.
1- بەڕێوەبەری یانە Hemn Zanko لە کوردستان بە ئمێڵی ( hemn_kurdzhin@yahoo.com ) ..
ژمارەی مۆبایل ( 07812539505 ) .
2- بهڕێوهبهری گشتی ( ReKaN ) له ئهوروپا به ئیمێڵی ( Rekan_uk@hotmail.com ) ، ژماره تهلهفوونی( 00447754007706) .






بابهته گرنگهکانی بهکارهێنانی یانه















ئادابی رۆژوو گرتن
پارشێوکردن
بۆ رۆژووهوان چاكتره ئهم ئاداب و نهریتانهی خوارهوه بگرێته بهر :
1ـ پارشێو ( یان پارشێو كردن ):
ههموو ئوممهتی ئیسلام لهسهر ئهوهن كه پارشێو كردن خێره ، كهس به نهكردنی گوناهبار نابێت . ئهنهس ـ خوا لێی رازی بێت ـ دهفهرموێ : پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم فهرمووی: ( تَسَحّرُوا؛ فإنَّ في السَّحور بركة (1). رواه البخاري، ومسلم ) واته : پارشێو بكهن ، چونكه خواردنی پارشێو به فهرِو ( بهرهكهت ) ه . سَحُور : خواردن و خواردنهوهی پارشێوه ، سُحُور : كاتهكهیهتی .
المقدادی كورِی مهعد یهكریب دهگێرِێتهوه كه پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم فهرموویهتی : ( عَليكُمْ بهذا السَّحور ؛ فإنه هو الغِذاءُ المبارَكُ (2). رواه النسائي بسند جيد ) واته : پارشێو بكهن ، چونكه خۆراكێكی به بهرهكهته .. چونكه رۆژووهوان بههێزتر دهكات و تواناو ووزهی زیاتری پێ دهبهخشێت كه رۆژووهكهی لا ئاسانتر دهكات .
چی پارشێوه ؟
به ههر برِه خواردن وخواردنهوهیهك بێت ، كهم یان زۆر پارشێوهكه حسێبه ، با به قوومه ئاوێكیش بێت . چونكه ئهبو سهعیدی خودری ـ خوا لێی رازی بێت ـ گێرِاوێتییهوه كه پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم فهرموویهتی : ( السَحورُ بركةٌ فلا تَدْعُوهُ ، ولَو أنْ يَجْرَع أحدُكُمْ جَرْعَةَ ماءٍ ؛ فإنَّ اللّهَ وملائكتَهُ يُصَلُّونَ على الُمَتَسحِّرينَ (3). رواه أحمد ) واته : پارشێو بهرهكهته ، وازی لێ مههێنن ، با قوومه ئاوێكیش بێت بیخۆنهوه ، چونكه خواو فریشتانی خوا دوعا بۆ رۆژووهوانان دهكهن .
كاتی پارشێو :
ههر له نیوه شهوهوه تا سپێدهی بهیانی به كاتی پارشێو حسێبه ، تا دواتر خرێت خێرتره . زهیدی كورِی پابت ـ خوا لێی رازی بێت ـ فهرمووی : ( تَسَحّرْْنَا مَعَ رسولُ اللّهِ صلى الله عليه وسلم ، ثُمَّ قُمْنَا إلى الصلاةِ ، قلتُ : كَمْ كانَ قَدْرُ مَا بينِهِمَا ؟ قالَ : خَمْسِينَ آيةً (4). رواه البخاري، ومسلم ) واته : له خزمهت پێغهمبهردا صلی الله علیه وسلم پارشێومان كرد ، پاشان ههستاین بۆ نوێژ ، ووتم : ماوهی نێوانیان چهند بوو ؟ فهرمووی : ئهوهندهی كه پهنجا ئایهت بخوێنیت .
عهمری كورِی مهیموون دهفهرموێ : ( كانَ أصحابُ محمدٍ صلى الله عليه وسلم أعجَلَ النَّاسِ إفطاراً ، وأبْطَأهُمْ سُحوراً (5). رواه البيهقي بسند صحيح ) یاوهرانی پێغهمبهرصلی الله علیه وسلم له ههموو كهس بهپهله تر بوون بۆ رۆژوو شكاندن ، له ههموو كهسیش زیاتر پارشێویان دوا دهخست (6) .
گومان له سپێدهی بهیانی :
ئهگهر كهسێك كهوته گومانی ئهوهوه كه ئایا بوو به بهیانی یان هێشتا كات ماوه ، دهتوانێت ههر بخوات و بخواتهوه ، تا له سپێدهی بهیانییهكه دڵنیا دهبێت . با كار به گومانهكهی نهكات ، چونكه خوای پهروهردگار كۆتایی هێنانی خواردن و خواردنهوهی پارشێوی به جوێ كردنهوهی رهشی شهو له سپێتی بهیان دیاری كردووه . وهك دهفهرموێ : ( وَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الأَْبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الأَْسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ ) البقرة: 187 ) واته : بخۆن و بخۆنهوه تا هێڵی سپی سپێدهتان بۆ له رهشێتی شهو جۆێ دهكرێتهوه
