسُّحْتِ ۚ فَإِنْ جَاءُوكَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ أَوْ أَعْرِضْ عَنْهُمْ ۖ وَإِنْ تُعْرِضْ عَنْهُمْ فَلَنْ يَضُرُّوكَ شَيْئًا ۖ وَإِنْ حَكَمْتَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ ۚ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ (المائدة :٤٢)
ئهو(جوولهکانه) زۆر گوێ قوڵاخی درۆن ماڵی حهرام زۆر دهخۆن جا ئهگهر ئهوانه هاتن بۆ لات ئهوه(بهویستی خۆت) بڕیار بده له نێوانیاندا یان وازیان لێ بهێنه خۆ ئهگهر وازیان لێ بهێنی ئهوه هیچ زیانێکت پێ ناگهیهنن وه ئهگهر بڕیارت دا له نێوانیاندا ئهوا به دادوهری بڕیار بده چونکه بهڕاستی خوا دادگهرانی خۆش دهوێ.
وَكَيْفَ يُحَكِّمُونَكَ وَعِنْدَهُمُ التَّوْرَاةُ فِيهَا حُكْمُ اللَّهِ ثُمَّ يَتَوَلَّوْنَ مِنْ بَعْدِ ذَٰلِكَ ۚ وَمَا أُولَٰئِكَ بِالْمُؤْمِنِينَ (المائدة :٤٣)
وه ئهوانه چۆن تۆ دهکهن به دادوهر له کاتێکدا تهوراتیان لایه که حوکم و بڕیاری خوای تیایه ئینجا له پاش ئهوه(ی که کردیتیان به دادوهر) ڕوو وهر دهگێڕن بێگومان ئهوانه بڕوادار نین.
إِنَّا أَنْزَلْنَا التَّوْرَاةَ فِيهَا هُدًى وَنُورٌ ۚ يَحْكُمُ بِهَا النَّبِيُّونَ الَّذِينَ أَسْلَمُوا لِلَّذِينَ هَادُوا وَالرَّبَّانِيُّونَ وَالْأَحْبَارُ بِمَا اسْتُحْفِظُوا مِنْ كِتَابِ اللَّهِ وَكَانُوا عَلَيْهِ شُهَدَاءَ ۚ فَلَا تَخْشَوُا النَّاسَ وَاخْشَوْنِ وَلَا تَشْتَرُوا بِآيَاتِي ثَمَنًا قَلِيلًا ۚ وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ (المائدة :٤٤)
بێگومان ئێمه تهوراتمان نارده خوارهوه که ڕێنموونی و ڕووناکی تێدا بوو ئهو پێغهمبهرانه حوکمیان پێ دهکرد که موسوڵمان و مل کهچ بوون بۆ ئهوانهی که جوولهکه بوون ههروهها زانا خوا ناسهکان و زانا شهرع زانهکان(حوکمیان پێ دهکرد) بههۆی ئهوهی فهرمانی پارێزگاری کتێبی خوا (تهورات) یان پێ کرابوو (له لایهن پێغهمبهرهکانیانهوه) وه شایهتیش بوون لهسهری کهواته(زانایانی جوولهکه) له خهڵکی مهترسن بهڵکو تهنها له من بترسن بهڵگهو فهرمانهکانی من مهگۆڕنهوه (مهفرۆشن) به نرخێکی کهم وه ههر کهس حوکم نهکات بهو بڕیارانهی که خوا ناردوویهتیه خوارهوه ئا ئهوانه بێ باوهڕن و موسوڵمان نین.
وَكَتَبْنَا عَلَيْهِمْ فِيهَا أَنَّ النَّفْسَ بِالنَّفْسِ وَالْعَيْنَ بِالْعَيْنِ وَالْأَنْفَ بِالْأَنْفِ وَالْأُذُنَ بِالْأُذُنِ وَالسِّنَّ بِالسِّنِّ وَالْجُرُوحَ قِصَاصٌ ۚ فَمَنْ تَصَدَّقَ بِهِ فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَهُ ۚ وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ (المائدة :٤٥)
له تهوراتدا نوسیمان(پێویستمان کرد) له سهریان که بێگومان ههر کهسێك به دهستی ئهنقهست کهسێك بکوژێ ئهکوژرێتهوه لهباتی دا وه چاو لهباتی چاو وه لووت لهباتی لووت وه گوێچکه لهباتی گوێچکه وه ددان لهباتی ددان وه زامهکانیش تۆڵهیان زامدار کردنی دهست درێژی کهرانه جا ههر کهس له تۆڵه سهندن خۆش بێت ئهوه ئهبێته هۆی سڕینهوهی گوناهی وه ههر کهسێ حوکم نهکات بهوهی که خودا ناردویهتیه خوارهوه ئهوا ههر ئهو کهسانه ستهم کاری تهواون.
وَقَفَّيْنَا عَلَىٰ آثَارِهِمْ بِعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ مُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ التَّوْرَاةِ ۖ وَآتَيْنَاهُ الْإِنْجِيلَ فِيهِ هُدًى وَنُورٌ وَمُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ التَّوْرَاةِ وَهُدًى وَمَوْعِظَةً لِلْمُتَّقِينَ (المائدة :٤٦)
ئینجا بهدوای پێغهمبهرانی(جوولهکهدا) ڕهوانهمان کرد عیسای کوڕی مهریهم باوهڕی ههیه به ئهو تهوراتهی که لهپێش خۆیهوه هاتووه وه ئینجیلمان پێ بهخشی که ڕێنموونی و ڕووناکی تێدایه وه ئهو تهوراته بهڕاست دهزانێ که لهپێش ئهوهوه هاتووه، وه ڕێنموونی و ئامۆژگاری یه بۆ پارێزکاران.
وَلْيَحْكُمْ أَهْلُ الْإِنْجِيلِ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فِيهِ ۚ وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ (المائدة :٤٧)
دهبا پهیڕهوانی ئینجیل حوکم بکهن بهوهی که خوا ناردوویهتیه خوارهوه تیایدا وه ههر کهس حوکم نهکات بهوهی که خوا ناردوویهتیه خوارهوه ئا ئهوانه به تهواوی یاخین و له فهرمانی خوا دهرچوون.
وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ الْكِتَابِ وَمُهَيْمِنًا عَلَيْهِ ۖ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ ۖ وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَاءَهُمْ عَمَّا جَاءَكَ مِنَ الْحَقِّ ۚ لِكُلٍّ جَعَلْنَا مِنْكُمْ شِرْعَةً وَمِنْهَاجًا ۚ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ لَجَعَلَكُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَلَٰكِنْ لِيَبْلُوَكُمْ فِي مَا آتَاكُمْ ۖ فَاسْتَبِقُوا الْخَيْرَاتِ ۚ إِلَى اللَّهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعًا فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ (المائدة :٤٨)
وه ئهم قورئانهمان نارده خوارهوه بۆ تۆ به حهق و ڕاستی و کتێبهکانی پێش خۆی بهڕاست دهزانی و پشتیوانیان لێ دهکات و چاودێریانه کهواته حوکم و بڕیار بده له ناو نامهدارهکاندا بهوهی خوا ناردوویهتیه خوارهوه وه شوێن ههواو ههوهسی ئهوان مهکهوه لانهدهی لهو حوکم و بڕیاره ههق و ڕاستهی که بۆت هاتووه دامان ناوه بۆ ههر ئوممهتێك له ئێوه شهریعهت و ڕێگهیهکی ڕوون وه ئهگهر خوا بیویستایه ئێوهی ئهکرد بهیهك ئوممهت و کۆمهڵ بهڵام(نهی کردوون) بۆ ئهوهی تاقیتان بکاتهوه لهو شهریعهت و یاسایانهی که پێ ی بهخشیوون کهواته پێشبڕکێ بکهن بۆ ئهو شتانهی که چاکن گهڕانهوهتان ههر بۆ لای خوایه به گشتی ئینجا ههواڵتان پێ دهدا بهوهی که لهجیهاندا جیاواز بوون تیایدا.
وَأَنِ احْكُمْ بَيْنَهُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَاءَهُمْ وَاحْذَرْهُمْ أَنْ يَفْتِنُوكَ عَنْ بَعْضِ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ إِلَيْكَ ۖ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَاعْلَمْ أَنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ أَنْ يُصِيبَهُمْ بِبَعْضِ ذُنُوبِهِمْ ۗ وَإِنَّ كَثِيرًا مِنَ النَّاسِ لَفَاسِقُونَ (المائدة :٤٩)
وه(فهرمانمان پێ کردی) که حوکم بکه له نێوانیاندا بهوهی که خوا ناردوویهتیه خوارهوه و شوێن حهزو ئارهزوویان نهکهوی وه وریا به لێیان لهوهی بت ترازێنن له ههندێ لهوهی خوا ناردوویهتیه خوارهوه بۆت ئینجا ئهگهر ئهوانه ڕویان وهرگێڕاو سهرپێچیان کرد ئهوه بزانهو دڵنیابه خوا ئهیهوێ بههۆی هێندێ له تاوانهکانیانهوه سزایان بدات و تووشی زیانیان بکات بێگومان زۆر له ئادهمی یهکان سهرکهشن و له سنووری خوا دهرچوون.
أَفَحُكْمَ الْجَاهِلِيَّةِ يَبْغُونَ ۚ وَمَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللَّهِ حُكْمًا لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ (المائدة :٥٠)
ئایا ئهوان داوای حوکمی نهفامی دهکهن ؟ ئایا کێ حوکم و بڕیاری له هی خوا جوان و چاکتره ؟ لای کهسانێك که بڕوای تهواویان ههیه.
۞ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا الْيَهُودَ وَالنَّصَارَىٰ أَوْلِيَاءَ ۘ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ ۚ وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَإِنَّهُ مِنْهُمْ ۗ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ (المائدة :٥١)
ئهی ئهوانهی باوهڕتان هێناوه جوولهکه و گاوور مهکهن به پشتیوان و خۆشهویستی خۆتان ئهوانه ههندێکیان دۆستی یهکترن، ئهوهتان ئهوان بکات به پشتیوان و دۆست ئهوه بهڕاستی ئهو کهسه لهوانه بێگومان خوا ڕێنموونی گهلی ستهمکاران ناکات.
فَتَرَى الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ يُسَارِعُونَ فِيهِمْ يَقُولُونَ نَخْشَىٰ أَنْ تُصِيبَنَا دَائِرَةٌ ۚ فَعَسَى اللَّهُ أَنْ يَأْتِيَ بِالْفَتْحِ أَوْ أَمْرٍ مِنْ عِنْدِهِ فَيُصْبِحُوا عَلَىٰ مَا أَسَرُّوا فِي أَنْفُسِهِمْ نَادِمِينَ (المائدة :٥٢)
بۆیه ئهبینی ئهوانهی دڵیان نهخۆشی(دوو ڕوویی) تیایه پێشبڕکێ ئهکهن له دۆستایهتی ئهو(جوولهکه و گاوور) انهدا ئهڵێن ئهترسین که بهسهرهاتی ناخۆشی ڕۆژگار دوچارمان ببێت دهی نزیکه خوا سهرکهوتن و زاڵ کردنی تهواو بنێرێت(بۆ پێغهمبهر(صلی الله علیه وسلم)) یان له لایهن خۆیهوه کارێکی تر بکات بههۆی ئهوهوه وایان لێدێ لهوهی پهنهانیان کردبوو له دهروونی خۆیاندا پهشیمان دهبنهوه.
وَيَقُولُ الَّذِينَ آمَنُوا أَهَٰؤُلَاءِ الَّذِينَ أَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمَانِهِمْ ۙ إِنَّهُمْ لَمَعَكُمْ ۚ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فَأَصْبَحُوا خَاسِرِينَ (المائدة :٥٣)
ئهوسا ئهوانهی بڕوایان هێناوه دهڵێن ئایا ئهو کهسانه ئهوانهن که سوێندیان بهخوا ئهخوارد به توندترین سوێندیان که بهڕاستی ئهوان له گهڵتانن کردهوهکانیان زایه بوو بههۆی ئهوهوه زهرهرمهند و ڕهنجهڕۆ بوون.
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا مَنْ يَرْتَدَّ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ فَسَوْفَ يَأْتِي اللَّهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَيُحِبُّونَهُ أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْكَافِرِينَ يُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلَا يَخَافُونَ لَوْمَةَ لَائِمٍ ۚ ذَٰلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشَاءُ ۚ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ (المائدة :٥٤)
ئهی ئهوانهی که باوهڕتان هێناوه ههر کهس له ئێوه ههڵ گهڕێتهوه له ئایینهکهی ئهوه به زوویی خوا لهباتی ئهوان گهل و کۆمهڵێکی تر ئههێنێ خوا ئهوانی خۆش ئهوێ و ئهوانیش خوایان خۆش ئهوێ بهسۆز و بهزهیین بهرانبهر بڕواداران بههێز و توند بهرانبهر بێ بڕوایان تێکۆشان دهکهن له ڕێ ی خوادا و ناترسن له سهرزهنشتی سهرزهنشت کاران ئهوهی باسکرا چاکهو بههرهی خوایه ئهیبهخشێ به ههر کهس که خۆی بیهوێت وه خوا دهستهڵات فراوانی زانایه.
إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ (المائدة :٥٥)
بێگومان دۆست و یارمهتی دهری ئێوه تهنها خوا و پێغهمبهرهکهیی و بڕوادارانن ئهوانهی که به ڕێکوپێکی نوێژهکانیان به جێ ئههێنن و زهکات ئهدهن بهردهوام مل کهچن بۆ فهرمانی خوا.
وَمَنْ يَتَوَلَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا فَإِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْغَالِبُونَ (المائدة :٥٦)
وه ههر کهس خوا و پێغهمبهرو ئیمانداران بکات به پشتیوانی خۆی ئهوه بێگومان ههر کۆمهڵی خوا زاڵ و سهرکهوتوون.
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا الَّذِينَ اتَّخَذُوا دِينَكُمْ هُزُوًا وَلَعِبًا مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَالْكُفَّارَ أَوْلِيَاءَ ۚ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ (المائدة :٥٧)
ئهی کهسانێ که بڕواتان هێناوه دامهنێن ئهوانهی که ئایینهکهی ئێوه دادهنێن(به شتێکی) گاڵتهو لاقرتی پێکراو لهوانهی نامهیان پێ بهخشراوه لهپێش ئێوهدا وه له بێ بڕواکانیش (دایان مهنێن) به دۆست و خۆشهویست وه له خوا بترسن ئهگهر ئێوه بڕوادارن.
وَإِذَا نَادَيْتُمْ إِلَى الصَّلَاةِ اتَّخَذُوهَا هُزُوًا وَلَعِبًا ۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لَا يَعْقِلُونَ (المائدة :٥٨)
کاتێ ئێوه بانگ دهدهن بۆ نوێژ ئهو(دوو ڕووانه) گاڵتهو لاقرتی پێ ئهکهن ئهمهش بههۆی ئهوهوهیه که ئهوان گهلێکی نهفام و نهزانن.
قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ هَلْ تَنْقِمُونَ مِنَّا إِلَّا أَنْ آمَنَّا بِاللَّهِ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْنَا وَمَا أُنْزِلَ مِنْ قَبْلُ وَأَنَّ أَكْثَرَكُمْ فَاسِقُونَ (المائدة :٥٩)
بڵێ ئهی نامهدارهکان ئایا هیچ ڕهخنهو ڕقێکتان ههیه له ئێمه بێجگه لهوهی که بڕوامان هێناوه بهخوا وه بهو قورئانهی هێنراوهته خوارهوه بۆمان وه بهوهی له مهوپێش هێنراوهته خوارهوه بێگومان زۆربهتان سهرکهش و له سنوور دهرچوون.
