.
1- بەڕێوەبەری یانە Hemn Zanko لە کوردستان بە ئمێڵی ( hemn_kurdzhin@yahoo.com ) ..
ژمارەی مۆبایل ( 07812539505 ) .
2- بهڕێوهبهری گشتی ( ReKaN ) له ئهوروپا به ئیمێڵی ( Rekan_uk@hotmail.com ) ، ژماره تهلهفوونی( 00447754007706) .






بابهته گرنگهکانی بهکارهێنانی یانه
















شاری سلێمانی



























له ساڵی ١٧٨٤ لهلایهن ئیبراهیم پاشای بابان هوه ئاوهدانكراوهتهوه. ئیبراهیم پاشا شارهكهی به ناوی باوكییهوه(سلێمان)پاشا ناوناوه. سلێمانی جگهلهوهی دهبێته پایتهختی میرنشینی بابان، لهههمان كاتدا دهبێته مهڵبهندێكی بازرگانی و ڕۆشنبیری ناوچهكه. بهشه دیالێكتی سۆرانی له ناوچهكهدا پهره دهستێنێ و دهبێته زمانی خوێندن و نووسین به جورێك كه بهشهدیالێكتی گۆرانی لهناوچهكهدا بهرهو كهمبوون و نهمان دهچێت. پاش ڕووخانی میرنشینی بابان لهساڵی ١٨٥١ وه لهناوچوونی دهوڵهتی عوسمانی له جهنگی جیهانی یهكهم، شاری سلێمانی دهخرێتهسهر كۆماری عێراقی ئهمڕۆ. له ساڵی ١٩٢٢ تا ١٩٢٤ شاری سلێمانی پایتهختی دهوڵهتهكهی مهلیك مهحمود بووه.
شاری سلێمانی جگهلهوهی لانكهی ڕۆشنبیر و تێكۆشهران بووه، مهڵبهندی ههڵگیرسانی شۆڕش و ڕاپهڕینیش بووه له مێژووی كوردستاندا. پارێزگای سلێمانی له چهند شارۆچكهیهك پێك هاتووه گرنگترینیان شارۆچكهی پێنجوێنه كه وهك دهرزوازهیهكی گهورهواهیه له سهر سنوری ئێران عێراق پاش ئهویش چهمچهماڵ به پلهی دووهم دێت كه دهروازهی دووهمی شاره رووه ناوچهكانی خوارووی عێراق، که له ڕاستیشدا شارۆچکهی چهمچهماڵ سهر به پارێزگای کهرکووکه ئهگهر بۆ مێژوو بگهڕێنهوه. سلێمانی به هاوینهههوارهكانی وهكو هاوینهههواری ئهحمهدئاوا، سهرچنار، دوكان، سهرتهكیی بهمۆ، كونهماسی، ئهزمڕ و قهرهداغ بهناوبانگه و چهندین هاوینهههواری دڵڕفێی دیكهش. پارێزگای سلێمانی دوو بهنداوی گهورهی تێدایه وهك بهنداوی دوكان و دهربهندیخان كه ئهوانیش وهك ناوچهیهكی گهشتیاری ناوزهند دهكرێن و بههاران خهڵكێكی زۆر ڕوویان تێدهكات.
شوێنی شاری سلێمانی
شاری سلێمانی دەکەوێتە نێوان هێڵی پانی ( 34 – 36) پلە لەسەر هێڵی کەمەر و هێڵی درێژی ( 45 – 46) پلە لەرۆژهەڵاتی هێڵی گرینویجی گۆی زەوییەوە، واتە دەکەوێتە باشوری رۆژئاوای کیشوەری ئاسیا و باکوری خۆرهەڵاتی کوردستانی عیراقەوە. سلێمانی لەباکوری خۆرهەڵاتەوە بەزینجیرە شاخی ئەزمڕ کە( 1702م ) و گۆیژە ( 1524م ) بەرزن و قەیوان دەورە دراوە، لەباشوورەوە چیای بەرانان کە ( 1373م) بەرزە دەورەدراوە و لەرۆژهەڵاتیشەوە دەشتی شارەزوور دەستپێدەکات کە درێژییەکەی ( 45 کم) و پانییەکەی ( 15 کم) لەرۆژئاواشەوە شاخی تاسڵوجە کە ( 911 م ) بەرزییەتی گەمارۆی داوە، شارەکەش ( 853 م) لەئاستی رووی دەریاوە بەرزە و ئاووهەواکەی بەدەریای ناوەڕاستەوە کاریگەرە و لەزستاندا ساردو باراناوییەو هاوینیشی وشک و گەرم و بێبارانە، جیاوازییەکی زۆریش لەنێوان پلەکانی گەرمای شەو رۆژ و وەرزەکانی ساڵیدا بەدی دەکرێت. لە یەکێک لەژمارەکانی رۆژنامەی ژیندا ساڵی 1955 بەم جۆرە باس لەپێگەی جوگرافیای شاری سلێمانی کراوە: " شاری سلێمانی مەرکەزی لیوای سلێمانیە، لەسەروویەوە شاخی گۆیژە و ئەزمڕ لەخواریەوە روباری تانجەرۆ و زنجیرە شاخی گڵە زەردە دەوری داوە، پانایی روەکەی ( 20) ملیۆن و ( 250) هەزار مەترەو ژمارەی دانیشتوانی دەگاتە (60 ) هەزار کەس و خانووەکانی نزیکەی ( 7) هەزارە، شەش گەڕەکی سەرەکی تیایە( کانی ئاسکان، گۆیژە، مەڵکەندی، سەرشەقام، چوارباخ، دەرگەزێن) گەڕەکی جولەکانی جارانیش ئێستا خراوەتەسەر گەڕەکی سەرشەقام".