كابرایهك به ئیبنو عهبباسی ووت : من كه پارشێو دهكهم ، دهخۆم و دهخۆمهوه تا ئهو ساتهی گومان دهكهم كه ئیتر بهیانه . ئیتر دهست ههڵ دهگرم . فهرمووی : تا گومانت مابێت ههر بخۆو بخۆرهوه . كه گومانت نهما دهست ههڵگره ..
ئیمامی ئهبو داوود دهفهرموێ ئیمامی ئهحمهدی كورِی حهنبهل فهرمووی : ئهگهر گومانی له هاتنی بهیان كرد ، له خواردن و خواردنهوهی خۆی بهردهوام دهبێت تا گومانی نامێنێت . ئهمهش رای ئیبنو عهبباس و عگاء وئهوزاعی وئیمامی ئهحمهده .
ئیمامی نهوهوی دهفهرموێ : یاوهرانی ئیمامی شافیعی رایان ههموو لهسهر ئهوهیه كه به گومان له سپێده بۆی ههیه بخوات و بخواتهوه تا له بهیانی بوون دڵنیا دهبێت ..
......................................
(1) البخاري: كتاب الصوم - باب بركة السحور في غير إيجاب.... (3 / 37، 38)، ومسلم: كتاب الصيام - باب فضل السحور وتأكيد استحبابه، واستحباب تأخيره وتعجيل الفطر، برقم ( 770) ( 2/45) والترمذي: كتاب الصوم - باب ما جاء في فضل السحور، برقم (708) (3/79) والنسائي : كتاب الصوم - باب الحث على السحور، برقم (2146) (4 / 141) وابن ماجه : كتاب الصيام - باب ما جاء في السحور، برقم (1692) (1 / 540) والدارمي: كتاب الصوم - باب في فضل السحور (2 / 6)، وأحمد في "المسند " (3 / 99، 215، 229، 243، 258، 281)، والبيهقي: كتـاب الصيـام - باب استحبـاب السحـور (4 / 236 ) .
(2)النسائي: كتـاب الصيـام - بـاب تسميـة السحـور غـذاء، برقم (2164) (4 / 146)، وانظر "الإحكام في الأحكام "، للأستاذ مصطفى بن سلامة .
(3)أحمد في "المسند " (3/12،44 ) بلفظه، ورواه مختصراً (5 / 370) .
(4)البخاري: كتاب الصوم - باب قَدْرِ كَمْ بين السحور وصلاة الفجر (3 / 37)، ومسلم: كتاب الصيام - باب فضل السحور وتأكيد استحبابه، واستحباب تأخيره، وتعجيل الفطر، برقم (47) ( 2/771) .
(5)البيهقي: كتاب الصيام - باب ما يستحب من تعجيل الفطر وتأخير السحو(238/4) .
(6)وفي البخاري: لا يزال الناس بخير، ما عجلوا الفطر (مع الفتح 4 / 234) ومنه تعلم بطلان ما عليه الشيعة من تأخير الفطر، حتى تظهر بعض النجوم ، ففي الحديث شهادة ، أنهم ليسوا بخير ، فاستمسك ، أخي ، بالسنة، ولا تنخدع بهم، انظر "الفتح( 4/234) ، ورواه أحمد في "المسند " (5 / 172 ).
2ـ پهله كردن له بهربانگ :
چاكتر وایه بۆ رۆژووهوان ، ههر كه دڵنیا بوو خۆر ئاوا بووه ، رۆژووهكهی بشكێنێت . سههلی كورِی سهعد دهفهرموێ : پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم فهرمووی : ( لا يزالُ الناسُ بخيرٍ ، ما عَجّلوا الفطر "(1). رواه البخاري، ومسلم ) واته : خهڵكی ههر له خێره بهرهكهتدا دهبن مادام پهله له رۆژوو شكاندنهكهیان بكهن ..