قُلْ هَلْ أُنَبِّئُكُمْ بِشَرٍّ مِنْ ذَٰلِكَ مَثُوبَةً عِنْدَ اللَّهِ ۚ مَنْ لَعَنَهُ اللَّهُ وَغَضِبَ عَلَيْهِ وَجَعَلَ مِنْهُمُ الْقِرَدَةَ وَالْخَنَازِيرَ وَعَبَدَ الطَّاغُوتَ ۚ أُولَٰئِكَ شَرٌّ مَكَانًا وَأَضَلُّ عَنْ سَوَاءِ السَّبِيلِ (المائدة :٦٠)
ئهی موحهممهد(صلی الله علیه وسلم) بڵێ ئایا ههواڵتان بدهمێ کێ شوێن و پاداشتی خراپتره لای خوا لهوه ئهوه کهسێکه خوا نهفرهتی لێ کردبێ و خهشمی لێ گرتبێ وه ههندێکی لێ کردبن به مهیموون و بهراز وه بت و تاغوتی پهرستبێ ئهوانهی باسکران خراپترین شوێنیان ههیه و گومڕاترین کهسن له ڕێگای ڕاست.
لهسهر هێڵ نییه








سوڕهتی المائدة ( 61 - 81)
وَإِذَا جَاءُوكُمْ قَالُوا آمَنَّا وَقَدْ دَخَلُوا بِالْكُفْرِ وَهُمْ قَدْ خَرَجُوا بِهِ ۚ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا كَانُوا يَكْتُمُونَ (المائدة :٦١)
وه کاتێ دێن بۆ لاتان دهڵێن بڕوامان هێناوه سوێندبێ بێگومان به بێ بڕوایی یهوه هاتوون وه بێگومان ههر بهبێ بڕواییشهوه دهرچوون وه خوا زۆر چاك دهزانێ بهوهی که دهیان شاردهوه.
وَتَرَىٰ كَثِيرًا مِنْهُمْ يُسَارِعُونَ فِي الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَأَكْلِهِمُ السُّحْتَ ۚ لَبِئْسَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ (المائدة :٦٢)
وه ئهبینی زۆرێك لهوانه پێشبڕکێ ئهکهن له گوناه و دهست درێژی کردن و حهرام خواردندا (وهك بهرتیل) بێگومان ئهوهی که دهیانکرد زۆر بهدو خراپ بوو.
لَوْلَا يَنْهَاهُمُ الرَّبَّانِيُّونَ وَالْأَحْبَارُ عَنْ قَوْلِهِمُ الْإِثْمَ وَأَكْلِهِمُ السُّحْتَ ۚ لَبِئْسَ مَا كَانُوا يَصْنَعُونَ (المائدة :٦٣)
ئهوه بۆچی جڵهو گیری یان نهکردن خوا پهرست و زاناکانیان له گوفتاری گوناهیان حهرام خواردنیان(وهك بهرتیل) بهڕاستی شتێکی بهد بوو ئهوهی دهیانکرد.
وَقَالَتِ الْيَهُودُ يَدُ اللَّهِ مَغْلُولَةٌ ۚ غُلَّتْ أَيْدِيهِمْ وَلُعِنُوا بِمَا قَالُوا ۘ بَلْ يَدَاهُ مَبْسُوطَتَانِ يُنْفِقُ كَيْفَ يَشَاءُ ۚ وَلَيَزِيدَنَّ كَثِيرًا مِنْهُمْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ طُغْيَانًا وَكُفْرًا ۚ وَأَلْقَيْنَا بَيْنَهُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ إِلَىٰ يَوْمِ الْقِيَامَةِ ۚ كُلَّمَا أَوْقَدُوا نَارًا لِلْحَرْبِ أَطْفَأَهَا اللَّهُ ۚ وَيَسْعَوْنَ فِي الْأَرْضِ فَسَادًا ۚ وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُفْسِدِينَ (المائدة :٦٤)
جوولهکهکان وتیان خوا دهستی بهستراوه(پاکی بۆ خوا) یاخوا ئهوان چنگ قوچراوو دهست بهستراو بن وه نهفرینیان لێکرا بههۆی ئهوهی که وتیان(نهخێر وانی یه) بهڵکو ههردوو دهستی ههمیشه کراوهیه چۆنی بیهوێت دهیبهخشێت وه سوێند بهخوا زیاد دهکات بۆ زۆر لهوان(زاناو سهرۆکهکانیان) ئهو قورئانهی هێنراوهته خوارهوه بۆ تۆ له لایهن پهروهردگارتهوه سهرکهشی و بێ بڕوای(زیاد ئهکات) وه خستوومانهته نێوانیان دوژمنایهتی و کینهو ڕقهبهری تا ڕۆژی دوایی ههر جارێك ئاگرێکیان ههڵگیرساندبێ بۆ ئاژاوه نانهوه و جهنگ خوا ئهو ئاگرهی کوژاندۆتهوه وه تێکۆشان ئهکهن له زهوی دا بۆ خراپه و تێکدان خواش خراپهکارانی خۆش ناوێ.
وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْكِتَابِ آمَنُوا وَاتَّقَوْا لَكَفَّرْنَا عَنْهُمْ سَيِّئَاتِهِمْ وَلَأَدْخَلْنَاهُمْ جَنَّاتِ النَّعِيمِ (المائدة :٦٥)
خۆ ئهگهر بهڕاستی نامهدارهکان بڕوایان بهێنایه و خۆیان بپاراستایه و پارێزکار بوونایه بێگومان گوناه و خراپهکانیانمان دهسڕی یهوه لێیان وه دهمان خستنه ناو بهههشتانی پڕ ناز و نیعمهت.
وَلَوْ أَنَّهُمْ أَقَامُوا التَّوْرَاةَ وَالْإِنْجِيلَ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِمْ مِنْ رَبِّهِمْ لَأَكَلُوا مِنْ فَوْقِهِمْ وَمِنْ تَحْتِ أَرْجُلِهِمْ ۚ مِنْهُمْ أُمَّةٌ مُقْتَصِدَةٌ ۖ وَكَثِيرٌ مِنْهُمْ سَاءَ مَا يَعْمَلُونَ (المائدة :٦٦)
وه بێگومان ئهگهر ئهو نامهدارانه تهورات و ئینجیلیان کار پێ بکردایه ههروهها ئهو قورئانهی که هێنراوهته خوارهوه بۆیان له لایهن پهروهردگاریانهوه بێگومان ڕۆزی یان دهخوارد لهلای سهرویانهوه(له ئاسمانهوه) وه له ژێر پێیانهوه(له زهوی یهوه) تێیان دایه دهستهو کۆمهڵێکی ڕێك و پێك بهڵام زۆرێك لهوان ئهوهی دهیکهن زۆر بهدو خراپه.
۞ يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ ۖ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ ۚ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ ۗ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ (المائدة :٦٧)
ئهی پێغهمبهر(صلی الله علیه وسلم) ڕایگهیهنه(به خهڵك) ئهوهی هێنراوهته خوارهوه بۆت له لایهن پهروهردگارتهوه وه ئهگهر وانهکهی ئهوه ڕاسپێریهکهی خوات ڕانهگهیاندوه و بهجێت نههێناوه وه خوا تۆ دهپارێزێ له خهڵکی (که بت کوژن) بێگومان خوا ڕێنموونی بێ بڕوایان ناکات.
قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لَسْتُمْ عَلَىٰ شَيْءٍ حَتَّىٰ تُقِيمُوا التَّوْرَاةَ وَالْإِنْجِيلَ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ ۗ وَلَيَزِيدَنَّ كَثِيرًا مِنْهُمْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ طُغْيَانًا وَكُفْرًا ۖ فَلَا تَأْسَ عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ (المائدة :٦٨)
ئهی موحهممهد(صلی الله علیه وسلم) بڵێ ئهی نامهدارهکان ئێوه لهسهر هیچ شتێك نین ههتا بهڕێك و ڕاستی پهیڕهوی تهورات و ئینجیل نهکهن ههروهها ئهو قورئانهی که هێنراوهته خوارهوه بۆتان له لایهن پهروهردگارتانهوه سوێند بهخوا زیاد ئهکات بۆ زۆریان ئهوهی هێنراوهته خوارهوه بۆت له لایهن پهروهردگارتهوه سهرکهشی و بێ باوهڕییان(زیاد دهکات) کهواته خهم مهخۆ لهسهر کۆمهڵی بێ بڕوایان.
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَادُوا وَالصَّابِئُونَ وَالنَّصَارَىٰ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَعَمِلَ صَالِحًا فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ (المائدة :٦٩)
بهڕاستی ئهوانهی بڕوایان هێناوه و ئهوانهی بوون به جوولهکه و ئهوانهی بت پهرستی یان نهکردوه(ئهستێره پهرست) وه شوێن کهوتوانی عیسا پێغهمبهر ههر کهس لهوانه بڕوایان هێنابێ بهخوا و به ڕۆژی دوایی و کردهوهی چاکی کردبێ ئهوه نههیچ مهترسیهکیان لهسهره وه نهخهفهت بار ئهبن(له ڕۆژی دوایی) دا.
لَقَدْ أَخَذْنَا مِيثَاقَ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَأَرْسَلْنَا إِلَيْهِمْ رُسُلًا ۖ كُلَّمَا جَاءَهُمْ رَسُولٌ بِمَا لَا تَهْوَىٰ أَنْفُسُهُمْ فَرِيقًا كَذَّبُوا وَفَرِيقًا يَقْتُلُونَ (المائدة :٧٠)
سوێند بهخوا پهیمانی بههێزمان وهرگرت له نهوهکانی ئیسرائیل و چهند فروستادهیهکمان نارد بۆیان ههر جارێك فروستادهیهکیان بۆ بهاتایه به ههر فهرمانێ که بهدڵیان نهبوایه دهستهیهکیان بهدرۆزن دائهنان وه دهستهیهکیشیان دهکوشتن.
وَحَسِبُوا أَلَّا تَكُونَ فِتْنَةٌ فَعَمُوا وَصَمُّوا ثُمَّ تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ ثُمَّ عَمُوا وَصَمُّوا كَثِيرٌ مِنْهُمْ ۚ وَاللَّهُ بَصِيرٌ بِمَا يَعْمَلُونَ (المائدة :٧١)
وایان دهزانی کهتۆڵه و سزا دووچاریان نابێت جا بۆیه کوێر و کهڕبوون له پاشان خوا تهوبهو گهڕانهوهی لێ وهرگرتن ئینجا لهپاش ئهوه زۆربهیان کوێر و کهڕبوون(له بیستن و بینینی بهڵگهو ئایهتهکانی خوا) وه خوا بینهره بهههر کردهوهیهك که دهیکهن.
لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ ۖ وَقَالَ الْمَسِيحُ يَا بَنِي إِسْرَائِيلَ اعْبُدُوا اللَّهَ رَبِّي وَرَبَّكُمْ ۖ إِنَّهُ مَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدْ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ وَمَأْوَاهُ النَّارُ ۖ وَمَا لِلظَّالِمِينَ
مِنْ أَنْصَارٍ (المائدة :٧٢)
سوێند بێت بێگومان بێ باوهڕبوون ئهوانهی که وتیان بێگومان خوا مهسیحی کوڕی مهریهمه له کاتێکدا مهسیح(کاتێ ڕهوانه کرا) وتی ئهی نهوهی ئیسرائیل تهنها خوا بپهرستن که پهروهردگاری من و ئێوهشه بهڕاستی ههر کهس هاوبهش بۆ خوا دابنێ ئهوه بێگومان خوا بهههشتی لێ حهرام کردووه وه جێ و شوێنی ئاگر دهبێت وه بۆ ئهو ستهم کارانه هیچ یارمهتی دهرێك نی یه.
لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ ثَالِثُ ثَلَاثَةٍ ۘ وَمَا مِنْ إِلَٰهٍ إِلَّا إِلَٰهٌ وَاحِدٌ ۚ وَإِنْ لَمْ يَنْتَهُوا عَمَّا يَقُولُونَ لَيَمَسَّنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ (المائدة :٧٣)
سوێند بهخوا بهڕاستی بێ باوهڕ بوون ئهوانهی که وتیان بێگومان خوا یهکێکه لهو سێ خوا(که بریتین له پهروهردگار و عیسا و دایکی) له کاتێکدا هیچ پهرستراوێك نی یه بێجگهله تهنیا خوایهك وه ئهگهر واز نههێنن لهو وته ناڕهواو بهدانه سوێند بهخوا دووچاری ئهوانهیان ئهبێ که بێ باوهڕ بوون سزایهکی به ئازار و سهخت.
أَفَلَا يَتُوبُونَ إِلَى اللَّهِ وَيَسْتَغْفِرُونَهُ ۚ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ (المائدة :٧٤)
دهی ئایا بۆ تۆبه ناکهن و ناگهڕێنهوه بۆ لای خوا ؟ و داوای لێبوردنی لێ ناکهن ؟ له کاتێکدا خوا لێبوردهی میهرهبانه.
مَا الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ وَأُمُّهُ صِدِّيقَةٌ ۖ كَانَا يَأْكُلَانِ الطَّعَامَ ۗ انْظُرْ كَيْفَ نُبَيِّنُ لَهُمُ الْآيَاتِ ثُمَّ انْظُرْ أَنَّىٰ يُؤْفَكُونَ (المائدة :٧٥)
مهسیحی کوڕی مهریهم هیچ نی یه جگهله فروستاده و نێراوی خوا بێگومان له پێش ئهوهوه چهندهها پێغهمبهر بوون دایکیشی ئافرهتێکی زۆر ڕاست گۆیه ههردووکیان خواردنیان دهخوارد(واته خوانین) سهرنج بده چۆن ئایهت و بهڵگهکان ڕوون دهکهینهوه بۆیان پاشان سهیرکه چۆن لا دهدرێن له حهق بهرهو تاڵ.
قُلْ أَتَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ مَا لَا يَمْلِكُ لَكُمْ ضَرًّا وَلَا نَفْعًا ۚ وَاللَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ (المائدة :٧٦)
ئهی موحهممهد(صلی الله علیه وسلم) بڵێ ئایا ئێوه بێجگه لهخوا شتێك دهپهرستن ؟ که هیچ زهرهر و سوودێکی نی یه بۆتان وه خوا ههر خۆی بیسهری زانایه.
قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لَا تَغْلُوا فِي دِينِكُمْ غَيْرَ الْحَقِّ وَلَا تَتَّبِعُوا أَهْوَاءَ قَوْمٍ قَدْ ضَلُّوا مِنْ قَبْلُ وَأَضَلُّوا كَثِيرًا وَضَلُّوا عَنْ سَوَاءِ السَّبِيلِ (المائدة :٧٧)
ئهی موحهممهد(صلی الله علیه وسلم) بڵێ ئهی نامهدارهکان زیاده ڕهوی مهکهن له ئاینهکهتاندا جگه لهوه نهبێت که ڕاست و حهقه و شوێن ئارهزووی کهسانێک مهکهون کهبهڕاستی پێشتر گومڕاو سهرلێ شێواو بوون، وهزۆر کهسیشیان گومڕاکرد وه خۆشیان گومڕابوون و لایاندا له ڕێگای ڕاست.
لُعِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ عَلَىٰ لِسَانِ دَاوُودَ وَعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ ۚ ذَٰلِكَ بِمَا عَصَوْا وَكَانُوا يَعْتَدُونَ (المائدة :٧٨)
نهفرین کرا لهوانهی بێ بڕوابوون لهبهرهو نهوهی ئیسرائیل لهسهر زمانی داوود و عیسای کوڕی مهریهم ئهو نهفرینهش لهبهر ئهوه بوو سهرپێچیان کردو ههمیشه دهست درێژیان دهکرد.
كَانُوا لَا يَتَنَاهَوْنَ عَنْ مُنْكَرٍ فَعَلُوهُ ۚ لَبِئْسَ مَا كَانُوا يَفْعَلُونَ (المائدة :٧٩)
ئهوانه جڵهو گیری یهکتری یان نهدهکرد لهههر کارێکی بێزراوی بێ شهرعی که دهیانکرد بێگومان زۆر بهد بوو ئهوهی که ئهیانکرد.
تَرَىٰ كَثِيرًا مِنْهُمْ يَتَوَلَّوْنَ الَّذِينَ كَفَرُوا ۚ لَبِئْسَ مَا قَدَّمَتْ لَهُمْ أَنْفُسُهُمْ أَنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ وَفِي الْعَذَابِ هُمْ خَالِدُونَ (المائدة :٨٠)
ئهبینی (ئهی موحهممهد(صلی الله علیه وسلم)) زۆربهیان دۆستایهتی ئهکهن لهگهڵ ئهوانهی بێ باوهڕ بوون بێگومان زۆر به دو خراپه ئهوهی که پێشیان خست بۆ خۆیان (کردویانه) که هۆی خهشم و قینی خوا بوو لێیان وه ئهوانه له سزای دۆزهخدا بێ بڕانهوه دهمێننهوه.
لهسهر هێڵ نییه








سوڕهتی المائدة ( 81 - 101)
وَلَوْ كَانُوا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالنَّبِيِّ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مَا اتَّخَذُوهُمْ أَوْلِيَاءَ وَلَٰكِنَّ كَثِيرًا مِنْهُمْ فَاسِقُونَ (المائدة :٨١)
وه ئهگهر ئهوانه بڕوایان بهێنایه بهخوا و پێغهمبهرو ئهو بهرنامهیهی که نێراوهته خوارهوه بۆ سهری ئهو بێ بڕوایانهیان نهدهکرد به دۆست و برادهر بهڵام زۆربهیان له ئاین دهرچوون و یاخین له خوا.
۞ لَتَجِدَنَّ أَشَدَّ النَّاسِ عَدَاوَةً لِلَّذِينَ آمَنُوا الْيَهُودَ وَالَّذِينَ أَشْرَكُوا ۖ وَلَتَجِدَنَّ أَقْرَبَهُمْ مَوَدَّةً لِلَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ قَالُوا إِنَّا نَصَارَىٰ ۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّ مِنْهُمْ قِسِّيسِينَ وَرُهْبَانًا وَأَنَّهُمْ لَا يَسْتَكْبِرُونَ (المائدة :٨٢)
سوێند بێت دهبینیت (ئهی موحهممهد(صلی الله علیه وسلم)) خراپترینی خهڵکی بۆ دوژمنایهتی لهگهڵ بڕواداران دا جوولهکه و هاوبهش دانهرانن وه سوێند بێت دهبینیت نزیکترینیان له خۆشهویستی بۆ بڕواداران ئهوانهن که دهیان وت بێگومان ئێمه گاووریین ئهوهش لهبهر ئهوهیه بێگومان له ناویاندا قهشهو گۆشهگیرانێك ههن کهبهڕاستی ئهوان خۆیان بهزل و گهوره دانانێن.
وَإِذَا سَمِعُوا مَا أُنْزِلَ إِلَى الرَّسُولِ تَرَىٰ أَعْيُنَهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ مِمَّا عَرَفُوا مِنَ الْحَقِّ ۖ يَقُولُونَ رَبَّنَا آمَنَّا فَاكْتُبْنَا مَعَ الشَّاهِدِينَ (المائدة :٨٣)
ههر کاتێ گوێیان لێ بووایه ئهو قورئانهی که نێراوهته خوارهوه بۆ پێغهمبهر(صلی الله علیه وسلم) دهبینی چاوهکانیان له فرمێسك (پڕدهبێ و) دهڕژێت لهبهر ئهو ڕاستی یهی که زانیویانه(و بۆیان دهرکهوتوه) ئهڵێن ئهی پهروهردگارمان ئهوا ئێمه باوهڕمان هێنا دهتۆش لهگهڵ شایهت دهران ناومان بنوسه.
وَمَا لَنَا لَا نُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَمَا جَاءَنَا مِنَ الْحَقِّ وَنَطْمَعُ أَنْ يُدْخِلَنَا رَبُّنَا مَعَ الْقَوْمِ الصَّالِحِينَ (المائدة :٨٤)
بۆچی دهبێ ئێمه باوهڕ نههێنین بهخوا و بهوهی که بۆمان هاتووه له حهق و ڕاستی له کاتێکدا ئومێدمان وابێ پهروهردگارمان بمانخاته ڕیزی پیاو چاکانهوه.
فَأَثَابَهُمُ اللَّهُ بِمَا قَالُوا جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا ۚ وَذَٰلِكَ جَزَاءُ الْمُحْسِنِينَ (المائدة :٨٥)
جا خوا پاداشتیان ئهداتهوه بههۆی ئهوهوه که وتیان به چهند باخێك که ڕووبار به ژێریاندا دهڕوات دهمێننهوه تیایدا به ههمیشهیی وه ئهوهیه پاداشتی چاکه کاران.
وَالَّذِينَ كَفَرُوا وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا أُولَٰئِكَ أَصْحَابُ الْجَحِيمِ (المائدة :٨٦)
وه ئهوانهی باوهڕیان نههێناو ئایهتهکانی ئێمهیان به درۆ دهزانی ئهوانهن هاوهڵانی دۆزهخ.
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُحَرِّمُوا طَيِّبَاتِ مَا أَحَلَّ اللَّهُ لَكُمْ وَلَا تَعْتَدُوا ۚ إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ (المائدة :٨٧)
ئهی ئهوانهی بڕواتان هێناوه ئهو شته پاك و خۆشانهی که خوا حهڵاڵی کردوه بۆتان یاساغی مهکهن له خۆتان و سنوور مهشکێنن چونکه بێگومان خوا سنوور شکێنهرانی خۆش ناوێ.
وَكُلُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ حَلَالًا طَيِّبًا ۚ وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي أَنْتُمْ بِهِ مُؤْمِنُونَ (المائدة :٨٨)
بخۆن لهو ڕزق و ڕۆزیانهی که خوا پێ ی بهخشیوون که حهڵاڵ و پاکن خۆتان بپارێزن و بترسن لهو خوایهی که ئێوه باوهڕتان پێ یهتی.
لَا يُؤَاخِذُكُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانِكُمْ وَلَٰكِنْ يُؤَاخِذُكُمْ بِمَا عَقَّدْتُمُ الْأَيْمَانَ ۖ فَكَفَّارَتُهُ إِطْعَامُ عَشَرَةِ مَسَاكِينَ مِنْ أَوْسَطِ مَا تُطْعِمُونَ أَهْلِيكُمْ أَوْ كِسْوَتُهُمْ أَوْ تَحْرِيرُ رَقَبَةٍ ۖ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ ۚ ذَٰلِكَ كَفَّارَةُ أَيْمَانِكُمْ إِذَا حَلَفْتُمْ ۚ وَاحْفَظُوا أَيْمَانَكُمْ ۚ كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ (المائدة :٨٩)
خوا لێتان ناگرێ ئهو سوێندانهتان که نیازی دڵی له گهڵدا نی یه بهڵام لێ تان ئهگرێ (به گوناهبارتان دادهنێ) به (شکاندنی) سوێندێ که به نیازی دڵ داتان بهستبێت جا کهفارهتی (سڕینهوهی شکاندنی) ئهو سوێندانه خۆراك دانی ده ههژاره له خۆراکێ مام ناوهندی که دهرخواردی منداڵ و خێزانی خۆتانی دهدهن یا پۆشاکی ده ههژار یا ئازاد کردنی بهندهیهك جا ئهوهی دهستی نهکهوت هیچ کام لهمانه ئهوه سێ ڕۆژ به ڕۆژوو بێت ئهوه(ی باسکرا) کهفارهتی سوێندهکانتانه کاتێ که سوێندتان خوارد(و سوێندهکهتان شکاند) وه سوێندهکانتان بپارێزن بهو جۆره خوا ئایهتهکانی خۆی به ڕوونی باسی ئهکات بۆتان بۆ ئهوهی سوپاسی بکهن.
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ وَالْمَيْسِرُ وَالْأَنْصَابُ وَالْأَزْلَامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطَانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ (المائدة :٩٠)
ئهی ئهوانهی بڕواتان هێناوه بێگومان ئارهق و قومار و ئهو بهردانهی که کراون به بت و ئهو پارچه دارانهی( که بهکارئههێنرێن بۆ دیاری کردنی بهش و چارهنووس) ئهوانه پیسن و له کردهوهی شهیتانن کهواته دوور کهونهوه لێ ی تا ڕزگاربن.
إِنَّمَا يُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَنْ يُوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ فِي الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ وَيَصُدَّكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَعَنِ الصَّلَاةِ ۖ فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ (المائدة :٩١)
بێگومان شهیتان ههر ئهوهی ئهوێ که دوژمنایهتی و کینه و ڕق بخاته ناوتانهوه بههۆی ئارهق و قومارهوه وه بهرگریتان بکات له یاد و باسی خوا و له نوێژ کردن دهی ئایا ئێوه واز دههێنن(لهو خراپان) ه.
وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَاحْذَرُوا ۚ فَإِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَاعْلَمُوا أَنَّمَا عَلَىٰ رَسُولِنَا الْبَلَاغُ الْمُبِينُ (المائدة :٩٢)
وه فهرمانبهر و گوێ ڕایهڵی خوا بن وه فهرمانبهر و گوێ ڕایهڵی نێرراوهکهی بن و بترسن(ئاگاداربن) ئینجا ئهگهر ئێوه ڕوو وهرگێڕن و فهرمان بهری نهکهن ئهوا بزانن بێگومان ئهوهی که لهسهر نێردراوهکهی ئێمه بێ بهس ڕاگهیاندنی ڕوون و ئاشکرای ئایینهکهیه.
لَيْسَ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ جُنَاحٌ فِيمَا طَعِمُوا إِذَا مَا اتَّقَوْا وَآمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ ثُمَّ اتَّقَوْا وَآمَنُوا ثُمَّ اتَّقَوْا وَأَحْسَنُوا ۗ وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ (المائدة :٩٣)
نهبووه و نی یه لهسهر ئهوانهی که بڕوایان هێناوه وه کردهوه چاکهکانیان کردووه هیچ گوناهێك لهوهی خواردویانه (ئارهق و پارهی قومار پێش حهرام کردنیان) ئهگهر خۆیان پاراستبێ (لهو چهرخهدا لهوهی که حهرام بووه له سهریان) وه باوهڕدار بووبن و کردهوه چاکهکانیان کردبێ پاشان خۆیان پاراستبێ(لهوهی که حهرام کرابێ) و بڕواشیان ههبوبێت(بهوهی که هاتبێ له لایهن خواوه) پاشان بهردهوام بووبن لهسهر خۆ پارێزی و چاکهکانیشیان به چاکی کردبێ وه خوا ئهو چاکهکارانهی خۆش دهوێ.
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَيَبْلُوَنَّكُمُ اللَّهُ بِشَيْءٍ مِنَ الصَّيْدِ تَنَالُهُ أَيْدِيكُمْ وَرِمَاحُكُمْ لِيَعْلَمَ اللَّهُ مَنْ يَخَافُهُ بِالْغَيْبِ ۚ فَمَنِ اعْتَدَىٰ بَعْدَ ذَٰلِكَ فَلَهُ عَذَابٌ أَلِيمٌ (المائدة :٩٤)
ئهی ئهوانهی بڕواتان هێناوه سوێند بهخوا، خوا تاقیتان دهکاتهوه به ههندێك نێچیر که بهدهست دهیانگرن و به ڕمهکانتان ڕاویان دهکهن تا خوا دهری بخات کێ لێ ی دهترسێ به پهنهانی ئینجا ههرکهس دهست درێژی بکات دوای ئهو(ههواڵ پێدانه) ئهوه بۆی ههیه سزایهکی به ئازار.
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَقْتُلُوا الصَّيْدَ وَأَنْتُمْ حُرُمٌ ۚ وَمَنْ قَتَلَهُ مِنْكُمْ مُتَعَمِّدًا فَجَزَاءٌ مِثْلُ مَا قَتَلَ مِنَ النَّعَمِ يَحْكُمُ بِهِ ذَوَا عَدْلٍ مِنْكُمْ هَدْيًا بَالِغَ الْكَعْبَةِ أَوْ كَفَّارَةٌ طَعَامُ مَسَاكِينَ أَوْ عَدْلُ ذَٰلِكَ صِيَامًا لِيَذُوقَ وَبَالَ أَمْرِهِ ۗ عَفَا اللَّهُ عَمَّا سَلَفَ ۚ وَمَنْ عَادَ فَيَنْتَقِمُ اللَّهُ مِنْهُ ۗ وَاللَّهُ عَزِيزٌ ذُو انْتِقَامٍ (المائدة :٩٥)
ئهی ئهوانهی بڕواتان هێناوه نێچیر مهکوژن له کاتێکدا ئێوه له ئیحرامدان وه ئهوهتان به دهستی ئهنقهست بیکوژێ ئهوه له سهریهتی سهر بڕینی وێنهی ئهوهی که کوشتویهتی له ئاژهڵ و ماڵات ئهو بڕیاره بدهن(نێچیرهکه له بهرانبهر چ ئاژهڵێکدایه) دوو پیاوی موسوڵمانی چاك له خۆتان به شێوهی قوربانی بگاته کهعبه (و لهوێ بیکات به قوربانی) یان به ئهندازهی نرخی قوربانیهکه خۆراك بدات به چهند ههژارێ یان بهقهدهر ئهو خۆراك دانه ڕۆژوو بگرێت بۆ ئهوهی بچێژێ ئۆباڵی کارهکهی خوا خۆش بووه لهوهی که تێپهڕی و بهسهرچوو بهڵام ههرکهسێك بگهڕێتهوه(بۆ سهر ئهو کردهوهیه) ئهوا خوا تۆڵهی بهتینی لێ دهسێنێ وه خوا زاڵه و خاوهنی تۆڵهی بهتینه.
أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ وَلِلسَّيَّارَةِ ۖ وَحُرِّمَ عَلَيْكُمْ صَيْدُ الْبَرِّ مَا دُمْتُمْ حُرُمًا ۗ وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ (المائدة :٩٦)
ڕاو(ی نێچیر) و خواردهمهنی دهریایی حهڵاڵ کراوه بۆتان تا ئێوه و گهشتیارهکان سوودی لێ وهربگرن و ڕاو(نێچیر) ی کێوی و وشکایی یاساغ کراوه لێتان تا له ئیحرامدا بن له (بێ فهرمانی) ئهو خوایه بترسن که ههر بۆلای ئهو کۆ دهکرێنهوه(له ڕۆژی دوایی) دا.