ناوشاری سلێمانی
له ناوشاری سلێمانیدا چهند مهزارگهیهكی بهناوبانگی تێدایه و وهك مهزارگهی كاك ئهحمهدی شێخ و شێخ مهحمودی حهفید كه له ناو مزگهوتی گهورهی شاری سلێمانیدان، شاری سلێمانی به پایتهختی رۆشنبیری كوردستان دادهنرێت. له ئێستادا بههۆی ئهو رۆشنبیرییه فراوان و دێرینهی كه ههیهتی، به "شاری ههڵمهت و قوربانی"ش ناوی دهركردوه بههۆی ئهو قوربانییه گهورانهی كه خهڵكی ئهم شاره له سهردهمی ڕژێمی دیکتاتۆریدا شێشكهشیان كردوه. سلێمانی گهورهترین زانكۆی تێدایه له ههرێمی كوردستاندا كه به زانكۆی سلێمانی ناسراوه، گهلێك شوێنهواری دێرین و مێژووییش ههن لهم پارێزگایهدا، وهكو گردی یاسن تهپه و ئهشكهوتی قس قاپان و ئهشكهوتی ههزار مێرد و شانهدهری. شاری سلێمانی لهپاش ڕاپهرینه گهورهكهی ئاداری ساڵی 1991 یهكهوه فراوان بوون و پێشكهوتنێكی له بهر چاوی بهخۆوه دیوه و به ئارامترین پارێزگاش دهژمێردرێت له عێراقدا، بهو هۆیهوه له زۆربهی پارێزگاكانی دیكهی عێراقهوه خهلكێی زۆر ڕوویان تێكردووه و بووه به پهناگای ئهو هاوڵاتیانهی كه له خوارووی عێراق و ناوچهكانی ناوهراستهوه ڕوودهكهنه ئهو شاره دهكات و له بناری جیای گۆیژهدا قهشهنگتر و جوانتر دهبێت.
گهڕهکهکانی شاری سلێمانی
• هەوارەبەرزە
• ئهزمڕ
• گۆیژهی نوێ
• ئازادی
• ئیبراهیم ئهحمهد
• ههواری تازه
• مهجید بهگ
• تووی مەلیک
• عهلی کهمال
• شههیدان • دارۆغا
• گۆیژە
• مامۆستایان
• قازی محهمهد
• سلێمانی نوێ
• گردی جۆگه
• مهڵکهندی
• شێخان
• کانی ئاسکان
• ڕاپهڕین • شۆڕش
• سهلیم بهگ
• دهباشان
• سورێن
• کارهێزه وشک
• عهلی ناجی
• ئاشتی
• بادینان
• باخان
• بێسهرانی • ئهندازیاران
• بهرانان
• زهرگهته
• کانی سپیکه، ههردی
• سهرچنار
• چوارچرا
• بهختیاری
• ههندرێن
• شهروانه
• ههکاری
• بهختیاری نوێ
• ههراواز (گردی سهرچنار)
• قلیاسان
• زهرگهتهی کۆن
• مامه یاره، ڕۆژههڵات
• ساوان، ڕۆژههڵات
• سابونکهران، دارگازێن
• بازرگانی
• خهبات
• تانجهرۆ، زمناکۆ • جولهکان
• شارهوانی
• سهرشهقام
• وهیس
• چوارباخ
• ئاوباریک
• گهرمیان
• شێخ محێدین
• زێڕێنۆک
• قالاوا • موشیرئاوا
• ئابڵاغ
• ڕزگاری
• کارگهکهن
• لالا زار
• زهرداو
• وڵووبه
• گوندی ئهڵمانی یهک
• گوندی ئهڵمانی دوو
• کورد سیتی • شاری گۆیژه
• حاجیئاوا
ههرچهنده پارێزگای سلێمانی مێژوویێکی نوێی له دروست کردن و دامهزراندنی ههیه ، بهڵام مێژووی نیشتهجێی مرۆڤ له ناوچهو قهد پاڵی چیا و دهشته به پیتهکانی بۆ سهردهمانێکی دێرینی مرۆڤایهتی دهگهرێتهوه ههردهم لانکهی شارستانی بووه .
کۆمه ڵێک وێنه ی نوێ و قه شه نگی شاره که م سلێمانی :








































































































































































































