باشتر وایه رۆژووهكهی به یهك یان سێ یان پێنج دهنك خورما ( مهبهست لهوهیه تاك بێت ) بشكێنێت ، ئهگهر نهبوو ، به ئاو . چونكه ئهنهس ـ خوا لێی رازی بێت ـ دهفهرموێ : ( كانَ رسولُ اللّهِ صلى الله عليه وسلم يُفْطِر على رُطَباتٍ قبلَ أن يُصَلي ، فإنْ لَمْ تَكُنْ ، فعلَى تَمَرَاتٍ ، فإنْ لَمْ تَكُنْ، حَسَا حَسَواتٍ مِنْ ماءٍ (2). رواه أبو داود، والحاكم وصَحَّحَهُ ، والترمذي وحسَّنَهُ ) واته : پێغهمبهرصلی الله علیه وسلم پێش نوێژ ، به چهند دهنكه قهسپێك ( خورمای تهرِ ) رۆژووهكهی دهشكاند ، گهر دهست نهكهوتایه به چهند دهنكه خورمایهك . گهر ئهویش نهبوایه ، ئهوه ههر چهند قوومه ئاوێكی دهخواردهوه .
سولهیمانی كورِی عامر ـ خوا لێی رازی بێت ـ دهفهرموێ : پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم فهرمووی : ( إذا كانَ أحدُكُمْ صَائِماً، فَليُفطِرْ علَى التَّمْرِ ، فإنْ لَمْ يَجِدْ التَّمْرِ ، فعلى الماءِ ؛ فإنَّ الماءَ طَهُورٌ (3). رواه أحمد، والترمذي ، وقال: حسن صحيح ) ئهگهر كهسێكتان بهرِۆژوو بوو ، با به خورما رۆژووهكهی بشكێنێت ، ئهگهر خورمای دهست نهكهوت با به ئاو بیشكێنێت ، چونكه ئاو پاككهرهوهیه .
ئهم حهدیسه بهڵگهیه لهسهر ئهوهی كه بۆ رۆژووهوان وا چاكتره كه پێش نوێژی شێوان و بهو شێوهیه رۆژووهكهی بشكێنێت ، ئینجا كه نوێژهكهی كرد خواردن دهخوات . ئهگهر خواردنهكه ئاماده بوو ، با پێشتر بخوات و دوایی نوێژهكهی بكات . چونكه ئهنهس ـ خوا لێی رازی بێت ـ دهفهرموێ كه پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم فهرمووی : ( إذا قُدّمَ العَشَاء ، فابْدَءوا بهِ قبلَ صَلاةِ المغرِبِ ، ولا تَعْجِلوا عن عَشَائكم (4) رواه الشيخان ) واته : ئهگهر خواردنی شێوان ( ئێواره ) پێش نوێژ دانرا ، دهست بهو بكهن . خواردنهكه دوا مهخهن .
......................................
(1) البخاري : كتاب الصوم - باب تعجيل الإفطار (3 / 47) ومسلم : كتاب الصيام - باب فضل السحور برقم (48) (2 / 771) وابن ماجه : كتاب الصيام - باب ما جاء في تعجيل الإفطار برقم (1697) (1 / 541) والترمذي : كتاب الصوم - باب ما جاء في تعجيل الإفطار برقم (699) (3 / 73) وقال أبو عيسى : حديث حسن صحيح والدارمي : كتاب الصوم - باب في تعجيل الإفطار (2 / 7)، والموطأ : كتاب الصيام - باب ما جاء في تعجيل الفطر برقم (6) (1 / 288) والبيهقي : كتاب الصيام - باب ما يستحب من تعجيل الفطر وتأخير السحور (4 / 237) وأحمد في "المسند " (5 / 331، 334، 336، 337، 339) .
(2)أبو داود : كتاب الصوم - باب ما يُفْطر عليه برقم (2356) (2/764) والترمذي : كتاب الصوم - باب ما جاء ما يستحب عليه الإفطار برقم (696) (3/70) وقال: هذا حديث حسن غريب، وأحمد في "المسند " (3 / 164) والحاكم: كتاب الصيام (1/432) وقال: صحيح على شرط مسلم.
(3)الترمذي : كتاب الصوم - باب ما جاء ما يستحَبُّ عند الإفطار برقم (695) وقال : هذا حديث حسن صحيح (3 / 69، 70) وأبو داود: كتاب الصوم - باب ما يُفطر عليه برقم (2355) (2 / 764) وابن ماجه : كتاب الصيام - باب ما جاء على ما يستحب الفطر برقم (1699) (1 / 542) والدارمي : كتاب الصوم - باب ما يستحب الإفطار عليه (2 / 7) والحاكم : كتاب الصوم - باب استحباب الإفطار على التمر (1 / 432) وقال : هذا حديث صحيح على شرط البخاري ولم يخرجاه . ووافقه الذهبي والبيهقي : كتاب الصيام - باب ما يفطر عليه 238/4) .
(4)البخاري: كتاب الأذان - باب إذا حضر الطعام وأقيمت الصلاة (1 / 171)، ومسلم بلفظ : "إذا قُرِّبَ العَشاء، وحضرت الصلاة ": كتاب المساجد ومواضع الصلاة ، برقم (64) 392/1 ) وأحمد بمعناه (2 /148 ) .
سه رجاوه دووربين

