.
1- بەڕێوەبەری یانە Hemn Zanko لە کوردستان بە ئمێڵی ( hemn_kurdzhin@yahoo.com ) ..
ژمارەی مۆبایل ( 07812539505 ) .
2- بهڕێوهبهری گشتی ( ReKaN ) له ئهوروپا به ئیمێڵی ( Rekan_uk@hotmail.com ) ، ژماره تهلهفوونی( 00447754007706) .






بابهته گرنگهکانی بهکارهێنانی یانه







قوتبی باشووری گه رمترین به شی ئه م كوره یه (پلانێت) یه، سه ره ڕای ئه مه ش له و ێش 190 پله له ژێر سفره وه یه. ئه و به شه ی قوتب له م كاته یا شوێن ڕاوی پومپێكی میتانه، كه ئه بێته هۆی شینی ڕه نگی ئه و كوره یه (پلانێته).
له قوتبی باشووری ئه م كوره یه گه رما 10 پله له سه روی پله ی ئاسایی یه كه ئه م پله یه ش به رێژه ی مام ناوه ندی ده گاته 200 ده ره جه له ژێر سفره وه. له م به شه ی باشووری قوتب كه هه ر وه ک باسكرا پله ی گه رما یان به واته ێكی كه رێژه ی سه رما 190 پله له ژێر سفره وه یه و بۆ ماوی 40 ساڵه به به رده وامی تیشكی رۆژ له م به شه ی باشوور ئه دات، و ئه مه ش بۆ ته هۆ ی ئه وه ی كه گازی مێتان Methan له قووڵایی چینه كانی ئه تموسفێر به ره و سه ر بكشێ ، و له به شی ستراتوسفه ره ( Stratosphere ) كه دوای تروپوسفه ر (Troposphere ) به شی دوو هه می چینه كانی سه روی ئه تموسفێره جێ بگرێ.
ده سته ێكی توێژینه وه ی به واته یک ئه ستێره ناسی ( ئاسترونۆمی ) له ئه ئنیستیتوی تكنولوژی له كالیفورنیا California Institute of Technology in Pasadena توانی ئه و پومپه ی مێتان وه دۆ زێت. به تلسكوپی كه ناوی '' تلسكوپی ئوروپایی چاوه رێی ئه ستێره ی باشووری '' یه،''(ESO)''، زانایانی ئه م بواره روانیانه گازێک له به شی سه روی ئه تموسفێر كه رێژه ی سووری تیشک له سه ر نیپتون ئه پاڵێوێت ئه م پاڵاوتنه ش ئه بێته هۆ ی ڕه نگ شینی نیپتۆن. هه روها لێكوڵه ره وه كان سه رنجیان دایه شه پۆلی گه رما كه ئه م كوره یه( پلانێته ) ئه یداته ده ر، كه ئه مه ش ئه بێته هۆ ی ده ست نیشان كردنی گه رمترین به شی نیپتۆن كه قوتبی باشووره. توێژینه وه كانی ئه م زانایانه ده ریان خستوه له م چینانه ی ئه تمو سفێر (atmosphere) كه كه متر سارده له به شه كانی كه ی نیپتۆن، ئه بێته هۆ ی به رز بوونه وه ی مێتان (Methan) و له و ێه وه به ره و توێژه كانی كه ده كشێت.
ئه م دینامیكه تایبه تمه نده بۆته هۆی واقمان و سه رنجی ئه م زانایانه ی توێژینه وه كه به پێ ئه و به راوردانه ی كراون، دوایین پلانێته كان له سیسته می رۆژی ئێمه 900 جار كه متر له كوره ی زه ویی تیشكیان پێ ئه گات. هه روها ئه م زانایانه به راوردی شه پۆڵی گه رمی رۆ ژ له به شی باشووری ده كه ن و پێان وایه كه ئه م جیاوازی پله ی گه رمایه ئه بێته هوی شه پۆلی گێژه لو كه و با که هه ندێ جار ڕێژه ی توندی ده گاته 2000 كیلۆ میتر له سه عاتێك دا.
نیپتون له به راورد له گه ڵ زه وی 30 جار دوورتره له رۆژ ، كه بۆ ده ور دانێكیشی به ده وری رۆژ دا 165 ساڵی پێ ئه چێت. له م هه لو مه رجه دا له به شی باشووری قوتبی نیپتون هاوینه. له مانگی 7 ساڵی 2005 گه رانه وه وه چه رخانی به ده وری رۆژ له به شی باشوور ده ستی پێ كرد و به ئارامی به شی باشووری قوتب خۆ ی له رۆ ژ وه ر ئه گێرێت. له ماوه ی 80 ساڵی كه هاوین ده گاته به شی باكووری كوره ی نیپتۆن و و به رز بوونه وه ی مێتان به هۆ ی به رز بوونه وه ی پله ی گه رما ئه م جاره یان له قوتبی باكوور روو ئه دات.
سه رچاوه : گوڤاری شپیگل
وه رگێر له ئاڵمانیه وه: کاوه ئه مینی
تێ بینی: به هۆی ئه وه ی وه رگێر نه ی توانیوه وه شه ی گونجاو بۆ ناوه بیانیه کان وه بینێت ، هه وڵی داوه به شێکیان وه ک خۆی بنووسێته وه. تکای نووسه ر ئه وه یه، ئه گه ر که سێک ئه و وه شه بیانی یانه به کوردی ئه زانێ به ئادرسی ئه م ماڵپه ره ئاگاداری بکه ن.
بۆ ئه م مه به سته ش وێنه ی نامه ی سه ره وه کرته بکه ن و بۆ چوونی خۆتان بنووسن.
به سپاسه وه\\\\س
ده سته ی به ڕێوه به ری ماڵپه ری خه بات میدی
لهسهر هێڵ نییه