به سود وه رگرتن له کۆمه ڵێک سه رچاوه ی جیاواز و رێکخستنیانه وه یان به و شێوه یه ی که جێی سه رنجی ئه ندامانی یانه خۆشه ویسته که مان بێت... هیوادارم به دڵتان بێ و جێی سود بێ..
ئاماده کردنی: فریشته ی جوانی
دواترین جار دهستكاری كراوه لهلایهن Frishtai Jwani (2010-03-16 13:51:55)


لهسهر هێڵ نییه








دهستهکانت خۆش بێت نه1جار 10000جار بۆ دانانی ئهم بابهته
جوانترین و ڕازاوهترین بابهته بهتایبهتی لهم بهشهدا
دهستهکانت خۆش بۆ زانیارییهکان بۆ ئهو وێنه ڕازاوانه که دوێنێ و ئهمڕۆمان بیر ئه خاتهوه
دهستهکانت خۆش بێت فریشته گیان ماندو نوبیت بهقوربان.
لهسهر هێڵ نییه









کچێ فریشته ئهوه چیبوووووو وهی هاوااار نیو سهعاته ئهگریم بۆ سلێمانی
زۆۆۆۆۆۆۆۆۆۆۆۆۆۆۆر خۆشه یهخوا ئهو دهستانهت نیه قهت ئێشو ئازار نهبینێت
ههر بهردهوامبی به بابهته جوانهکانت یانهو زۆۆر جوانتر کردوه
بهڕاستی ماندوبونی پیوه دیاره بابهتهکهت یهخوا قهت ماندونهبیت گوڵه گیان
ههر سهرکهوتوبیت فریشته جوانهکهی یانه

لهسهر هێڵ نییه








واااااااااااى ياخوا ده سته كانت هه ر ساغ بيت فريشته كيان
بؤ ئه م وينه جوانانه ى شاره شيرينه كه م سليمانى حه يرانى
شاره جوانه كه م و خه لكه كه ى بم هيوام خؤشى ئه م شاره جوانه يه

لهسهر هێڵ نییه










زۆر دڵ خۆشم به په یامه جوانه که ت ئه یشاوه ری گیان
خۆش هالی منه که جێی ده ست خۆشی بیت له لایه ن تۆی گوڵه وه
له جیاتی 1 جار 1000 جار سپاس و ده ست خۆشیش بۆ تۆی شیرین
کات شاد بێت
دواترین جار دهستكاری كراوه لهلایهن Frishtai Jwani (2010-03-16 20:05:03)
لهسهر هێڵ نییه










خوشکه خۆشه ویسته که م تینا گیان زۆر سپاس دڵه که م شوێنت دیاره لێره به ڵام هه موو کات له گه ڵمانای به دڵ
هیوادارم هه میشه شاره که مان بۆ پێشتر و پێشتر بروا وه ک چۆن هه موو کات وا بوه
تا ئه و کاته ی به ڕێزاتان بێره شاد ئه بن جوانی و قه شه نگی شاره که مان به رده وام بێت
سپاس بۆ په یامه دڵگیره که ت جێی خۆشیه که به دڵی ئێوه بێت ماندوو بون نیه بۆ شاره که م و یانه که م و هاوڕێیانم ...
شاد و به خته وه ر بیت چاوه که م
دواترین جار دهستكاری كراوه لهلایهن Frishtai Jwani (2010-03-16 20:18:37)
لهسهر هێڵ نییه










به هار گیان گوڵه جوانه که ی یانه سپاست ئه که م به قوربان
به راستی زۆر دلخۆشم که بابه ته کاتان به دڵه و خۆشه ویستیمان بۆ سلێمانی به رده وامه
ده ست خۆشی بۆ تۆ ماڵه که م
هه رده م له خۆشی و شادیا بیت ئه زیزم
لهسهر هێڵ نییه








wow dastt xosh bit ftishta gyan mandu buny zory piwa dyara babatiky zooor jwana hiwadarm har sarkautu bit


لهسهر هێڵ نییه








awa chyaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaa
dastakant xosh har bzhy ..afarin.....