لهسهر هێڵ نییه









dast xosh bet her sarkawtu bit

ئاخۆ ئێستا وهك چۆن من بيرى تۆ ئهکهم
تۆش بير له من ئهکهیتهوهوه؟

لهسهر هێڵ نییه









زۆر سوپاس بۆ په یامه جوانهکهت دهستی تۆش خۆش بێت بهقوربان
لهسهر هێڵ نییه









dastt xosh bet u xwda padashty hamw lyekamn bda


کەدەلێن کەسـێک بێ غەمە .... شێـتـە یان ئــەقلـــی کەمــە
ئەقلی ھەبێ وغەمی نەبی .... ناکرێ و نابێت لەو سەردەمە
لهسهر هێڵ نییه









زۆر سوپاس بۆ په یامه جوانهکهت دهستی تۆش خۆش بێت بهقوربان
لهسهر هێڵ نییه
srkawtwbet mamagyan baheway sarkawtnt lababata baswdakant

زۆربـەی کـات وا خـۆمـان دەرئـەخەیـن..!
گـوێ بـەو روداوە ناخـۆشانە نـایەین کـە لە ژیـانمان بەسـەرمان هاتـووە
بـەلام لە راسـتییا هەمو کاتێـک لە ناخـەوە ئەمان کـوژێت.!
لهسهر هێڵ نییه









زۆر سوپاس بۆ په یامه جوانهکهت ئهزیزم دهستی تۆش خۆش بێت بهقوربان
لهسهر هێڵ نییه







ده سته كانت خؤش بيت كاكه حسين خؤشناو كيان
لهسهر هێڵ نییه









زۆر سوپاس بۆ په یامه جوانهکهت دهستی تۆش خۆش بێت بهقوربان
لهسهر هێڵ نییه