۞ جَعَلَ اللَّهُ الْكَعْبَةَ الْبَيْتَ الْحَرَامَ قِيَامًا لِلنَّاسِ وَالشَّهْرَ الْحَرَامَ وَالْهَدْيَ وَالْقَلَائِدَ ۚ ذَٰلِكَ لِتَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَأَنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ (المائدة :٩٧)
خوا کهعبه که ( بیت الحرام) ه داناوه بههۆی ڕاوهستانی کاروباری دین و دنیای خهڵکی وه ههروهها مانگه یاساغهکان و قوربانیه دیاری نهکراوهکان و قوربانیه دیاری کراوهکان ئهوهش بۆ ئهوهی که بزانن بهڕاستی خوا ئهزانێ و به ئاگایه کهچی وا له ئاسمانهکان و زهوی دا وه بێگومان خوا به ههموو شتێ زانایه.
اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ وَأَنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ (المائدة :٩٨)
باش بزانن که بهڕاستی خوا تۆڵهی زۆر بهتینه(بۆ یاخیان) وه بهڕاستی خوا لێبوردهی میهرهبانه بۆ تهوبهکاران.
مَا عَلَى الرَّسُولِ إِلَّا الْبَلَاغُ ۗ وَاللَّهُ يَعْلَمُ مَا تُبْدُونَ وَمَا تَكْتُمُونَ (المائدة :٩٩)
نێردراوهکهی خوا هیچی لهسهر نی یه بێجگه له ڕاگهیاندن وه خوا دهزانێ بهوهی دهری دهخهن بهوهش دهیشارنهوه.
قُلْ لَا يَسْتَوِي الْخَبِيثُ وَالطَّيِّبُ وَلَوْ أَعْجَبَكَ كَثْرَةُ الْخَبِيثِ ۚ فَاتَّقُوا اللَّهَ يَا أُولِي الْأَلْبَابِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ (المائدة :١٠٠)
ئهی موحهممهد(صلی الله علیه وسلم) بڵێ پیس و پاك وهك یهك نین ههر چهند سهرسامت بکات زۆری پیسهکه کهواته له خوا بترسن ئهی خاوهنانی ژیری و هۆشمهندان تا ڕزگار ببن.
لهسهر هێڵ نییه








سوڕهتی المائدة ( 101 - كۆتایی)
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَسْأَلُوا عَنْ أَشْيَاءَ إِنْ تُبْدَ لَكُمْ تَسُؤْكُمْ وَإِنْ تَسْأَلُوا عَنْهَا حِينَ يُنَزَّلُ الْقُرْآنُ تُبْدَ لَكُمْ عَفَا اللَّهُ عَنْهَا ۗ وَاللَّهُ غَفُورٌ حَلِيمٌ (المائدة :١٠١)
ئهی ئهوانهی بڕواتان هێناوه پرسیار مهکهن له شتانێك ئهگهر ئاشکرا بکرێن بۆتان ناخۆش و خراپ دهبێت بۆتان وه ئهگهر پرسیار بکهن دهربارهیان کاتێ قورئان دهنێررێته خوارهوه، بۆتان ئاشکرا دهکرێ خوا بووردوه لهو پرسیارانهی لهوهوپێش وه خوا زۆر لێبوردهی لهسهر خۆ و هێدی یه.
قَدْ سَأَلَهَا قَوْمٌ مِنْ قَبْلِكُمْ ثُمَّ أَصْبَحُوا بِهَا كَافِرِينَ (المائدة :١٠٢)
بێگومان ئهو (جۆره) پرسیارانهیان کرد کۆمهڵێ پێش ئێوه پاشان بێ بڕوا بوون بههۆی ئهو پرسیارانهوه.
مَا جَعَلَ اللَّهُ مِنْ بَحِيرَةٍ وَلَا سَائِبَةٍ وَلَا وَصِيلَةٍ وَلَا حَامٍ ۙ وَلَٰكِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ ۖ وَأَكْثَرُهُمْ لَا يَعْقِلُونَ (المائدة :١٠٣)
خوا دای نهناوهو بڕیاری نهداوه (سوود وهر نهگرتن لهم چوار جۆره وشتره) بهحیره: (ووشترێك بوو پێنج سکی بکردایهو پێنجهم نێر بوایه، ئهو کاته گوێچکهیان لهت دهکرد و بهرهڵایان دهکرد) و سائیبه: (ووشترێك بوو که ده تا دوانزه سکی بکردایه ههموو مێینه بوایه) و، وهصیله: (ووشترێك بوو یهکهم و دووهم سکی مێینه بوایه) و حام: (ووشترێکی نێر بوو که له پشتی ئهو ده سك پهیدا ببوایه) بهڵام ئهوانهی بێ باوهڕ بوون درۆ بهدهم خواوه ههڵ دهبهستن و زۆربهیان ژیر نین واته نهزانن.
وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ تَعَالَوْا إِلَىٰ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ وَإِلَى الرَّسُولِ قَالُوا حَسْبُنَا مَا وَجَدْنَا عَلَيْهِ آبَاءَنَا ۚ أَوَلَوْ كَانَ آبَاؤُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ شَيْئًا وَلَا يَهْتَدُونَ (المائدة :١٠٤)
وه کاتێ که بووترێ پێ یان وهرن بۆ لای ئهو قورئانه که خوا ناردویهتیه خوارهوه و بۆ لای پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) دهڵێن بهسمانه ئهو (ئاینهی) که باوك و باپیرانمان لهسهری بوون ئایا (چاویان لێ دهکهن) ئهگهر له حاڵێکدا باو باپیرانیشیان هیچ شتێکیان نهزانیبێ و گومڕابووبن.
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ ۖ لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ ۚ إِلَى اللَّهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعًا فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ (المائدة :١٠٥)
ئهی ئهوانهی بڕواتان هێناوه هۆشتان به خۆتانهوه بێت زیانتان پێ ناگهیهنێ ئهوهی گومڕا بووه ئهگهر ئێوه لهسهر ڕێ ی ڕاست بن (بهرگری کردن لهخراپه بهشێکه له ڕێنموونی وهرگرتن) ههر بۆ لای خوایه گهڕانهوهی ههمووتان به گشتی ئینجا ههواڵتان پێ ئهدا به ههر کردهوهیهك که کردووتانه.
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا شَهَادَةُ بَيْنِكُمْ إِذَا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ حِينَ الْوَصِيَّةِ اثْنَانِ ذَوَا عَدْلٍ مِنْكُمْ أَوْ آخَرَانِ مِنْ غَيْرِكُمْ إِنْ أَنْتُمْ ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَأَصَابَتْكُمْ مُصِيبَةُ الْمَوْتِ ۚ تَحْبِسُونَهُمَا مِنْ بَعْدِ الصَّلَاةِ فَيُقْسِمَانِ بِاللَّهِ إِنِ ارْتَبْتُمْ لَا نَشْتَرِي بِهِ ثَمَنًا وَلَوْ كَانَ ذَا قُرْبَىٰ ۙ وَلَا نَكْتُمُ شَهَادَةَ اللَّهِ إِنَّا إِذًا لَمِنَ الْآثِمِينَ (المائدة :١٠٦)
ئهی ئهوانهی کهبڕواتان هێناوه شایهتی بدهن له نێوانتاندا کاتێ کهمردنی ههرکامتان نزیك بوویهوه لهکاتی وهسیهت کردنتاندا دوو کهسی دادپهروهر لهخۆتان(موسوڵمان بن) یان دووکهسی تر جگه لهخۆتان (کافربن) ئهگهر ئێوه بهسهفهر ڕۆشتبوون به وڵاتداو بهڵای مردنتان تووش هات (دوو شایهتهکه) ڕاگرن لهپاش نوێژ(ی عهسر) دهبێ سوێند بخۆن بهخوا ئهگهر گومانتان بوو(لهڕاستی و پاکی یان) ئێمه (سوێند خواردنمان) بهخوا ناگۆڕینهوه به هیچ نرخێك با شایهتی بۆ دراوهکه خزم و نزیکیش بێت وه شایهتی (دان بۆ) خوا ناشارینهوه بێگومان (ئهگهر شایهتی یهکهمان شاردهوه) کهواته بهڕاستی له گوناهباران دهبین.
فَإِنْ عُثِرَ عَلَىٰ أَنَّهُمَا اسْتَحَقَّا إِثْمًا فَآخَرَانِ يَقُومَانِ مَقَامَهُمَا مِنَ الَّذِينَ اسْتَحَقَّ عَلَيْهِمُ الْأَوْلَيَانِ فَيُقْسِمَانِ بِاللَّهِ لَشَهَادَتُنَا أَحَقُّ مِنْ شَهَادَتِهِمَا وَمَا اعْتَدَيْنَا إِنَّا إِذًا لَمِنَ الظَّالِمِينَ (المائدة :١٠٧)
ئینجا ئهگهر زانرا (پاش سوێند خواردنیان) بهوهی که ئهو دوو شایهته درۆیان کردووهو خۆیان تاوان بارکردووه ئهوه دووکهسی تر له شوێنی ئهواندا ههڵدهستن (به سوێند خواردن) لهوانهی کهشیاو و نزیکتربن (له مردووهکه) لهو دووانه ئینجا ههردووکیان سوێند بخۆن بهخوا کهبهڕاستی شایهتیهکهی ئێمه ڕاستتره له شایهتیهکهی ئهو دووانهی پێشوو، وه له ڕاستی لامان نهداوه(له سوێند خواردنهکهماندا) بێگومان( ئهگهر لا بدهین) ئهو کاته ئێمه له ستهمکاران دهبین .
ذَٰلِكَ أَدْنَىٰ أَنْ يَأْتُوا بِالشَّهَادَةِ عَلَىٰ وَجْهِهَا أَوْ يَخَافُوا أَنْ تُرَدَّ أَيْمَانٌ بَعْدَ أَيْمَانِهِمْ ۗ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاسْمَعُوا ۗ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَ (المائدة :١٠٨)
ئهو(جۆره شایهتی دانه) نزیکتره کهشایهتهکان ههڵسن بهشایهتیهکهیان بهشێوه ڕاستهکهی یا بترسن له ڕهدکردنهوهی سوێندهکان(بۆ خزمی نزیکی مردووهکه) دوای سوێند خواردنی ئهمان (واته بهدرۆ بخرێنهوه) بترسن لهخوا و خۆتان بپارێزن و گوێ ڕایهڵی فهرمانی خوا بن خوا ڕێنموونی کۆمهڵی لهسنوور دهرچوو ناکات.
۞ يَوْمَ يَجْمَعُ اللَّهُ الرُّسُلَ فَيَقُولُ مَاذَا أُجِبْتُمْ ۖ قَالُوا لَا عِلْمَ لَنَا ۖ إِنَّكَ أَنْتَ عَلَّامُ الْغُيُوبِ (المائدة :١٠٩)
لهڕۆژێك( بترسن) خوا ههموو پێغهمبهران کۆدهکاتهوه ئهوسا پێیان دهفهرموێ چ وهڵامێکتان درایهوه؟ دهڵێن هیچ زانیاری یهکمان نی یه بێگومان تهنها تۆ ئاگاداری ههموو نهێنیهکانیت.
إِذْ قَالَ اللَّهُ يَا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ اذْكُرْ نِعْمَتِي عَلَيْكَ وَعَلَىٰ وَالِدَتِكَ إِذْ أَيَّدْتُكَ بِرُوحِ الْقُدُسِ تُكَلِّمُ النَّاسَ فِي الْمَهْدِ وَكَهْلًا ۖ وَإِذْ عَلَّمْتُكَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَالتَّوْرَاةَ وَالْإِنْجِيلَ ۖ وَإِذْ تَخْلُقُ مِنَ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ بِإِذْنِي فَتَنْفُخُ فِيهَا فَتَكُونُ طَيْرًا بِإِذْنِي ۖ وَتُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ بِإِذْنِي ۖ وَإِذْ تُخْرِجُ الْمَوْتَىٰ بِإِذْنِي ۖ وَإِذْ كَفَفْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ عَنْكَ إِذْ جِئْتَهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ فَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْهُمْ إِنْ هَٰذَا إِلَّا سِحْرٌ مُبِينٌ (المائدة :١١٠)
بیر بکهرهوه کاتێ خوا به عیسای کوڕی مهریهمی فهرموو بیر بکهرهوه لهچاکه و بههرهی من بهسهر خۆت و دایکتهوه کاتێ که پشتیوانیم لێکردیت بهگیانی ههره پیرۆز(جوبرهئیل) کاتێ لهبێشکهدا بوویت و بهگهوهرییش قسهت لهگهڵ خهڵکیدا دهکرد وه کاتێکیش فێری کتێب (نووسین) و دروست کاری و تهورات و ئینجیلم کردیت وه بیر بکهرهوه کاتێ بهفهرمانی من لهقوڕ شتێکت له شێوهی باڵنده دروست دهکرد ،دهست بهجێ بهفهرمانی من ئهبوو به باڵنده وه بهفهرمانی من کوێری زکماك و بهڵهکیت چاك دهکردهوه ، وه کاتێ بهفهرمانی من مردووانت لهگۆڕ دهردههێنا بهزیندوو کراوهیی وه بیربکهرهوه کاتێ بهرگری نهوهکانی ئیسرائیلم کردلێت (بتکوژن) کاتێکیش موعجیزه ڕوونهکانت بۆ هێنان جا ئهوانهیان که بێ باوهڕ بوون وتیان بهڕاستی ئهمه هیچ نی یه جگه لهجادوویهکی ئاشکرا.
وَإِذْ أَوْحَيْتُ إِلَى الْحَوَارِيِّينَ أَنْ آمِنُوا بِي وَبِرَسُولِي قَالُوا آمَنَّا وَاشْهَدْ بِأَنَّنَا مُسْلِمُونَ (المائدة :١١١)
وه(بیر بکهرهوه) کاتێ خستمه دڵی هاوهڵه تایبهتی یهکانت که بڕوا بێنن به من و به پێغهمبهرهکهم(عیسا) ئهوانیش وتیان : ئهوا بڕوامان هێناو تۆش شایهت به که بێگومان ئێمه موسوڵمانین.
إِذْ قَالَ الْحَوَارِيُّونَ يَا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ هَلْ يَسْتَطِيعُ رَبُّكَ أَنْ يُنَزِّلَ عَلَيْنَا مَائِدَةً مِنَ السَّمَاءِ ۖ قَالَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ (المائدة :١١٢)
کاتێ حهواریهکان وتیان : ئهی عیسای کوڕی مهریهم ئایا پهروهردگاری تۆ دهتوانێ له ئاسمانهوه خوانێکمان بۆ بنێرێته خوارهوه (عیسا) وتی له خوا بترسن ئهگهر ئێوه باوهڕدارن.
قَالُوا نُرِيدُ أَنْ نَأْكُلَ مِنْهَا وَتَطْمَئِنَّ قُلُوبُنَا وَنَعْلَمَ أَنْ قَدْ صَدَقْتَنَا وَنَكُونَ عَلَيْهَا مِنَ الشَّاهِدِينَ (المائدة :١١٣)
حهواریهکان وتیان دهمانهوێ لێ ی بخۆین و دڵمان ئارام ببێ و دڵنیا بین (که پێغهمبهریت) وه بزانین که بێگومان ڕاستت لهگهڵ کردوین (لهوهی که پێت ڕاگهیاندین) ئێمهش ببین به شایهت لهسهری بۆ ئهوانهی ئاماده نین.
قَالَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ اللَّهُمَّ رَبَّنَا أَنْزِلْ عَلَيْنَا مَائِدَةً مِنَ السَّمَاءِ تَكُونُ لَنَا عِيدًا لِأَوَّلِنَا وَآخِرِنَا وَآيَةً مِنْكَ ۖ وَارْزُقْنَا وَأَنْتَ خَيْرُ الرَّازِقِينَ (المائدة :١١٤)
عیسای کوڕی مهریهم فهرمووی ئهی خوای پهروهردگارمان له ئاسمانهوه خوانێکمان بۆ بنێره خوارهوه تا ببێ به جهژن بۆ ئێستامان و نهوهکانی داهاتووشمان وه موعجیزه و بهڵگهیهك بێت لهلایهن تۆوه، وه ڕسق و ڕۆزیمان پێ ببهخشه چونکه تۆ باشترینی ههموو ڕۆزی دهرانی.
قَالَ اللَّهُ إِنِّي مُنَزِّلُهَا عَلَيْكُمْ ۖ فَمَنْ يَكْفُرْ بَعْدُ مِنْكُمْ فَإِنِّي أُعَذِّبُهُ عَذَابًا لَا أُعَذِّبُهُ أَحَدًا مِنَ الْعَالَمِينَ (المائدة :١١٥)
خوای گهوره فهرمووی : بهڕاستی من ئهو خوانه دهنێرمه خوارهوه بۆتان ئینجا ههر کهس له ئێوه بێ بڕواو نا سوپاس بێ لهپاش ئهوه، ئهوه بێگومان سزایهکی ئهدهم که سزای هیچ کهسی پێ نادهم له جیهانیان.
وَإِذْ قَالَ اللَّهُ يَا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ أَأَنْتَ قُلْتَ لِلنَّاسِ اتَّخِذُونِي وَأُمِّيَ إِلَٰهَيْنِ مِنْ دُونِ اللَّهِ ۖ قَالَ سُبْحَانَكَ مَا يَكُونُ لِي أَنْ أَقُولَ مَا لَيْسَ لِي بِحَقٍّ ۚ إِنْ كُنْتُ قُلْتُهُ فَقَدْ عَلِمْتَهُ ۚ تَعْلَمُ مَا فِي نَفْسِي وَلَا أَعْلَمُ مَا فِي نَفْسِكَ ۚ إِنَّكَ أَنْتَ عَلَّامُ الْغُيُوبِ (المائدة :١١٦)
وه(بیر بکهرهوه) کاتێ خوا دهفهرمووێ (له ڕۆژی دوایی دا) ئهی عیسای کوڕی مهریهم ئایا تۆ وتووته به خهڵکی که من و دایکم به دوو پهرستراو دابنێن (و بمان پهرستن) له جیاتی خوا ؟ (عیسا) وتی پاك و بێگهردی بۆ تۆ ئهی خوایه نابێ و ناگونجێ بۆ من شتێ بڵێم که بههیچ شێوهیهك مافی من نی یه ئهگهر من ئهو قسهیهم کردبێ ئهوه بهڕاستی تۆ ئاگات لێ یه چونکه تۆ ئهوهی له دڵم دایه دهیزانی بهڵام من نازانم و بێ ئاگام لهو نهێنیهی که لای تۆیه بهڕاستی تهنها تۆ زانای تهواوی به ههموو نهێنی یهك.
مَا قُلْتُ لَهُمْ إِلَّا مَا أَمَرْتَنِي بِهِ أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ رَبِّي وَرَبَّكُمْ ۚ وَكُنْتُ عَلَيْهِمْ شَهِيدًا مَا دُمْتُ فِيهِمْ ۖ فَلَمَّا تَوَفَّيْتَنِي كُنْتَ أَنْتَ الرَّقِيبَ عَلَيْهِمْ ۚ وَأَنْتَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ (المائدة :١١٧)
هیچم پێ نهوتوون بێجگه لهوه نهبێت که تۆ فهرمانت پێداوم که بهندایهتی خوا بکهن که پهروهردگاری من و ئێوهیشه و من شایهت و چاودێر بووم بهسهریانهوه تا له ناویاندا بووم ئینجا کاتێ تۆ منت بردهوه(و بهرزت کردمهوه بۆ ئاسمان) ههر خۆت چاودێر بووی بهسهریانهوه، وه خۆت ئاگادار و شایهتی بهسهر ههموو شتێکهوه.
إِنْ تُعَذِّبْهُمْ فَإِنَّهُمْ عِبَادُكَ ۖ وَإِنْ تَغْفِرْ لَهُمْ فَإِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ (المائدة :١١٨)
ئهگهر سزایان بدهیت، ئهوه بێگومان بهندهی خۆتن وه ئهگهر لێشیان خۆش ببی ئهوه بێگومان تهنها خۆتی به دهستهڵاتی کاردروست.
قَالَ اللَّهُ هَٰذَا يَوْمُ يَنْفَعُ الصَّادِقِينَ صِدْقُهُمْ ۚ لَهُمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا ۚ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ ۚ ذَٰلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ (المائدة :١١٩)
خوای گهوره فهرمووی : ئهمه ڕۆژێکه ڕاست بێژان ڕاستی یهکهیان کهڵکیان پێ دهگهیهنێ بهههشتانێکیان بۆ ههیه که ڕووبارهکان به ژێریاندا دهڕۆن ئهمێننهوه تیایدا به ههمیشهیی خوا ڕازی بووه لێیان و ئهوانیش له خوا ڕازی بوون ئهوهیه سهرکهوتنی زۆر گهوره.
لِلَّهِ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا فِيهِنَّ ۚ وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ (المائدة :١٢٠)
ههر بۆ خوایه خاوهندارێتی ئاسمانهکان و زهوی و ههرچیشیان تێدایه وه تهنها ئهو بهسهر ههموو شتێکدا به تواناو دهسهڵات داره.
كۆتایی سوڕهتی المائدة
لهسهر هێڵ نییه








سوڕهتی الأنعام
سوڕهتی الأنعام ( 1 - 21 )
بسم الله الرحمن الرحیم
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَجَعَلَ الظُّلُمَاتِ وَالنُّورَ ۖ ثُمَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِرَبِّهِمْ يَعْدِلُونَ (الأنعام :١)
ههموو سوپاس و ستایشێ ههر بۆئهو خوایهی ئاسمانهکان و زهوی دروستکردووه ، وهتاریکی یهکان و ڕووناکی داناوه ئینجا ئهوانهی بێ باوهڕبوون هاوتا و هاوبهش بۆ پهروهرگاریان بڕیار دهدهن.
هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ طِينٍ ثُمَّ قَضَىٰ أَجَلًا ۖ وَأَجَلٌ مُسَمًّى عِنْدَهُ ۖ ثُمَّ أَنْتُمْ تَمْتَرُونَ (الأنعام :٢)
خوا ئهو زاتهیه که ئێوهی لهقوڕ دروست کردووه پاشان کاتێکی دیاری کردووه(بۆ مردن) وه کاتێکی دیاری کراویش لای خوای گهوره دانراوه (بۆ قیامهت) کهچی دوا ئهوهش ئێوه به گومانن.
وَهُوَ اللَّهُ فِي السَّمَاوَاتِ وَفِي الْأَرْضِ ۖ يَعْلَمُ سِرَّكُمْ وَجَهْرَكُمْ وَيَعْلَمُ مَا تَكْسِبُونَ (الأنعام :٣)
وه تهنها ئهو خوایه (باڵا دهست و پهرستراوه) له ئاسمانهکان و له زهویدا نهێنی و ئاشکراتان دهزانێ و بهههموو کردهوهیهکیش که دهیکهن ئاگاداره.
وَمَا تَأْتِيهِمْ مِنْ آيَةٍ مِنْ آيَاتِ رَبِّهِمْ إِلَّا كَانُوا عَنْهَا مُعْرِضِينَ (الأنعام :٤)
وه ههر بهڵگهو نیشانهیهك لهبهڵگهو نیشانهکانی پهروهردگاریان بۆ بێت ئهوان ڕووی لێ وهردهگێڕن.
فَقَدْ كَذَّبُوا بِالْحَقِّ لَمَّا جَاءَهُمْ ۖ فَسَوْفَ يَأْتِيهِمْ أَنْبَاءُ مَا كَانُوا بِهِ يَسْتَهْزِئُونَ (الأنعام :٥)
بهڕاستی کاتێک قورئانیان بۆ هات بهدرۆیان دانا لهمهو پاش بۆیان دێت ههواڵی ئهو شتانهی که ئهوان گاڵتهیان پێ دهکرد.
أَلَمْ يَرَوْا كَمْ أَهْلَكْنَا مِنْ قَبْلِهِمْ مِنْ قَرْنٍ مَكَّنَّاهُمْ فِي الْأَرْضِ مَا لَمْ نُمَكِّنْ لَكُمْ وَأَرْسَلْنَا السَّمَاءَ عَلَيْهِمْ مِدْرَارًا وَجَعَلْنَا الْأَنْهَارَ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهِمْ فَأَهْلَكْنَاهُمْ بِذُنُوبِهِمْ وَأَنْشَأْنَا مِنْ بَعْدِهِمْ قَرْنًا آخَرِينَ (الأنعام :٦)
ئایا نهیان دیوه( نهیان زانیوه) له پێش ئهوانهوه چهند گهل و نهوهمان لهناو بردووه دهسهڵاتمان پێدا بوون لهزهویدا بهشێوهیهك که به ئێوهمان نهدابوو ، و بارانی پهیتا پهیتامان بهسهرا باراندن وه جۆگهو ڕووبارهکانمان وا لێ کرد بوو کهبه بن باغ و جێگاکانیاندا دهڕۆیشت لهناومان بردن به هۆی گوناههکانیانهوه، وهلهدوای ئهوان دروستمان کرد گهل و نهوهیهکی تر.
وَلَوْ نَزَّلْنَا عَلَيْكَ كِتَابًا فِي قِرْطَاسٍ فَلَمَسُوهُ بِأَيْدِيهِمْ لَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ هَٰذَا إِلَّا سِحْرٌ مُبِينٌ (الأنعام :٧)
وه ئهگهر نامهیهکی نوسراومان بناردایهته خوارهوه بۆت لهناو کاغهزێکدا بوایه و دهستیشیان لێ بدایه بێگومان ئهوانهی بێ باوهڕ بوون دهیان وت ئهمه تهنها جادوویهکی ئاشکرایه.
وَقَالُوا لَوْلَا أُنْزِلَ عَلَيْهِ مَلَكٌ ۖ وَلَوْ أَنْزَلْنَا مَلَكًا لَقُضِيَ الْأَمْرُ ثُمَّ لَا يُنْظَرُونَ (الأنعام :٨)
وه دهیان وت: بۆچی فریشتهیهك نهنێنرراوهته خوارهوه بۆسهری (بیبینین) ئهگهر فریشتهیهکمان بناردایهته خوارهوه بێگومان کار تهواو دهبوو(لهناو بردنیان جێ به جێ دهکرا) پاشان مۆڵهت نهئهدران.
وَلَوْ جَعَلْنَاهُ مَلَكًا لَجَعَلْنَاهُ رَجُلًا وَلَلَبَسْنَا عَلَيْهِمْ مَا يَلْبِسُونَ (الأنعام :٩)
ئهگهر ئهو(فروستادهیه) مان بکردایه به فریشتهیهك بێگومان دهمانگۆڕا به وێنهی پیاوێك(تا بیبینین و قسهی لهگهڵ بکهن) و بێگومان لێمان دهشێواندن وهك چۆن خۆیان له خۆیان دهشێواند یا دهمان کرده بهریان ئهو پۆشاکهی که خۆیان لهبهری دهکهن.
وَلَقَدِ اسْتُهْزِئَ بِرُسُلٍ مِنْ قَبْلِكَ فَحَاقَ بِالَّذِينَ سَخِرُوا مِنْهُمْ مَا كَانُوا بِهِ يَسْتَهْزِئُونَ (الأنعام :١٠)
سوێند بێ بێگومان گاڵته کراوه به پێغهمبهرانی پێش تۆ سهرئهنجام بۆ ئهوانهیان گاڵتهیان دهکرد دابهزی و دهوری دان تۆڵهی ئهوهی گاڵتهیان پێ دهکرد.
قُلْ سِيرُوا فِي الْأَرْضِ ثُمَّ انْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِينَ (الأنعام :١١)
ئهی موحهممهد(صلی الله علیه وسلم) بڵێ بڕۆن و بگهڕێن به زهوی دا پاشان سهرنج بدهن سهر ئهنجامی ئهوانهی بهڵگهکانی خوایان به درۆ دادهنا چۆن بووه.
قُلْ لِمَنْ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۖ قُلْ لِلَّهِ ۚ كَتَبَ عَلَىٰ نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ ۚ لَيَجْمَعَنَّكُمْ إِلَىٰ يَوْمِ الْقِيَامَةِ لَا رَيْبَ فِيهِ ۚ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ فَهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ (الأنعام :١٢)
ئهی موحهممهد(صلی الله علیه وسلم) بڵێ ئایا هی کێ یه ئهوهی له ئاسمانهکان و زهویدایه بڵێ تهنها بۆ خوایه که بهزهیی و میهرهبانی پێویستی کردوه له سهر خۆی سوێند بهخوا بێگومان کۆتان دهکاتهوه له ڕۆژی دوایی دا که هیچ گومان و دوو دڵی تێدا نی یه ئهوانهی خۆیان دۆڕاندووه ئهوه ئهوانن که بڕوا ناهێنن.
۞ وَلَهُ مَا سَكَنَ فِي اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ ۚ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ (الأنعام :١٣)
وه ههر بۆ خوایه ئهوهی ئارامی گرتووه له شهو و ڕۆژدا وه ههر ئهو بیسهری زانایه.
قُلْ أَغَيْرَ اللَّهِ أَتَّخِذُ وَلِيًّا فَاطِرِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَهُوَ يُطْعِمُ وَلَا يُطْعَمُ ۗ قُلْ إِنِّي أُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ أَوَّلَ مَنْ أَسْلَمَ ۖ وَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِينَ (الأنعام :١٤)
ئهی موحهممهد(صلی الله علیه وسلم) بڵێ ئایا ؟ بێجگه له خوا دۆست و پهرستراوێ تر بۆ خۆم دانێم ؟ که ئهو بهدیهێنهری ئاسمانهکان و زهوی یه ئهو خوایه ڕۆزی دهدات و ڕۆزی پێ نادرێ بڵێ بهڕاستی من فهرمانم پێ دراوه که یهکهم کهس بم مل کهچ کهم (بۆ فهرمانی خوا) وه (فهرمانم پێ دراوه که تۆ) ههرگیز له هاوبهش بڕیاردهران مهبه.
قُلْ إِنِّي أَخَافُ إِنْ عَصَيْتُ رَبِّي عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ (الأنعام :١٥)
پێیان بڵێ : بێگومان من دهترسم ئهگهر سهرپێچی له فهرمانی پهروهردگارم بکهم له سزای ڕۆژێکی گهوره.
مَنْ يُصْرَفْ عَنْهُ يَوْمَئِذٍ فَقَدْ رَحِمَهُ ۚ وَذَٰلِكَ الْفَوْزُ الْمُبِينُ (الأنعام :١٦)
ههر کهس ئهو سزایهی لێ لادرێ لهو ڕۆژهدا ئهوه بێگومان خوا بهزهیی پێیدا هاتۆتهوه و ئهوهیه سهرکهوتنی ئاشکراو تهواو.