لهسهر هێڵ نییه
dastakant xoshbet frishta gyan baateke hatkww blee zor jwan w razawaie hilake pewa diara baraste har lash sax bet .. shate Halmat w Qwrbani jwantren share jihane hache bo am shara bkret heshta kama barasti ba jwantren w dllgir trin shar dazanm xwai gawra sarbarze bkat la hamww katakan peshang bwa dastt xosh
لهسهر هێڵ نییه
دهستت خۆش بێت فریشته گیان بۆ ئهو بابهته جوان و پر له زانیاریه که له شاری سلێمان خۆشهویست ئامادهت کردووه ، بههیوای ئهوهی تهمهن درێژ بیت و لهش ساغ بیت له ژیاندا ، ههمیشه به بابهته جوانهکانت یانه جوانتر و رازاوهتر بکهیت هاورێ گیان ، به دڵنیاوه ههرچیهک بوترێت لهسهر ئهو شاره جوانه حهقی خۆیهتی شارێکه جێگهی شانازیه بۆ ههموو کوردێک که له ههر کوێێهکی ئهم جیهانه بێت ، هیوای ههمیشه پێشهکهوتن بۆ شاری سلێمانی و بۆ خهڵکی ئهم شاره.
دووباره دهستت خۆش بێت هاورێ گیان

لهسهر هێڵ نییه









wow zor zor jowann barasti babataki jowana dast xoshi aw mandbonat akam frishta giyan hiway sarkawtn bo toy gul axwazim her sarkawtu bit malakam

ئاخۆ ئێستا وهك چۆن من بيرى تۆ ئهکهم
تۆش بير له من ئهکهیتهوهوه؟

لهسهر هێڵ نییه








واااااااااااى ياخوا ده سته كانت هه ر ساغ بيت فريشته كيان
بؤ ئه م وينه جوانانه ى شاره شيرينه كه م سليمانى حه يرانى
شاره جوانه كه م و خه لكه كه ى بم هيوام خؤشى ئه م شاره جوانه يه

لهسهر هێڵ نییه






dast xosh frishta gean
babateky zor zor zor jwanbw
wenakany zanyarayakant zor bewenabwn


لهسهر هێڵ نییه










بروسک گیان زۆر سپاس ئه زیزم ده ست و چاوی تۆش خۆش بێت به قوربان...
شادو کامه ران بیت
لهسهر هێڵ نییه










زۆر سپاس سووئام گیان هه رده م له خۆشیا بیت به ساقه
لهسهر هێڵ نییه










هاوڕێی ئازیز و به ڕێزم کاک یادگار گیان زۆر سپاست ئه که م بۆ وته جوانه کانت و په یامه ره نگینه که ت که زۆر خۆش هالی کردم هیوادارم توانیبێتم ئه گه ر چی به شێکی بچوک له جوانی شاری سلێمانی بۆ به ڕێزتان ده رخه م... له ش ساغی و ته مه ن درێژی بۆ به ڕێزت.... یادگاریه کانی ژیانت پر بێت له خۆشی و خه نده...
لهسهر هێڵ نییه










زۆر به ڕێز کاکه چێنه ر گیان سپاست ئه که م ده ست و چاوت خۆش بێت... سپاس بۆ په یامه رازاوه که ت هه موو کات شاره کامان جێی دلخۆشیمان بێ و جوانتر و پێشکه وتووتر بێت هه رده م... دوباره سپاس
لهسهر هێڵ نییه










فریشته خانی گوڵ زۆر سپاس ماڵه که م ئازیزی گیان پێم خۆشه بابه ته که جێی سه رنجی به رێزتانه
هه رده م شادو به خته وه ر بیت چاوه که م
لهسهر هێڵ نییه










زۆر سپاس کاک جوانمێر گیان ده سته کانی تۆش خۆش زۆر سپاس بۆ به سه رکردنه وه ی بابه ت و قه شه نگ کردنی به وشه کانت... شاد و کامه ران بیت
لهسهر هێڵ نییه