.
1- بەڕێوەبەری یانە Hemn Zanko لە کوردستان بە ئمێڵی ( hemn_kurdzhin@yahoo.com ) ..
ژمارەی مۆبایل ( 07812539505 ) .
2- بهڕێوهبهری گشتی ( ReKaN ) له ئهوروپا به ئیمێڵی ( Rekan_uk@hotmail.com ) ، ژماره تهلهفوونی( 00447754007706) .






بابهته گرنگهکانی بهکارهێنانی یانه










بيردۆزی جاكوبسۆن
دهبێ ئێمه لهسهرهتادا بزانين كه واديموكراتی سهرهتايی لة(باشوروناوهراست)ی عيرا قدا دروســـتبوو
ئهمهش له بهركاريگهری جوگرا فيای سروشتيبوو كهكاری كردةسةرئهركهكانی، ههروهها ههستــان به
دانانی يهكهم (مهليك)وسهركرده،ئهوانهی كه پێیان دةوت(إين-EN) وه(أنسى) وه (لۆگال) ،
ههرجهنده ئه وشتانهی گه يشتونه ته بهردهست زۆرنادياربـــوون بة شيَوةيه يهكی تهواونهگةيـشتۆته
دهست ئهمهش لـــــهبهرنهبونی نووسينێكي باش بۆ ئهوهی بهتةواوی لێی تێبگهين جونكه ئهوكاته
فهرمانرِهواكان بهم شــێوه نهبوون بهلَكو تهنيا بۆ بهرههمهێنان بوو،ويَنهكهی بهشێوهيهكی راستهقينه
و وردبـــــــين نهبـــــوو،
بيردۆزی جاكوبسۆن بهگرنگترين بيردۆزدادهنرێت بۆشيكردنهوه و ضؤنيهتی بهرهوپێشچوونی ئهنـزيمهی
فهرمانرهوایی و گۆرينی بۆنيزامی ويراسی(له باوكةوةبۆكور)وهشيكردنهوهی ئهم بيردۆزه تاكو كۆتايی
ســــــــــــــــهردهمی(فجـر-الســـــــــلالات)ه
جاكوبسۆن يهكێك بوو لهو لێكۆلهره ئهوروپيانهی كهدهستيانكرد بةشيكردنهوهولێكۆلينهوهی ههندێك
لهو بهرههمانهی كه نوسرابون له ههزارهی دووهمـــــــــــــی پێش زايين،
ههروهها جاكوبسۆن له بيردۆزةكهی خۆيدا باسی لهو خورافيهتانه كردووة كه كاريگهرييان ههبوه لــه
گهل ههلسوكهوتی خواكان لهگهلياندا ،ئهوه وای كرد كه جاكوبسۆن طة يشت بهبيردۆزێكی تايبهت بۆ
زانينی دروستبوونی يهكهم نيزامی سياســــی وه چۆنيهتی بةرةوثيَـــــشچوونی تـــاوهكو وايلێهات بوه
نيزامێــــــــكی ويــــراســی مـــــــــهلهكی له عيراق،
وه ئهم بيردۆزه رِازيبونێكي گشتی و سهرسورهێنهرێكی زۆری لةلاي خهلگهوه بهدهستـهێنـــــا و هيچ
بهرهنگاربوونهوهيهك يان شيــــــــــكردنهوهيهك دهربارهی ئهم بيردؤزة نهبوو بهلَكو تهنيـا چـهنــــــد
رِاستكردنــــهوهيهك لــــهناو ئــــــــــهم بيردۆزه رِوويدا،
جاكوبسۆن له بيردۆزهكهی دهيـــوت كهوا فهرمانرِهوايى لهعيراق و شارةكاني بهم شێوهيه بوو::::::::
دهسهلاتی بلند لهدهست ئهنجوومهنی گشتی بوو كهههموو هاوولاتيهكی لهخۆدهگرت به(ژن و پياو)
هوه،وه پياوه بهسالاچوهكان ههبوون كه پێیان دةگوترا (ئةنــــجوومهنی پيران) كهئهم ئهنجوومهنه
ســهنگيان زياتربوو لهناو ولاتدا ، بهلام لهسهر بريارهكانيان ڕای طشــــــــــتيان وهرنهدهگرت بهلَــكو
ئهو كـــاتهی كه بريار دهردهچوو لهلايهن كۆمهلـــهيهكی بچـــوك كة ئةم كــــۆمهلهيهپێيان دهوترا
(داهێنهری ياسا) ، لهو بريارانهی كه دهرياندهكـرد ئهوهبوو كةسيَك دستنـــــيشانبكهن بۆ ئـــهوهی
بهرپرسيارييهتی كاروباری شاری بخرێته ئهستۆ ، وه نازناوی ئةم كةسه كه ئهم پلهيهی وهردهگرت
(إين- (En بوو يان پێيان دهوت (السيد) يان (حاكم) وه له جيَطايةكی تايبهت لهناو پهرستگادهژيا
كه پێيان دهوت(الكبار)واته(گهورهكان)، لهسهرهتادا ئهركهكانی (إين)تايبهتبوو بهكارهئايينيهكــــان
بهلام لـهدواييدا گۆرِا بۆ ئهركی دنيايی واته بهرێوهبردنی كاروباریناو شار و كاری دهكرد به پێـی
ئهو سلاحيهتانهی كه بۆی دانرابوولهلايهن ئةهنجوومهنی گشتييهوه بةلام لةكاتی تهنگانـــهدا وهك