وَإِنْ يَمْسَسْكَ اللَّهُ بِضُرٍّ فَلَا كَاشِفَ لَهُ إِلَّا هُوَ ۖ وَإِنْ يَمْسَسْكَ بِخَيْرٍ فَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ (الأنعام :١٧)
وه ئهگهر خوا دووچاری بهڵاو زیانێکت بکات ئهوه جگه ئهو(خوا) کهس نی یه بتوانێ لایبات وه ئهگهر خێر و خۆشیهکت پێ بگهیهنێ ئهو(خوا) دهسهڵاتداره بهسهر ههموو شتێکدا.
وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ ۚ وَهُوَ الْحَكِيمُ الْخَبِيرُ (الأنعام :١٨)
وه ههر ئهوه دهست ڕۆیشتوو بهسهر بهندهکانیدا ههر ئهویش کاردروستی ئاگاداره.
قُلْ أَيُّ شَيْءٍ أَكْبَرُ شَهَادَةً ۖ قُلِ اللَّهُ ۖ شَهِيدٌ بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ ۚ وَأُوحِيَ إِلَيَّ هَٰذَا الْقُرْآنُ لِأُنْذِرَكُمْ بِهِ وَمَنْ بَلَغَ ۚ أَئِنَّكُمْ لَتَشْهَدُونَ أَنَّ مَعَ اللَّهِ آلِهَةً أُخْرَىٰ ۚ قُلْ لَا أَشْهَدُ ۚ قُلْ إِنَّمَا هُوَ إِلَٰهٌ وَاحِدٌ وَإِنَّنِي بَرِيءٌ مِمَّا تُشْرِكُونَ (الأنعام :١٩)
ئهی موحهممهد(صلی الله علیه وسلم) بڵێ : شایهتی دانی کێ له ههموو شایهتی دانێك گهورهتره (لهسهر پێغهمبهرێتی من) بڵێ : خوا گهورهترین شایهته له نێوان من و ئێوهدا وه ئهم قورئانه سرووش کراوه بۆ من بۆ ئهوهی ئێوهی پێ بترسێنم و ههر کهسێکی کهش که پێ ی دهگات ئایا بهڕاستی ئێوه شایهتی ئهدهن به دڵنیاییهوه که لهگهڵ خوادا چهند پهرستراوێکی تر ههبێ ؟ ! بڵێ : من شایهتی (وا ناڕهوا) نادهم بڵێ : بێگومان ههر ئهو پهرستراوی تاك و تهنهایه وه بهڕاستی من بهریم لهوهی که ئێوه دهیکهنه هاوبهش بۆ خوا.
الَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَعْرِفُونَهُ كَمَا يَعْرِفُونَ أَبْنَاءَهُمُ ۘ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ فَهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ (الأنعام :٢٠)
ئهوانهی که نامهمان پێ بهخشین ئهم پێغهمبهره دهناسن(که پێغهمبهری خوایه بههۆی باسکردنی نیشانهکانی له تهورات و ئینجیل دا) وهك چۆن کوڕهکانیان ئهناسن ئهوانهی خۆیان دۆڕاندووه ئهوه ئهوانن بڕوا ناهێنن.
لهسهر هێڵ نییه








سوڕهتی الأنعام (21-41)
وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَىٰ عَلَى اللَّهِ كَذِبًا أَوْ كَذَّبَ بِآيَاتِهِ ۗ إِنَّهُ لَا يُفْلِحُ الظَّالِمُونَ (الأنعام :٢١)
کێ ستهم کارتره لهو کهسهی درۆ ههڵبهستێ بهدهم خواوه یا بێ باوهڕ بووبێ به ئایهتهکانی(بهڵگهکانی) خوا بهڕاستی ستهم کاران ڕزگار نابن.
وَيَوْمَ نَحْشُرُهُمْ جَمِيعًا ثُمَّ نَقُولُ لِلَّذِينَ أَشْرَكُوا أَيْنَ شُرَكَاؤُكُمُ الَّذِينَ كُنْتُمْ تَزْعُمُونَ (الأنعام :٢٢)
وه ڕۆژێ ههموویان کۆ دهکهینهوه (له قیامهتدا) پاشان ئهڵێین بهوانهی هاوهڵیان بۆ خوا دانابوو کوان ئهو هاوهڵانهی که به خهیاڵی خۆتان به هاوهڵی خواتان دانابوون.
ثُمَّ لَمْ تَكُنْ فِتْنَتُهُمْ إِلَّا أَنْ قَالُوا وَاللَّهِ رَبِّنَا مَا كُنَّا مُشْرِكِينَ (الأنعام :٢٣)
پاشان بههانهیان هیچ نهبوو بێجگه لهوهی که وتیان سوێند به خوای پهروهردگارمان ئێمه بههیچ جۆر هاوبهش دانهر نه بووین بۆ خوا.
انْظُرْ كَيْفَ كَذَبُوا عَلَىٰ أَنْفُسِهِمْ ۚ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَفْتَرُونَ (الأنعام :٢٤)
سهیرکه چۆن درۆ له دژی خۆشیان دهکهن و لێیان ون بوون ئهو بتانهی خۆیان به درۆ ههڵیان بهستبوون.
وَمِنْهُمْ مَنْ يَسْتَمِعُ إِلَيْكَ ۖ وَجَعَلْنَا عَلَىٰ قُلُوبِهِمْ أَكِنَّةً أَنْ يَفْقَهُوهُ وَفِي آذَانِهِمْ وَقْرًا ۚ وَإِنْ يَرَوْا كُلَّ آيَةٍ لَا يُؤْمِنُوا بِهَا ۚ حَتَّىٰ إِذَا جَاءُوكَ يُجَادِلُونَكَ يَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ هَٰذَا إِلَّا أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ (الأنعام :٢٥)
وه لهو (کافرانه) کهسانێ ههیه که گوێت بۆ دهگرن که قورئان دهخوێنی بهڵام ئێمه چهند پهردهیهکمان داوه بهسهر دڵهکانیاندا بۆ ئهوهی تێ ی نهگهن وه کهڕی و گوێ گرانیمان خستۆته ناو گوێچکهیانهوه وه ئهگهر ههموو بهڵگه و نیشانهیهکی ڕوون ببینن بڕوای پێ ناهێنن تا ئهو ڕادهیه کاتێ بێن بۆ لات دهمه دهمێ و بهربهرهکانیت لهگهڵ دهکهن ئهوانهی بێ باوهڕن ئهڵێن ئهم قورئانه هیچ نی یه بێجگه له ئهفسانهی پێشینان.
وَهُمْ يَنْهَوْنَ عَنْهُ وَيَنْأَوْنَ عَنْهُ ۖ وَإِنْ يُهْلِكُونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ وَمَا يَشْعُرُونَ (الأنعام :٢٦)
ئهوان بهرگری (خهڵك) ئهکهن لهو (قورئانه) و خۆشیان لێ ی دوور دهکهنهوه هیچ کهسیش له ناو نابهن خۆیان نهبێ و ههستیش ناکهن.
وَلَوْ تَرَىٰ إِذْ وُقِفُوا عَلَى النَّارِ فَقَالُوا يَا لَيْتَنَا نُرَدُّ وَلَا نُكَذِّبَ بِآيَاتِ رَبِّنَا وَنَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ (الأنعام :٢٧)
وه ئهگهر بیان بینیت کاتێك که لهسهر قهراغی دۆزهخ وهستێنراوون که دهڵێن خۆزگه دهگهڕێنراینهوه بۆ دنیا و بهڵگهکانی پهروهردگارمان به درۆ نهدهزانی وه له بڕواداران ئهبووین.
بَلْ بَدَا لَهُمْ مَا كَانُوا يُخْفُونَ مِنْ قَبْلُ ۖ وَلَوْ رُدُّوا لَعَادُوا لِمَا نُهُوا عَنْهُ وَإِنَّهُمْ لَكَاذِبُونَ (الأنعام :٢٨)
نهخێر بهڕاستیان نی یه بهڵکو ئهوهی که لهوهو پێش دهیان شاردهوه بۆیان دهرکهوتووه وه ئهگهر بگهڕێنرێنهوه (بۆ دنیا) بێگومان دووباره دهگهڕێنهوه بۆ ئهو کارانهی که لێیان قهدهغه کرابوو وه بهڕاستی ئهوانه درۆزنن.
وَقَالُوا إِنْ هِيَ إِلَّا حَيَاتُنَا الدُّنْيَا وَمَا نَحْنُ بِمَبْعُوثِينَ (الأنعام :٢٩)
وه وتیان بهڕاستی ههر ئهم ژیانه (ی دنیا) مانه و ئێمه زیندوو ناکرێینهوه.
وَلَوْ تَرَىٰ إِذْ وُقِفُوا عَلَىٰ رَبِّهِمْ ۚ قَالَ أَلَيْسَ هَٰذَا بِالْحَقِّ ۚ قَالُوا بَلَىٰ وَرَبِّنَا ۚ قَالَ فَذُوقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ (الأنعام :٣٠)
وه ئهگهر ئهوانه دهبینی ئهو کاتهی که له حزووری پهروهردگاریاندا وهستێنراوون(پهروهردگار) دهفهرموێ ئایا ئهمه ڕاست نی یه ؟ ئهڵێن : بهڵێ ڕاسته سوێند به پهروهردگارمان دهفهرموێ دهی بچهژن ئهو سزایه بههۆی ئهوهی که بڕواتان نههێناوه (ئینکارتان) دهکرد.
قَدْ خَسِرَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِلِقَاءِ اللَّهِ ۖ حَتَّىٰ إِذَا جَاءَتْهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً قَالُوا يَا حَسْرَتَنَا عَلَىٰ مَا فَرَّطْنَا فِيهَا وَهُمْ يَحْمِلُونَ أَوْزَارَهُمْ عَلَىٰ ظُهُورِهِمْ ۚ أَلَا سَاءَ مَا يَزِرُونَ (الأنعام :٣١)
بهڕاستی ئهوانهی که دیداری پهروهردگاریان به درۆ دهزانی زهرهریان کرد ههتا کاتێ له ناکاو ڕۆژی دوایی یان بهسهردا دێت ئهڵێن ئای داخ و پهشیمانی سهخت بۆ ئێمه چهند کهم تهرخهمیمان کرد له دنیادا و لهدهستمان چوو له کاتێکدا تاوانهکانیان ههڵگرتووه به کۆڵیانهوهیه ئای چهند بهدو خراپه ئهو بارهگرانهی ههڵی دهگرن.
وَمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا إِلَّا لَعِبٌ وَلَهْوٌ ۖ وَلَلدَّارُ الْآخِرَةُ خَيْرٌ لِلَّذِينَ يَتَّقُونَ ۗ أَفَلَا تَعْقِلُونَ (الأنعام :٣٢)
وه ژیانی دنیا هیچ نی یه بێجگه گاڵته و سهرقاڵیی نهبێ وه بێگومان ماڵی دوا ڕۆژ چاکتره بۆ ئهوانهی خۆیان دهپارێزن و له خوا دهترسن دهی ئایا بۆ ژیر نابن.
قَدْ نَعْلَمُ إِنَّهُ لَيَحْزُنُكَ الَّذِي يَقُولُونَ ۖ فَإِنَّهُمْ لَا يُكَذِّبُونَكَ وَلَٰكِنَّ الظَّالِمِينَ بِآيَاتِ اللَّهِ يَجْحَدُونَ (الأنعام :٣٣)
بهڕاستی ئێمه دهزانین که بێگومان ئهوهی که ئهوان دهیڵێن غهمبارت دهکات بهڵام بێگومان ئهوان تۆ بهدرۆزن دانانێن بهڵکو ئهو ستهم کارانه ئایهتهکانی خوا ئینکار دهکهن.
وَلَقَدْ كُذِّبَتْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِكَ فَصَبَرُوا عَلَىٰ مَا كُذِّبُوا وَأُوذُوا حَتَّىٰ أَتَاهُمْ نَصْرُنَا ۚ وَلَا مُبَدِّلَ لِكَلِمَاتِ اللَّهِ ۚ وَلَقَدْ جَاءَكَ مِنْ نَبَإِ الْمُرْسَلِينَ (الأنعام :٣٤)
سوێند بهخوا بێگومان پێغهمبهرانی پێش تۆش (ئهی موحهممهد(صلی الله علیه وسلم)) باوهڕیان پێ نهکراوه بهڵام ئارامیان گرت لهسهر ئهو باوهڕ پێ نهکرانهیان وه ئهزیهت و ئازار دران تا یارمهتی و سهرخستنی ئێمهیان بۆ هات وه فهرمانهکانی(بهڵێنهکانی) خوا بههیچ کهسێك ناگۆڕ درێ سوێند بێت بێگومان ههواڵی ههندێ لهو پێغهمبهرانهت بۆ هاتووه.
وَإِنْ كَانَ كَبُرَ عَلَيْكَ إِعْرَاضُهُمْ فَإِنِ اسْتَطَعْتَ أَنْ تَبْتَغِيَ نَفَقًا فِي الْأَرْضِ أَوْ سُلَّمًا فِي السَّمَاءِ فَتَأْتِيَهُمْ بِآيَةٍ ۚ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ لَجَمَعَهُمْ عَلَى الْهُدَىٰ ۚ فَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْجَاهِلِينَ (الأنعام :٣٥)
خۆ ههرچهند ڕوو وهرگێڕانی ئهوانه سهخت و گرانه له سهرت جا ئهگهر توانیت به ناخی زهوی دا تونێلێك لێ دهیت یان پهیژهیهك بۆ ئاسمان دانێیت بههۆیهوه بهڵگهیهکیان بۆ بهێنی وه ئهگهر خوا بیویستایه ئهوانهی کۆدهکردهوه لهسهر ڕێنموونی و بڕوا هێنان کهواته ههرگیز لهوانه مهبه که نهزانن.
۞ إِنَّمَا يَسْتَجِيبُ الَّذِينَ يَسْمَعُونَ ۘ وَالْمَوْتَىٰ يَبْعَثُهُمُ اللَّهُ ثُمَّ إِلَيْهِ يُرْجَعُونَ (الأنعام :٣٦)
بهڕاستی تهنها ئهوانه وهڵامی تۆ ئهدهنهوه که (بهدڵ) ئهبیستن مردووهکانیش (ئهوانهی باوهڕ ناهێنن) خوا زیندوویان دهکاتهوه پاشان ههر بۆ لای خۆی دهگهڕێنهوه.
وَقَالُوا لَوْلَا نُزِّلَ عَلَيْهِ آيَةٌ مِنْ رَبِّهِ ۚ قُلْ إِنَّ اللَّهَ قَادِرٌ عَلَىٰ أَنْ يُنَزِّلَ آيَةً وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ (الأنعام :٣٧)
وتیان بۆچی له لایهن پهروهردگاریهوه موعجیزهیهکی بۆ نههاتۆته خوارهوه بڵێ بێگومان خوا به توانایه که بهڵگه و نیشانهیهك بهێنێته خوارهوه بهڵام زۆربهیان نازانن.
وَمَا مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَلَا طَائِرٍ يَطِيرُ بِجَنَاحَيْهِ إِلَّا أُمَمٌ أَمْثَالُكُمْ ۚ مَا فَرَّطْنَا فِي الْكِتَابِ مِنْ شَيْءٍ ۚ ثُمَّ إِلَىٰ رَبِّهِمْ يُحْشَرُونَ (الأنعام :٣٨)
هیچ گهڕۆکێکی گیانلهبهر نی یه له زهوی دا وه هیچ باڵندهیهك نی یه که دهفڕێ به ههردوو باڵهکهی مهگهر ئومهتانێکن وهك ئێوه هیچ شتێکمان فهرامۆش نهکردووه لهم کتێبهدا (لوح المحفوظ یا قورئان دا) پاشان ئهوانه (له ڕۆژی دوایی دا) لای پهروهردگاریان کۆدهکرێنهوه.
وَالَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا صُمٌّ وَبُكْمٌ فِي الظُّلُمَاتِ ۗ مَنْ يَشَإِ اللَّهُ يُضْلِلْهُ وَمَنْ يَشَأْ يَجْعَلْهُ عَلَىٰ صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ (الأنعام :٣٩)
وه ئهوانهی بێ باوهڕ بوون به بهڵگهکانی ئێمه کهڕ و لاڵن لهناو تاریکیهکاندان ههر کهس خوا بیهوێ گومڕای دهکات ههر کهسیش خوا بیهوێ دهیخاته سهر ڕێگای ڕاست.
قُلْ أَرَأَيْتَكُمْ إِنْ أَتَاكُمْ عَذَابُ اللَّهِ أَوْ أَتَتْكُمُ السَّاعَةُ أَغَيْرَ اللَّهِ تَدْعُونَ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ (الأنعام :٤٠)
ئهی موحهممهد(صلی الله علیه وسلم) بڵێ ههواڵم پێ بدهن ئهگهر سزای خواتان بۆ بێت یان ڕۆژی دوایی یهخهتان بگرێت ئایا هاوار دهکهنه هیچ شتێك بێجگهله خوا ئهگهر ئێوه ڕاستگۆن.
لهسهر هێڵ نییه








سوڕهتی الأنعام (41-61)
بَلْ إِيَّاهُ تَدْعُونَ فَيَكْشِفُ مَا تَدْعُونَ إِلَيْهِ إِنْ شَاءَ وَتَنْسَوْنَ مَا تُشْرِكُونَ (الأنعام :٤١)
نهء بهڵکو تهنها بانگ و هاوار لهخوا دهکهن ئینجا ئهویش ئهگهر ویستی ئهوهی هاواری (له دهست) ئهکهن نایهێڵێ و ئهو شتانهتان له بیر دهچێتهوه که دهتانکردن به هاوبهش بۆ خوا.
وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا إِلَىٰ أُمَمٍ مِنْ قَبْلِكَ فَأَخَذْنَاهُمْ بِالْبَأْسَاءِ وَالضَّرَّاءِ لَعَلَّهُمْ يَتَضَرَّعُونَ (الأنعام :٤٢)
سوێند بێت بێگومان ئێمه پێغهمبهرانمان نارد بۆ گهلانی پێش تۆ (ئهی موحهممهد(صلی الله علیه وسلم)) وه تووشی نهبوونی و ههژاری وه نهخۆشی و ترس و ناڕهحهتیمان کردن بۆ ئهوهی بگهڕێنهوه و پهشیمانی دهرببڕن (کزی) بنوێنن.
فَلَوْلَا إِذْ جَاءَهُمْ بَأْسُنَا تَضَرَّعُوا وَلَٰكِنْ قَسَتْ قُلُوبُهُمْ وَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطَانُ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ (الأنعام :٤٣)
دهی بۆ نه پاڕانهوه کاتێك سزای ئێمهیان بۆ هات ؟ بهڵام دڵیان ڕهق بوو وه شهیتان ئهو کردهوه خراپانهی بۆ ڕازاندبوونهوه که دهیانکرد.
فَلَمَّا نَسُوا مَا ذُكِّرُوا بِهِ فَتَحْنَا عَلَيْهِمْ أَبْوَابَ كُلِّ شَيْءٍ حَتَّىٰ إِذَا فَرِحُوا بِمَا أُوتُوا أَخَذْنَاهُمْ بَغْتَةً فَإِذَا هُمْ مُبْلِسُونَ (الأنعام :٤٤)
جا کاتێ له بیریان چویهوه ئهوهی که پێ ی ئامۆژگاری کران، دهرگای ههموو شتێکمان لهسهر کردنهوه تا کاتێ دڵخۆش بوون بهوهی پێ یان درابوو له ناکاودا تۆڵهمان لێ سهندن ئیتر ئهوانیش نائومێد و سهرگهردان بوون.
فَقُطِعَ دَابِرُ الْقَوْمِ الَّذِينَ ظَلَمُوا ۚ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ (الأنعام :٤٥)
ئینجا ئهو گهلهی که ستهمیان کرد دوا بڕاو کران و ههموو سوپاس و ستایشێ ههر بۆ خوای پهروهردگاری جیهانیانه.
قُلْ أَرَأَيْتُمْ إِنْ أَخَذَ اللَّهُ سَمْعَكُمْ وَأَبْصَارَكُمْ وَخَتَمَ عَلَىٰ قُلُوبِكُمْ مَنْ إِلَٰهٌ غَيْرُ اللَّهِ يَأْتِيكُمْ بِهِ ۗ انْظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ الْآيَاتِ ثُمَّ هُمْ يَصْدِفُونَ (الأنعام :٤٦)
ئهی موحهممهد(صلی الله علیه وسلم) بڵێ پێم بڵێن ئهگهر خوا ههستی بیستن و بینینتان لێ بسهنێتهوه مۆریش بنێ بهسهر دڵهکانتاندا چ پهرستراوێك ههیه بێجگه خوا بۆتان بهێنێتهوه تهماشا بکه چۆن بهڵگهکان دهگۆڕێن و چهند بارهیان دهکهینهوه پاشان ئهوان پشتی تێ دهکهن و ڕوو وهردهگێڕن.
قُلْ أَرَأَيْتَكُمْ إِنْ أَتَاكُمْ عَذَابُ اللَّهِ بَغْتَةً أَوْ جَهْرَةً هَلْ يُهْلَكُ إِلَّا الْقَوْمُ الظَّالِمُونَ (الأنعام :٤٧)
ئهی موحهممهد(صلی الله علیه وسلم) بڵێ پێم بڵێن ئهگهر سزای خوا له ناکاودا یا به ئاشکرا بێت بۆتان ئایا لهناو دهبرێ (به سزای خوایی) بێجگه له کۆمهڵی ستهم کاران ؟ .
وَمَا نُرْسِلُ الْمُرْسَلِينَ إِلَّا مُبَشِّرِينَ وَمُنْذِرِينَ ۖ فَمَنْ آمَنَ وَأَصْلَحَ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ (الأنعام :٤٨)
وه نێرراوهکانمان نه ناردووه مهگهر به موژدهدهر و ترسێنهر جا ههر کهس بڕوای هێناو کردهوهی چاکی کرد ئهوه هیچ مهترسی یهکیان لهسهر نابێ و غهمباریش نابن.
وَالَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا يَمَسُّهُمُ الْعَذَابُ بِمَا كَانُوا يَفْسُقُونَ (الأنعام :٤٩)
ئهوانهیش بێ بڕوا بوون به بهڵگهکانی ئێمه بههۆی دهرچوونیان له سنووری (ی فهرمانی خوا) سزایان لێ دهکهوێ و دهیانگرێ.
قُلْ لَا أَقُولُ لَكُمْ عِنْدِي خَزَائِنُ اللَّهِ وَلَا أَعْلَمُ الْغَيْبَ وَلَا أَقُولُ لَكُمْ إِنِّي مَلَكٌ ۖ إِنْ أَتَّبِعُ إِلَّا مَا يُوحَىٰ إِلَيَّ ۚ قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الْأَعْمَىٰ وَالْبَصِيرُ ۚ أَفَلَا تَتَفَكَّرُونَ (الأنعام :٥٠)
ئهی موحهممهد(صلی الله علیه وسلم) بڵێ من پێتان ناڵێم خهزێنهکانی خوا لای منه وه شتی نهێنیش نازانم وه پێتان ناڵێم بێگومان من فریشتهم شوێنی هیچ ناکهوم ئهوه نهبێ سرووش و نیگا کراوه بۆم بڵێ ئایا کوێر و بینا یهکسانن ؟ دهی ئایا بۆ بیرناکهنهوه ؟.
وَأَنْذِرْ بِهِ الَّذِينَ يَخَافُونَ أَنْ يُحْشَرُوا إِلَىٰ رَبِّهِمْ ۙ لَيْسَ لَهُمْ مِنْ دُونِهِ وَلِيٌّ وَلَا شَفِيعٌ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ (الأنعام :٥١)
بهم قورئانه بترسێنه ئهوانهی دهترسن(لهوهی که) کۆبکرێنهوه لای پهروهردگاریان له کاتێکدا بێجگه له خوا هیچ یارمهتیدهر و تکا کارێکیان نی یه بهڵکو بترسن و خۆیان بپارێزن.
وَلَا تَطْرُدِ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِيِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُ ۖ مَا عَلَيْكَ مِنْ حِسَابِهِمْ مِنْ شَيْءٍ وَمَا مِنْ حِسَابِكَ عَلَيْهِمْ مِنْ شَيْءٍ فَتَطْرُدَهُمْ فَتَكُونَ مِنَ الظَّالِمِينَ (الأنعام :٥٢)
وه ئهوانه دهرنهکهیت که پهروهردگاریان دهپهرستن( و هاواری لێ دهکهن) به بهیانیان و ئێواراندا (ڕهزامهندی) خوایان دهوێ و لێپرسینهوهی هیچ شتێکیان لهسهر تۆ نی یه وه لێپرسینهوهی هیچ شتێکی تۆش لهسهر ئهوان نی یه جا ئهگهر دهریانکهیت (دوریان خهیتهوه) ئهوه له ستهم کاران دهبیت.
وَكَذَٰلِكَ فَتَنَّا بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لِيَقُولُوا أَهَٰؤُلَاءِ مَنَّ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنْ بَيْنِنَا ۗ أَلَيْسَ اللَّهُ بِأَعْلَمَ بِالشَّاكِرِينَ (الأنعام :٥٣)
وه بهو جۆره ههندێکیانمان به ههندێکی تریان تاقی کردهوه بۆ ئهوهی بڵێن ئایا ئهوانه خوا ڕێز و بههرهی پێ بهخشیوون له ناو ئێمهدا ؟ ئایا خوا له ههموو کهس زاناتر نی یه بهوانهی شوکرانه بژێرن ؟ .
وَإِذَا جَاءَكَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِآيَاتِنَا فَقُلْ سَلَامٌ عَلَيْكُمْ ۖ كَتَبَ رَبُّكُمْ عَلَىٰ نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ ۖ أَنَّهُ مَنْ عَمِلَ مِنْكُمْ سُوءًا بِجَهَالَةٍ ثُمَّ تَابَ مِنْ بَعْدِهِ وَأَصْلَحَ فَأَنَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ (الأنعام :٥٤)
وه کاتێ ئهوانهی که بڕوایان ههیه به ئایهتهکانی ئێمه هاتن بۆ لات ئهوه پێیان بڵێ سڵاوتان لێ بێ پهروهردگارتان بهزهیی و میهرهبانی لهسهر خۆی پێویست کردووه بێگومان ههر کهس له ئێوه کارێکی خراپ بکات به نهزانی پاشان بگهڕێتهوه و تهوبه بکات و خۆی چاك بکات ئهوه بهڕاستی خوا لێبوردهی به بهزهیی یه.
وَكَذَٰلِكَ نُفَصِّلُ الْآيَاتِ وَلِتَسْتَبِينَ سَبِيلُ الْمُجْرِمِينَ (الأنعام :٥٥)
ئا بهو جۆره ئایهتهکان ڕوون دهکهینهوه بۆ ئهوهی ڕێگای تاوانباران ڕوون بێتهوه.
قُلْ إِنِّي نُهِيتُ أَنْ أَعْبُدَ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ ۚ قُلْ لَا أَتَّبِعُ أَهْوَاءَكُمْ ۙ قَدْ ضَلَلْتُ إِذًا وَمَا أَنَا مِنَ الْمُهْتَدِينَ (الأنعام :٥٦)
بڵێ : بێگومان من بهرگری کراوم لهوهی که بهندایهتی بکهم بۆ ئهوانهی ئێوه هاواریان لێ دهکهن و دهیان پهرستن بێجگه لهخوا بڵێ من شوێنی ئارهزووهکانی ئێوه نا کهوم ئهگهر وا بکهم بێگومان من گومڕا دهبم وه له ڕیزی ئهو کهسانهدا نابم که ڕێنموونیان وهرگرتووه.
قُلْ إِنِّي عَلَىٰ بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّي وَكَذَّبْتُمْ بِهِ ۚ مَا عِنْدِي مَا تَسْتَعْجِلُونَ بِهِ ۚ إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ ۖ يَقُصُّ الْحَقَّ ۖ وَهُوَ خَيْرُ الْفَاصِلِينَ (الأنعام :٥٧)
بڵێ بێگومان من بهڵگهیهکی ئاشکرام له لایهن پهروهردگارمهوه ههیه کهچی ئێوه بڕواتان پێ نههێنا ئهو (سزای) ئێوه پهلهی هاتنی دهکهن به دهست من نی یه فهرمان ڕهوایی تهنها بۆ خوایه حهق و ڕاستی باسی دهکات وه ئهو چاکترینی بڕیاردهر و جیاکهرهوهیه.
قُلْ لَوْ أَنَّ عِنْدِي مَا تَسْتَعْجِلُونَ بِهِ لَقُضِيَ الْأَمْرُ بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ ۗ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِالظَّالِمِينَ (الأنعام :٥٨)
بڵێ ئهگهر لام بوایه ئهوهی ئێوه پهله دهکهن له هاتنی ئهوا کاری نێوان من و ئێوه کۆتایی پێ دههێنرا وه خوا چاك ئاگاداره به ستهم کاران.
۞ وَعِنْدَهُ مَفَاتِحُ الْغَيْبِ لَا يَعْلَمُهَا إِلَّا هُوَ ۚ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ ۚ وَمَا تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَةٍ إِلَّا يَعْلَمُهَا وَلَا حَبَّةٍ فِي ظُلُمَاتِ الْأَرْضِ وَلَا رَطْبٍ وَلَا يَابِسٍ إِلَّا فِي كِتَابٍ مُبِينٍ (الأنعام :٥٩)
وه کلیلی ههموو نهێنی یهکان ههر لای خوایه کهس نایانزانێ بێجگه ئهو (خوا) وه (خوا) دهزانێ چی له وشکانی و دهریادا ههیه وه ههر گهڵایهك بکهوێته خوارهوه خوا پێ ی دهزانێ و ههر دانهوێڵهیهك له تاریکی یهکانی زهوی دا بێت و ههر تهڕو وشکێك ههبێت ههر ههموویان له کتێبی ئاشکرادان(لوح المحفوظ ) دان.