(شهر،باوباران،زريان، فهيهزان) دهبێت بريارهكانی بهپهله دةربكات لهم كاته و ههردهبێ كهسێــك
ههلبژێردرێت ك خاون بيريَكي فراوان بێت ،بهم كهسهشيان دهوت (لؤطال) يان(پياوی گهوره)
بهلام له بنهرهتدا ئهم وةزيفهيه ههموو كاتێك نهبــــوو ياخود ويراســـــي بێت بهلَكو گۆرَانــــكاری
دهكهوته سهری له دۆخی تهنگانهدا،جاكوبسۆن له بيردۆزهكهی ئاماذةي داوه كه گةورهترين پيـاوكه
(لۆگال)پێي دهوترا (مهليك)و كاتی گةيشتنی بۆ سهر مێزی فةرمانرِهوايی به شێوهيهكی ناشهرعي
بوو له ريَگهي ههلبژاردنی خواكان و گواستنهوهی فهرمانرِهوايی لة خؤيةوه بۆ كورهكهی(ويراسي)
ههروهها شاعيرانپێيان وابوو لهو كاتی كهوا باوهريان زۆر به مةليك هيَنابوو وه بهو ئهركـــــــهی
پێی سپێردرابوو وة بهبۆچوونی ئهوان كه ئهم پێشكةشكراوێكه له ئاسماني ئهو شاره و بهشارهتی
فهرمانرِهواييه كه ئهمانهن (تاج ، الصولجان ، العطى الوعي)كهوا دابةزين بۆ سۆر زهوی و بوو بـه
رێگا خۆشكهر بۆ ئهوهی بيرو باوهريان وابوو كه ئهو كهسهی ئهو جؤرة شتانهی پێ دهبهخشرێـت
ههلبژیردراوه لهلايهن خوداوه بۆ ئهوهی وهكو نوێنهرێک يان ئةنداميَك بيَت بۆ بهريَوهبردنـــــی
كـــــــــــــــارهكانی له ســـــــــــــــهر زهوی ،
وه ههروهها فهرمانرِهوايی دهسهلات به پشت بهستن به بيردۆزی جاكبسؤن گۆرِا له ديموكراتــــی
سهرهتايي بۆ فهرمانرِهوايی پاشايی ويراسی واته (له باوهوه بۆ كور) وة ديموكراتي سهرهتايــــی
كه له شارهكانی سۆمهری(شارهكاني باشوری عيراق)هيچ ثيَشنةكةوت بهلَكو بوو به پارچهپارچه
پێش كۆتاييهاتنی سهردهمی (فجر-السلالات)ههروهها گرنگترين رِاو ثيَشپيارهكان لهسهر بـيردۆزی
جاكوبسۆن كهوا پشتگيری ئهم بيردۆزهيان دهكرد بيرورِايان لةمانةي خوارهوه پێــــــــكدههات::::::
1- رِوونكردنهوهی گلگــامێش دادوهری وهركا و ئاجــا دادوةري كيش كهوا گومانيان دهبــــــــــرد
كهوا رِوويدابيَت له بهشي سێيهمي سهدهی سێيهم له سهردهمی(فجر-السلالات) بۆ دهسهلاتـــــــــی
گلگامێش كهوا سهربهخۆ نهبوو ،لێرهدا باسی ههندێك لايهنی گرنگ دةكـــــــــــــــــهين وهك::::::::
* برِياري بانگهوازی جهنگ يان خۆ به دهستهوهدان وه كورتهی ئهم رِوداوه ئهوهيه كه حاكم يان
فهرمانرِهوايی شاری(كيش) ههستيی به بههێزبوونی خۆی كردوو برياريدا كه دهسهلاتــــــــی خۆی
فراوانتربكات و ههستا به ناردنی نامهيهك بۆ گلگامێش فهرمانرِهوای شاری(وهركا)بۆئـهوهی خۆی
بهدهستهوه بدات و دان به دهسهلاتی (كيش)وفهرمانرِهواكهی بنێت ئهگهر وانهبآ به جهنگ ئهم
كاره دهكات ، كهگلگامێش كه فهرمانرِهوای شاري(وهركا)بوو رِازينهبوو بهداوهكـهی فهرمانرِهوای
شاري (كيش) و ههلسا بهوهرگرتنی رِاو بۆچوونی پياوانی بهتهمهن (ئهنجوومهنی پيران)كـــــــــه
ئهمانيش رِازينهبوون لهدواييدا جهنگ لةنێوانيان بهرپـــــــــــــــــــــــــــــــابوو0
2- له نووسينه مسمارييهكان كه دۆزراوهتهوهبۆمان دهردهكهوێ كه فهرمانرِهوايی به جارێــك
بهسهر فهرمانرِهوايی ديموكراتی له عيراق تێپهرِبوه له كۆتايی سهردهمی(فجر-السلالات)بهمـانای
يهك له دوای يهك ،پاشماوهی ئهم فهرمانرِهواييه ماوهتهوه تا سهردهمهكانی دواتــــــــــــــــــــــــــر
3- زۆربهی ئهوفهرمانرِهوايانهی كهوا هاتونهته سهر حوكم ويستويانه خهلك وا تێبگهيهنــــن
كهوا بهشێوهيهكی شهرعی هاتونهته سهر حوكم و له رِێگهی خواكهيانهوه هاتونهتهسهر حوكم0
سةرچاوة*** د0عامرالسليمان (العراق في التاريخ القديم) جزءالثاني
ئامادهکردنی رێکان بۆتانی

لهسهر هێڵ نییه