وَهُوَ الَّذِي يَتَوَفَّاكُمْ بِاللَّيْلِ وَيَعْلَمُ مَا جَرَحْتُمْ بِالنَّهَارِ ثُمَّ يَبْعَثُكُمْ فِيهِ لِيُقْضَىٰ أَجَلٌ مُسَمًّى ۖ ثُمَّ إِلَيْهِ مَرْجِعُكُمْ ثُمَّ يُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ (الأنعام :٦٠)
وه ههر ئهو خوایهیه که دهتان خهوێنێ (دهتان مرێنێ) له شهودا وه ئهشزانێ (له ڕۆژدا) چ کارێکتان ئهنجام داوه پاشان له ڕۆژدا له خهو بێدارتان دهکاتهوه بۆ ئهوهی تهواو ببێ ماوهی دهیاری کراو (ی ههموو کهسێ) ئهوسا ههر بۆ لای ئهوه گهڕانهوهتان پاشان ههواڵتان پێ دهدات بهههر کردهوهیهك که کردوتانه.
لهسهر هێڵ نییه








سوڕهتی الأنعام (61-81)
وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ ۖ وَيُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً حَتَّىٰ إِذَا جَاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنَا وَهُمْ لَا يُفَرِّطُونَ (الأنعام :٦١)
ئهو (خوا) زاڵ و دهسهڵاتداره بهسهر بهندهکانیدا و فریشتانێکتان بۆ دهنێرێت(که چاودێر و پارێزهر و نوسهری کردهوهکانتانن) تا کاتی مردنی یهکێکتان دێت نێرراوهکانمان گیانی دهکێشن که هیچ سستی و کهمتهرخهمی یهك ناکهن له کارهکانیاندا.
ثُمَّ رُدُّوا إِلَى اللَّهِ مَوْلَاهُمُ الْحَقِّ ۚ أَلَا لَهُ الْحُكْمُ وَهُوَ أَسْرَعُ الْحَاسِبِينَ (الأنعام :٦٢)
پاشان دهگهڕێنرێنهوه بۆ لای خوا که سهروهری ڕاستهقینهیانه ئاگادار بن فهرمان ڕهوایی و بڕیار ههر بۆ ئهوه ههر خوایشه لێپرسینهوهی خێراتره له ههموو.
قُلْ مَنْ يُنَجِّيكُمْ مِنْ ظُلُمَاتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ تَدْعُونَهُ تَضَرُّعًا وَخُفْيَةً لَئِنْ أَنْجَانَا مِنْ هَٰذِهِ لَنَكُونَنَّ مِنَ الشَّاكِرِينَ (الأنعام :٦٣)
ئهی موحهممهد(صلی الله علیه وسلم) بڵێ : ئایا کێ ئێوه ڕزگار دهکات له تاریکیهکانی وشکانی و دهریا که هاوار و نزای لێدهکهن به ئاشکراو نهێنی (ئهڵێن) سوێند بهخوا ئهگهر لهم مهترسی یه ڕزگارمان بکات ئهوه بێگومان له سوپاس کارانی خوا دهبین.
قُلِ اللَّهُ يُنَجِّيكُمْ مِنْهَا وَمِنْ كُلِّ كَرْبٍ ثُمَّ أَنْتُمْ تُشْرِكُونَ (الأنعام :٦٤)
بڵێ : ههر خوا ئێوه ڕزگار دهکات لهو مهترسی یه و له ههموو ناڕهحهتی و غهم و پهژارهیهك (لهگهڵ ئهوهشدا) پاشان ئێوه هاوبهش بۆ خوا بڕیار دهدهن.
قُلْ هُوَ الْقَادِرُ عَلَىٰ أَنْ يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذَابًا مِنْ فَوْقِكُمْ أَوْ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ أَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعًا وَيُذِيقَ بَعْضَكُمْ بَأْسَ بَعْضٍ ۗ انْظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ الْآيَاتِ لَعَلَّهُمْ يَفْقَهُونَ (الأنعام :٦٥)
بڵێ : ههر ئهو خوایه بهتوانا و دهسهڵاتداره که سزایهکتان بۆ بنێرێت له سهروتانهوه یان له ژێر پێتانهوه یان سهرتان لێ بشێوێنێ و بتان کات به چهند دهسته و تاقمێکهوه جا ههندێکتان به ههندێکی ترتان سزاو ئازار بدات سهرنج بده : چۆن ئایهتهکان دهگۆڕین ( له جۆرێکهوه بۆ جۆرێکی تر ) تا ئهوان تێبگهن و بیر بکهنهوه.
وَكَذَّبَ بِهِ قَوْمُكَ وَهُوَ الْحَقُّ ۚ قُلْ لَسْتُ عَلَيْكُمْ بِوَكِيلٍ (الأنعام :٦٦)
گهلهکهت باوهڕیان بهم قورئانه نهکرد که ههر ئهوه حهق و ڕاست بڵێ : من پارێزهر و بهرپرستان نیم.
لِكُلِّ نَبَإٍ مُسْتَقَرٌّ ۚ وَسَوْفَ تَعْلَمُونَ (الأنعام :٦٧)
بۆ ههموو ههواڵێك کاتێکی دیاریکراو ههیه (که ڕاست و درۆی تیادا ڕوون دهبێتهوه) وه به زوویی دهزانن.
وَإِذَا رَأَيْتَ الَّذِينَ يَخُوضُونَ فِي آيَاتِنَا فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ حَتَّىٰ يَخُوضُوا فِي حَدِيثٍ غَيْرِهِ ۚ وَإِمَّا يُنْسِيَنَّكَ الشَّيْطَانُ فَلَا تَقْعُدْ بَعْدَ الذِّكْرَىٰ مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ (الأنعام :٦٨)
ههر کاتێ ئهوانهت دی قسهی ناشایسته دهکهن دهربارهی ئایهتهکانی ئێمه ئهوه ڕوو وهرگێڕه لێیان تا دهچنه سهر باسێکی تر وه ئهگهر شهیتان له بیری بردیتهوه ئیتر له پاش بیر کهوتنهوهت لهگهڵ کۆمهڵی ستهم کاران دامهنیشه.
وَمَا عَلَى الَّذِينَ يَتَّقُونَ مِنْ حِسَابِهِمْ مِنْ شَيْءٍ وَلَٰكِنْ ذِكْرَىٰ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ (الأنعام :٦٩)
ههر چهنده ئهوانهی خۆیان دهپارێزن هیچ پرسیارو تاوانی ئهوانیان لهسهر نی یه بهڵام بیر خستنهوهیه تا خۆیان بپارێزن.
وَذَرِ الَّذِينَ اتَّخَذُوا دِينَهُمْ لَعِبًا وَلَهْوًا وَغَرَّتْهُمُ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا ۚ وَذَكِّرْ بِهِ أَنْ تُبْسَلَ نَفْسٌ بِمَا كَسَبَتْ لَيْسَ لَهَا مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلِيٌّ وَلَا شَفِيعٌ وَإِنْ تَعْدِلْ كُلَّ عَدْلٍ لَا يُؤْخَذْ مِنْهَا ۗ أُولَٰئِكَ الَّذِينَ أُبْسِلُوا بِمَا كَسَبُوا ۖ لَهُمْ شَرَابٌ مِنْ حَمِيمٍ وَعَذَابٌ أَلِيمٌ بِمَا كَانُوا يَكْفُرُونَ (الأنعام :٧٠)
ئهی موحهممهد(صلی الله علیه وسلم) واز بێنه لهوانهی ئاینهکهیان کردووه بهگهمه و گاڵته و ژیانی دنیا ههڵی خهڵهتاندون ، وه بهقورئان ئامۆژگاریان بکه بۆ ئهوهی هیچ کهس تیا نهچێ به هۆی ئهو(خراپانه) ی کردویهتی کهجگه لهخوا هیچ دۆست و تکا کارێکی نی یه ئهگهر ههموو فیدا و برێتی یهك بدات لێ ی وهرناگیرێ ئهوانه کهسانێکن بههۆی ئهو (خراپانه) ی که کردوویانه تیا چوون بۆ ئهوانهیه خواردنهوهیهك له ئاوی زۆر گهرم و بهکوڵ و سزای زۆر به ئازاریش به هۆی ئهوهی که بێ بڕوا بوون.
قُلْ أَنَدْعُو مِنْ دُونِ اللَّهِ مَا لَا يَنْفَعُنَا وَلَا يَضُرُّنَا وَنُرَدُّ عَلَىٰ أَعْقَابِنَا بَعْدَ إِذْ هَدَانَا اللَّهُ كَالَّذِي اسْتَهْوَتْهُ الشَّيَاطِينُ فِي الْأَرْضِ حَيْرَانَ لَهُ أَصْحَابٌ يَدْعُونَهُ إِلَى الْهُدَى ائْتِنَا ۗ قُلْ إِنَّ هُدَى اللَّهِ هُوَ الْهُدَىٰ ۖ وَأُمِرْنَا لِنُسْلِمَ لِرَبِّ الْعَالَمِينَ (الأنعام :٧١)
بڵێ ئایا بێجگهله خوا هاوار بکهین (و بپهرستین) شتێك که نه سوودمان پێ دهگهیهنێ نه زیان وه بهرهو دوا بگهڕێینهوه (پاش گهز بینهوه) له پاش ئهوهی که خوا ڕێنموونی کردین(بۆ ڕێگای ڕاست) ؟ به وێنهی ئهو کهسهی که شهیتانهکان سهریان لێ شێواندبێ له زهوی دا سهر گهردان بێ و چهند هاوڕێیهکی ههبێ بانگی کهن بۆ ڕێ ی ڕاست (بڵێن) وهره بۆ لای ئێمه(کهچی به گوێیان نهکات) بڵێ بهڕاستی ههر ڕێنموونی خوا ڕێنموونی ڕاسته و فهرمانمان پێدراوه که مل کهچ و گوێڕایهڵ بین بۆ پهروهردگاری جیهانیان.
وَأَنْ أَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَاتَّقُوهُ ۚ وَهُوَ الَّذِي إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ (الأنعام :٧٢)
وه( فهرمانمان پێدراوه) که بهڕێکی نوێژ بهجێ بێنین و لهو (پهروهردگاره) بترسن وه ههمووتان ههر بۆ لای ئهو زاته کۆ دهکرێنهوه(له ڕۆژی دوایی) دا.
وَهُوَ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ بِالْحَقِّ ۖ وَيَوْمَ يَقُولُ كُنْ فَيَكُونُ ۚ قَوْلُهُ الْحَقُّ ۚ وَلَهُ الْمُلْكُ يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ ۚ عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ ۚ وَهُوَ الْحَكِيمُ الْخَبِيرُ (الأنعام :٧٣)
وه ههر ئهو خوایهیه که ئاسمانهکان و زهوی بهدی هێناوه بهحهق و ڕاستی وه ههر ڕۆژێ بهشتێك بفهرموێ ببه ئهویش دهست بهجێ دهبێ فهرمان و وتهی ئهو ڕاسته ههر بۆ ئهوه موڵك و خاوهنیهتی لهو ڕۆژهدا که فوو دهکرێ به شهیپوردا زاناو ئاگایه به ههموو نهێنی و ئاشکرایهك و ههر ئهوه کار دروست و به ئاگا.
۞ وَإِذْ قَالَ إِبْرَاهِيمُ لِأَبِيهِ آزَرَ أَتَتَّخِذُ أَصْنَامًا آلِهَةً ۖ إِنِّي أَرَاكَ وَقَوْمَكَ فِي ضَلَالٍ مُبِينٍ (الأنعام :٧٤)
وه(بیربکهرهوه) کاتێك که ئیبراهیم وتی به ئازهری باوکی ئایا تۆ بتانێك دهکهیتهوه پهرستراوی خۆت ؟ بهڕاستی من تۆو گهلهکهت له گومڕایی یهکی تهواو و ئاشکرادا دهبینم.
وَكَذَٰلِكَ نُرِي إِبْرَاهِيمَ مَلَكُوتَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَلِيَكُونَ مِنَ الْمُوقِنِينَ (الأنعام :٧٥)
بهو شێوهیه نیشانی ئیبراهیم ماندا دهسهڵات و خاوهنێتی (خوا بۆ) ئاسمانهکان و زهوی بۆ ئهوهی له ڕیزی باوهڕداره ڕاستهقینهکاندا بێ.
فَلَمَّا جَنَّ عَلَيْهِ اللَّيْلُ رَأَىٰ كَوْكَبًا ۖ قَالَ هَٰذَا رَبِّي ۖ فَلَمَّا أَفَلَ قَالَ لَا أُحِبُّ الْآفِلِينَ (الأنعام :٧٦)
کاتێ شهوی بهسهردا هات ئهستێرهیهکی بینی وتی ئهمه پهروهردگاری منه بهڵام کاتێ ئاوا بوو وتی من ههرچی ئاوا بێ خۆشم ناوێ.
فَلَمَّا رَأَى الْقَمَرَ بَازِغًا قَالَ هَٰذَا رَبِّي ۖ فَلَمَّا أَفَلَ قَالَ لَئِنْ لَمْ يَهْدِنِي رَبِّي لَأَكُونَنَّ مِنَ الْقَوْمِ الضَّالِّينَ (الأنعام :٧٧)
ئینجا کاتێ مانگی بینی ههڵ هات وتی ئهمه پهروهردگاری منه بهڵام کاتێ که ئاوا بوو وتی سوێند بهخوا ئهگهر پهروهردگارم ڕێنموونیم نهکات بێگومان له کۆمهڵی گومڕایان دهبم.
فَلَمَّا رَأَى الشَّمْسَ بَازِغَةً قَالَ هَٰذَا رَبِّي هَٰذَا أَكْبَرُ ۖ فَلَمَّا أَفَلَتْ قَالَ يَا قَوْمِ إِنِّي بَرِيءٌ مِمَّا تُشْرِكُونَ (الأنعام :٧٨)
ئینجا کاتێ خۆری بینی ههڵهات وتی ئهمه پهروهردگاری منه ئهمه گهورهتره (لهوان) جا کاتێ خۆریش ئاوا بوو وتی ئهی گهلهکهم بهڕاستی من بهریم له ههر شتێ که ئێوه دهیکهن به هاوبهش بۆ خوا.
إِنِّي وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ حَنِيفًا ۖ وَمَا أَنَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ (الأنعام :٧٩)
بهڕاستی من ڕووی خۆم وهر ئهگێڕم بۆ لای زاتێك که ئاسمانهکان و زهوی به دی هێناوه جگهله خوا ڕووم له هیچی تر ناکهم وه بێگومان من له هاوبهش پهیداکهران نیم.
وَحَاجَّهُ قَوْمُهُ ۚ قَالَ أَتُحَاجُّونِّي فِي اللَّهِ وَقَدْ هَدَانِ ۚ وَلَا أَخَافُ مَا تُشْرِكُونَ بِهِ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبِّي شَيْئًا ۗ وَسِعَ رَبِّي كُلَّ شَيْءٍ عِلْمًا ۗ أَفَلَا تَتَذَكَّرُونَ (الأنعام :٨٠)
بهڵام ئیبراهیم گهلهکهی دهمه قاڵێ یان لهگهڵدا کرد فهرمووی ئایا ئێوه دهمه دهمێ و موجادهلهم لهگهڵدا دهکهن ؟ له بارهی خواوه که بهڕاستی ڕێنموونی منی کردووه من ناترسم لهوهی که ئێوه دهیکهن به هاوبهش بۆ خوا (چونکه زیان ناگهیهنن) مهگهر شتێك که پهروهردگارم بیهوێ بیکات زانست و ئاگاداری پهروهردگارم ههموو شتێکی گرتۆتهوه دهی ئایا بۆ بیر ناکهنهوه.
لهسهر هێڵ نییه
